به گزارش اکوایران، در شرایطی که به نظر میرسید در ابتدای هفته تهران و واشنگتن بیش از هر زمان دیگری به توافقی برای پایان جنگ نزدیک شدهاند، گزارشهای رسانهای ساعات اخیر هالهای از ابهام و تردید بر این موضوع افکندهاند.
توافق برای روزهای بعد؟
به نوشته باراک راوید، گزارشگر آکسیوس، یک مقام ارشد آمریکایی در یک نشست خبری با خبرنگاران گفت: کاخ سفید انتظار ندارد توافقی برای پایان دادن به جنگ با ایران در روز یکشنبه حاصل شود و فکر میکند که تأیید این توافق از سوی تهران، میتواند چند روز طول بکشد.
اکوایران: گزارشها از نزدیک شدن ایران و آمریکا به دستیابی به تفاهمنامهای مدتدار حکایت میکنند؛ هرچند در مورد مفاد چنین تفاهمنامهای گزارشهای گاه متضادی به گوش میرسند.
در حالی که مقامات آمریکایی خوشبین هستند که توافق ظرف چند روز امضا شود، آنها همچنین اذعان دارند که این توافق نهایی نشده و هنوز هم میتواند از هم بپاشد. یک مقام ارشد آمریکایی گفت: "ما در موقعیت بسیار خوبی هستیم - اما راههایی وجود دارد که میتوان این توافق را تضعیف کرد."
انتظار میرود این توافق از تشدید جنگ جلوگیری کند و فشار بر عرضه جهانی نفت را کاهش دهد. با این حال، مشخص نیست که به یک توافق صلح پایدار که به خواستههای هستهای رئیس جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، نیز رسیدگی کند، منجر خواهد شد. ترامپ روز یکشنبه اعلام کرد که به "نمایندگان خود" گفته که برای توافق با ایران عجله نکنند و "هر دو طرف باید وقت بگذارند و آن را درست انجام دهند." او گفت که محدودیتهای دریایی ایالات متحده علیه ایران «تا زمان دستیابی، تأیید و امضا توافق، به قوت خود باقی خواهد ماند.»
جزئیات دردسرساز
این مقام ارشد دولت ترامپ گفت که هنوز جزئیاتی «برای بررسی» وجود دارد، اما ماهیت سیستم تصمیمگیری در ایران میتواند توافق را چند روز دیگر به تأخیر بیندازد. این مقام آمریکایی گفت: «هنوز در مورد جزئیات خاص اختلاف نظر وجود دارد. برخی از کلمات برای ما مهم هستند، برخی از کلمات برای آنها مهم است.» این مقام افزود برداشت ما این است که در تهران الگوی کلی توافق تأیید شده، اما اینکه آیا این به یک توافق تبدیل میشود یا خیر، هنوز یک سوال بیپاسخ است.
دیوارنگاره در تهران با موضوع برنامه هستهای/ عکس از نیویورکتایمز
این در حالی است که رسانههای ایران روز یکشنبه ایالات متحده را به «ایجاد موانع» در مذاکرات متهم کردند. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، روز یکشنبه گفت که ایران «آماده است به جهان اطمینان دهد که ما به دنبال سلاحهای هستهای نیستیم» اما تأکید کرد که مذاکرهکنندگان «وقتی صحبت از آبرو و عزت کشورمان میشود، مصالحه نخواهند کرد.»
مقام آمریکایی مذکور گفته که پیشنویس توافق، تنگه هرمز را در ازای لغو محاصره دریایی ایالات متحده باز میکند. در حالی که تنگه باز میشود و اقتصاد جهانی «فضای تنفس» پیدا میکند، طرفین در مورد محدودیتهای برنامه هستهای ایران مذاکره خواهند کرد. او مدعی شده به عنوان بخشی از این توافق، ایرانیها «به طور اصولی با از بین بردن» ذخایر اورانیوم غنیشده خود موافقت خواهند کرد و طرفین در مورد چگونگی انجام این کار بحث خواهند کرد. این مقام گفت: «هیچکس در مورد از بین بردن ذخایر بحثی ندارد. سوال این است که چگونه.» دولت ترامپ میخواهد توافق نهایی تمام تقریباً ۲۰۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده ایران را پوشش دهد، نه فقط ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده با خلوص بسیار بالا. این مقام گفت: «همه اینها بخشی از بحث خواهد بود.»
او مدعی شده به عنوان بخشی از پیشنویس توافق، ایران متعهد به بحث در مورد توقف غنیسازی اورانیوم شده است، اما طرفین هنوز باید در مورد مدت زمان این توقف مذاکره کنند. این مقام آمریکایی گفت: «ما میخواهیم شاهد تعهد قابل توجهی برای صرف نظر کردن از غنیسازی باشیم. فکر میکنیم به آن دست خواهیم یافت. ما از جایگاه خود در تعهدات کلی در مورد مسئله غنیسازی احساس خوبی داریم.»
این مقام آمریکایی گفت: اصل محرک این توافق این است که هرچه ایران در مورد غنیسازی و مواد هستهای امتیاز بیشتری بدهد، تحریمهای بیشتری لغو میشود. این مقام آمریکایی گفت: «نه گرد و غبار، نه دلار. اگر اورانیوم با غنای بالا واگذار نشود، هیچ تخفیفی دریافت نخواهند کرد. هر چه بیشتر انجام دهند، بیشتر به دست میآورند. هیچ آزادسازی فوری از داراییهای مسدود شده وجود نخواهد داشت.»
