اکوایران: کمی بعد از ساعت ۸ شب یکشنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۵، ۱۹ آوریل ۲۰۲۶، خبر رسید که برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ زمستان ۱۴۰۴ – بهار ۱۴۰۵ میان ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، نیروهای آمریکایی به یک کشتی ایرانی شلیک و آن را توقیف کردند.
این خبر نخستین بار از طریق منابع داخلی منتشر شد. خبرگزاری مهر، وابسته سازمان تبلیغات اسلامی در ساعت ۸ و ۱۶ دقیقه شب در کانال تلگرامی خود نوشت:
براساس اطلاعات واصله خبرنگار مهر، امروز در پاسخ به بسته شدن تنگه هرمز و بازگرداندن کشتیهای تجاری هندی و انگلیسی و اقدامات کنترلی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نیروهای تروریستی آمریکایی مستقر در آبهای اطراف دریای عمان به طرف یک کشتی تجاری ایرانی تیراندازی کردهاند تا او را مجبور به بازگشت به سمت آبهای سرزمینی ایران نمایند. با حضور به هنگام و واکنش سریع واحدهای نیروی دریایی سپاه در حمایت از کشتی ایرانی آمریکاییها ناگزیر به عقبنشینی و ترک منطقه شدند.
حدود سه و نیم ساعت بعد یعنی دقیقا در ساعت ۱۵:۲۳ دقیقه به وقت شرق آمریکا برابر با ۲۳:۵۳ دقیقه به وقت تهران، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده در «تروث سوشیال» شبکه اجتماعی که خود مالکیت آن را دارد، نوشت:
امروز، یک کشتی باری با پرچم ایران به نام توسکا، با طول تقریباً ۹۰۰ فوت و وزنی تقریباً معادل یک ناو هواپیمابر، سعی کرد از محاصره دریایی ما عبور کند و این برای آنها خوب پیش نرفت. ناوشکن موشکانداز هدایتشونده نیروی دریایی ایالات متحده، یواساس اسپروانس، توسکا را در خلیج عمان رهگیری کرد و به آنها هشدار توقف داد. خدمه ایرانی از گوش دادن به این هشدار خودداری کردند، بنابراین کشتی نیروی دریایی ما با ایجاد سوراخی در موتورخانه، آنها را درست در مسیرشان متوقف کرد. در حال حاضر، تفنگداران دریایی ایالات متحده این کشتی را در اختیار دارند. توسکا به دلیل سابقه فعالیت غیرقانونی قبلیاش تحت تحریمهای وزارت خزانهداری ایالات متحده قرار دارد. ما کاملاً کشتی را در اختیار داریم و در حال بررسی محتویات آن هستیم! رئیس جمهور دونالد جی. ترامپ.
در واکنش به این حمله، سخنگوی قرارگاه سازندگی خاتمالانبیاء، ابتدا در بامداد روز دوشنبه ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ اعلام کرد:
آمریکای متجاوز با نقض آتشبس و راهزنی دریایی، با شلیک به سوی یکی از کشتیهای تجاری ایران در آبهای دریای عمان و از کارانداختن سیستم ناوبری آن با پیادهکردن تعدادی از تفنگداران تروریست خود روی عرشه شناور یاد شده، آن را مورد تجاوز قرار دادند. هشدار میدهیم که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران این دزدی دریایی و مسلحانه ارتش آمریکا را به زودی پاسخ داده و تلافی خواهند کرد.
اما ساعت ۱۱:۴۰ دقیقه صبح دوشنبه با بیان معذوریتی، انجام این حمله را تا مدتی نامعلوم به تاخیر انداخته و اعلام کرد:
پس از تجاوز آشکار تکاوران تروریست آمریکا به کشتی تجاری ایرانی در آبهای دریای عمان، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران آماده برخورد قاطع با نیروهای متجاوز آمریکایی بودند. لکن به دلیل حضور برخی از خانوادههای کارکنان کشتی یاد شده، برای حفظ جان و امنیت آنها که هر لحظه در خطر بودند، با محدودیت روبرو شدند. با توجه به شرایط موجود پس از حصول اطمینان از حفظ جان خانوادهها و کارکنان کشتی مورد تجاوز آمریکا، نیروهای مسلح مقتدر ایران اسلامی، اقدام لازم علیه ارتش تروریست آمریکا را انجام خواهند داد.
البته خبرگزاری تسنیم در همان بامداد دوشنبه مدعی شده بود:
پس از حمله آمریکاییها به این کشتی، نیروهای ایرانی نیز با پهپاد به سمت بعضی کشتیهای نظامی آمریکایی حمله کردند.
درباره کشتی توسکا چه میدانیم؟
۱. کشتی توسکا طبق اطلاعاتی که در دیتابیس کشتیهای BalticShipping موجود است، ساخت سال ۲۰۰۷ در کارخانه هیوندایی در اولسان کره جنوبی است.
۲. این کشتی در ابتدا «ایران سهند»، بعد از سه سال «سهند» و یک سال پس از سهند، «ADALIA» نامگذاری شده و دست کم از سال ۲۰۱۷ نام «توسکا» را داشته است. «توسکا» طبق اطلاعات لغتنامه دهخدا نام یک درخت است و طبق اطلاعات موجود در سایتهای ادبی، نامی زنانه در ادبیات روسی هم هست که معنای ترکیبی از غم و عشق را دارد.
۳. توسکا، یک کشتی کانتینری با طول ۲۹۴ متر یعنی تقریبا سه برابر یک زمین فوتبال استاندارد و عرض ۳۲ متر یعنی تقریبا به اندازه ارتفاع یک ساختمان ۱۰ طبقه است. وزن ناخالص این کشتی ۵۴ هزار و ۸۵۱ تن است و وزن مرده آن یعنی حداکثر ظرفیت بارگیری آن ۶۶ هزار و ۴۳۲ تن. بنابراین این کشتی میتواند کمی کمتر از ۵ هزار کانتینر ۲۰ فوتی را روی عرشه خود جای دهد.
۴. توسکا که مدیریت آن در اختیار شرکت «راهبران امید دریا» است؛ در طول عمر خود تاکنون سه بار خبرساز شده بود. یک بار در آبان سال ۱۳۹۶ وقتی به دماغه شرقی جزیره ماگازین در جنوب منطقه هنگکنگ برخورد کرد و در این منطقه به گل نشست. دلیل حادثه مشخص نیست. این کشتی دو روز بعد از این واقعه برای بارگیری عازم چین شد.
۵. همچنین این کشتی در سال ۱۳۹۴، نخستین کشتی ایرانی بود که پس از اجرای برجام در بنادر کره جنوبی (بندر بوسان) پهلو گرفت.
۶. روز ۱۹ خرداد ۱۴۰۰ هم این کشتی، به دو دلیل مالکیت توسط «کشتیرانی جمهوری اسلامی و معاملات و تحریمهای (عمومی) ایران» و دوم تحریمهای مربوط به ادعای «تکثیر تسلیحات کشتار جمعی یا ابزارهای حمل آنها» توسط ایالات متحده تحریم شده و مشمول تحریم ثانویه هم شده، به این معنا که اگر بانکی در هر جای دنیا تراکنشی مربوط به این کشتی را پردازش کند، ممکن است دسترسیاش به نظام مالی آمریکا (دلار) قطع شود و نیز هر فرد یا شرکت غیرآمریکایی که به این کشتی سوخت بدهد، خدمات بیمهای فراهم کند، محموله آن را تخلیه یا بارگیری کند یا قطعات یدکی برای آن تأمین کند؛ خود نیز در فهرست تحریمی قرار خواهد گرفت.
۷. با این حال کشتی بعد از آن نیز مشغول به کار بوده است و در این فقره اخیر، آن طور که حساب کاربری «تانکرترکرز» وابسته به شرکت معتبر «کپلر» میگوید بندر مبدا کشتی بندر «کلانگ» در مالزی بوده که مهمترین بندر این کشور است. کشتی به صورت (Laden) یعنی پُر به سمت ایران حرکت کرده است اما مشخص نیست محموله آن چه بوده است. با توجه به تولیدات مالزی و نیز وضعیت صنعت پتروشیمی ممکن است کشتی کامل محصولات پتروشیمی وارداتی یا روغن و یا کالاهای دیگری مثل قطعات خودرو، ماشینآلات و لوازم خانگی بوده باشد. البته گفته شده که برخی از کشورهای دیگر در شرق آسیا نیز از این بندر به عنوان پایانه صادراتی خود استفاده میکنند. مقصد کشتی توسکا بندرعباس ذکر شده است.
۸. کشتی حمله کننده، «اسپروانس» نام داشته است. ساخت سال ۲۰۱۰ که سال ۲۰۱۳ نخستین ماموریت خود را انجام داده است. این نام یکی از فرماندهای نیروی دریایی ایالات متحده در جریان نبردهای دریایی در شرق آسیا در نیمه قرن بیستم است. این کشتی در تابستان و پاییز دو سال گذشته (۲۰۲۴) دو بار مورد هجوم موشکها و پهپادهای یمنی قرار گرفت که به ادعای ارتش آمریکا مورد رهگیری قرار گرفتند و اصابتی وجود نداشت. این کشتی جنگی همچنین در روز آغاز جنگ موشکهای تاماهاوک را به سمت اهدافی در ایران شلیک کرد. ارتش آمریکا مدعی شده پس از شش ساعت هشدار به کشتی توسکا که از خط محاصره ادعایی ارتش ایالات متحده (که به صورت مورب از خلیج عمان از رأس الحد، عمان، تا مرز ایران و پاکستان امتداد دارد) گذر کرده بود؛ با چند گلوله به موتورخانه کشتی، بدون آنکه آن را غرق کند، متوقف کرده و سپس واحد سی و یکم اعزامی تفنگداران دریایی آن را در حدود پنجاه مایلی بندرچابهار توقیف کردند.
سایر وقایع مرتبط با محاصره دریایی ادعایی ایالات متحده
روز ۱۹ آوریل در اقیانوس هند و دریای عمان اتفاقات دیگری هم رخ داده است. انیستیتو مطالعات جنگ در واشنگتن مدعی است که حداقل چهار کشتی ایرانی یا مرتبط با ایران در تلاش برای عبور از خط محاصره دریایی ایالات متحده هستند. کشتی کانتینری آرتمن با پرچم ایران، بازل با پرچم لیبریا، کشتی CECI با پرچم جزایر مارشال و کشتی NV Aquamarine با پرچم ویتنام.
همچنین به گزارش همین منبع و طبق دادههای حمل و نقل تجاری موجود، در روز دوشنبه، نیروی دریایی ایالات متحده همچنین در ۱۹ آوریل حداقل سه کشتی ایرانی یا مرتبط با ایران را مجبور به تغییر مسیر به سمت بنادر ایران کرده است. این کشتیها شامل نفتکش رین با پرچم گینه و تحت تحریم ایالات متحده، کشتی کانتینری شمیم با پرچم ایران و نفتکش فلورا با پرچم هنگ کنگ که قبلاً با پرچم ایران بود، میشوند.
البته تانکر ترکرز میگوید که یک نفتکش غولپیکر (VLCC) ایرانی خالی هم (احتمالا) به قصد بارگیری نفت خام یا سوخت از پایانههای اطراف توانسته خط مرز محاصره ادعایی را رد کند و وارد دریای عمان شود.