سیل انتقادات
برخی از سناتورهای جمهوریخواه و مفسران محافظهکار نزدیک به ترامپ از این توافق در حال شکلگیری انتقاد کردهاند و برخی آن را با توافق هستهای سال ۲۰۱۵ که توسط رئیسجمهور اوباما امضا شد، مقایسه کردهاند. ترامپ در واکنش، با انتقاد از این توافق، آن را «یکی از بدترین توافقهایی که تاکنون انجام شده» خواند. او گفت مذاکرات فعلیاش با ایران «دقیقاً برعکس» است.
اکوایران: به نظر میرسد ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران به توافقی برای پایان دادن به جنگ نزدیک شدهاند.
این مقام آمریکایی گفت که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و تیمش در روند مذاکرات مشارکت داشتهاند. «ما نمیخواهیم آنها غافلگیر شوند. هماهنگی کاملاً نزدیک بوده است.» اما مقامات اسرائیلی به آکسیوس گفتهاند که نتانیاهو عمیقاً نگران این توافق در حال شکلگیری است و نسبت به تأیید آن توسط تهران تردید دارد.
یک مقام اسرائیلی به آکسیوس گفت که نتانیاهو در تماس تلفنی روز شنبه خود به ترامپ گفت که اسرائیل «آزادی عمل خود را در برابر تهدیدات در همه جبههها، از جمله لبنان، حفظ خواهد کرد.» نتانیاهو بعداً در بیانیهای گفت که ترامپ «حق اسرائیل را برای دفاع از خود در برابر تهدیدات در همه جبههها، از جمله لبنان، مجدداً تأیید کرد.» نتانیاهو گفت: «ما توافق کردیم که هرگونه توافق نهایی با ایران باید خطر هستهای را از بین ببرد... یعنی برچیدن سایتهای غنیسازی هستهای ایران و خارج کردن مواد هستهای غنیشده از خاک این کشور.»
تنگه در ازای رفع تحریم
در همین شرایط، یک مقام ارشد دولتی به جولیا بنبروک و کوین لیپتاک، خبرنگاران سیانان گفت: انتظار نمیرود امروز توافقی بین آمریکا و ایران امضا شود. به گفتهی این مقام، جزئیات این توافق هنوز در حال مذاکره است. یک مقام دولتی دیگر گفت که ایران در اصل متعهد شده که تنگه هرمز را به عنوان بخشی از توافق با ایالات متحده بازگشایی کند و ذخایر اورانیوم غنیشده با خلوص بالا خود را از بین ببرد.
دیوارنگاره در تهران با موضوع جنگ و تنگه هرمز/ عکس از خبرگزاری وانا
این مقام افزود که نحوهی دقیق از بین بردن ذخایر و همچنین مدت زمان توقف غنیسازی اورانیوم در آینده، همچنان مورد مذاکره است. این مقام گفت که کاهش تحریمها و آزاد کردن داراییهای مسدود شدهی ایران تنها در صورتی انجام خواهد شد که تنگه هرمز بازگشایی شود و ایران به تعهدات خود برای مذاکره در مورد محدود کردن برنامهی هستهای خود عمل کند. این مقام گفت که مبلغ دلاری مشخصی که ایران به عنوان بخشی از توافق دریافت خواهد کرد، هنوز مورد مذاکره قرار نگرفته است. این اتفاق یک روز پس از آن رخ میدهد که ترامپ گفت توافق بین ایالات متحده و ایران «تا حد زیادی مورد مذاکره قرار گرفته»، که نشاندهندهی حرکت بالقوه به سوی پایان دادن به جنگ چند ماهه است. هنوز مشخص نیست که آیا این پیشنویس به توافق نهایی تبدیل خواهد شد یا خیر.
برگشتن ورق کمتر از ۲۴ ساعت
در همین شرایط، علی هاشم، خبرنگار الجزیره هم نوشت کمتر از ۲۴ ساعت پس از خوشبینی پیرامون تفاهمنامه احتمالی ایران و آمریکا، موجهای منفی در حال پدیدار شدن هستند. یک منبع آگاه ایرانی به من گفت نشانههایی از عقبنشینی ایالات متحده در دو موضوع اصلی وجود دارد: سازوکار آزادسازی داراییهای مسدود شده ایران و دامنه آتشبس در لبنان.
گفتوگوی عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان با مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران در تهران، ۲۳ می ۲۰۲۶/ عکس از خبرگزاری الجزیره
به گفته این منبع، این تفاهمنامه شامل یک چارچوب آتشبس لبنان است، اما طبق گزارشها اسرائیل از این توافقنامه ناراضی است و واشنگتن را تحت فشار قرار میدهد تا عباراتی را در آن بگنجاند که به آن اجازه میدهد عملیات نظامی در لبنان را با توجیه پاسخ به «هرگونه تهدیدی» انجام دهد. ایران این فرمولبندی را رد میکند و بر آتشبس پایدار و بادوام اصرار دارد.
تهران به همه میانجیها، از جمله پاکستان، اطلاع داده است که این تفاهمنامه را امضا نخواهد کرد مگر اینکه همه بندها به طور کامل مورد توافق و تضمین قرار گیرند. بنا به گزارشها، پاکستان پیشنهاد داده که با به تعویق انداختن نکات مورد اختلاف، بخشهای مورد توافق را پیش ببرد، اما ایران این رویکرد را رد کرده و اصرار دارد که بندهای مورد اختلاف اساسی و غیرقابل مذاکره هستند.
تصویر کلی نشان میدهد که تهران به طور فزایندهای واشنگتن را در حال عقبنشینی از تفاهمات قبلی حاصل از طریق میانجیها میداند.
