به گزارش اکوایران به نقل از زومیت، تصور کنید در یک عصر تابستانی در فضای بیرون ایستادهاید و آسمان روشن را نظاره میکنید؛ اما ناگهان ماه از راه میرسد و آرامآرام مقابل خورشید قرار میگیرد، روشنایی روز بهتدریج فروکش میکند و دمای هوا پایین میآید؛ سپس، درطول چند لحظه، قرص درخشان خورشید بهطور کامل پشت ماه ناپدید میشود و تنها هالهای سفید و ظریف از تاج آن اطراف قرص سیاه باقی میماند. برای لحظاتی، روز به منظرهای شبیه گرگومیش شب تبدیل میشود.
چنین منظره شگفتانگیزی بهندرت از یک منطقه مشخص روی زمین دیده میشود. درواقع، خورشیدگرفتگی یا کسوف کامل آنقدر در یک مکان معین نادر است که از آخرین فرصت تماشای آن در ایران تقریباً ۲۷ سال میگذرد. در این مدت، عصر اینترنت پرسرعت فراگیر، گوشیهای هوشمند و شبکههای اجتماعی از راه رسید؛ اما شانس تماشای کسوف کامل از داخل کشور برای نسلهای جوان، ازجمله بخش بزرگی از نسل زد، حتی یکبار هم فراهم نشد.
وضعیت مشابهی برای ساکنان سرزمین اصلی اروپا وجود دارد. آخرین بار که سایه ماه در نقطهای از اروپای قارهای قرص خورشید را بهطور کامل پوشاند، هنوز قرن بیستویکم آغاز نشده بود. اکنون، پس از سالها انتظار، شانس به اروپاییها رو کرده است تا شاهد یکی از تماشاییترین نمایشهای طبیعت باشند. ۲۱ مرداد ۱۴۰۵ (۱۲ اوت ۲۰۲۶)، ساکنان شمال گرینلند، ایسلند، شمال اسپانیا و برخی جزایر مدیترانه میتوانند نخستین خورشیدگرفتگی کامل قرن در اروپای قارهای را تماشا کنند.
خورشیدگرفتگی کامل زمانی رخ میدهد که ماه بین زمین و خورشید قرار میگیرد و برای مدتی سطح خورشید را از دید ما میپوشاند. در این حالت، قرص سیاهی در آسمان باقی میماند که هالهای ظریف از جو بیرونی خورشید، به نام تاج خورشیدی (کرونا)، آن را احاطه کرده است.
خورشیدگرفتگیهای کامل حاصل یک تصادف کیهانی حیرتانگیز هستند. ماه حدود ۴۰۰ برابر از خورشید کوچکتر و در عین حال تقریباً ۴۰۰ برابر به زمین نزدیکتر است؛ به همین دلیل، این دو جرم در آسمان از دید ما تقریباً هماندازه به نظر میرسند.
یکی از مهمترین دلایلی که خورشیدگرفتگی کامل برای دانشمندان ارزشمند است، فرصتی است که برای مطالعه تاج خورشیدی فراهم میکند. این لایه بیرونی و بسیار داغ جو خورشید معمولاً زیر نور شدید سطح خورشید پنهان میماند، اما هنگام گرفت کامل، ماه قرص درخشان خورشید را میپوشاند و تاج خورشیدی آشکار میشود.
پژوهشگران میتوانند از فرصت کمیاب خورشیدگرفتگی کامل برای مطالعه ساختار و پویایی کرونا و درک بهتر فرایندهایی استفاده کنند که بر فعالیت خورشید و محیط اطراف زمین اثر میگذارند. خورشیدگرفتگی کامل برای دانشمندان آنقدر مهم است که ناسا در کسوف پیشرو قصد دارد برای افزایش زمان رصد گرفت کامل، هواپیمایی پژوهشی را در ارتفاع بالا به پرواز درآورد تا با تعقیب سایه ماه، تغییرات تاج خورشیدی را بهتر بررسی کند.
خورشیدگرفتگی ۱۲ اوت ۲۰۲۶ از حیث تاریخی و جغرافیایی اهمیت فوقالعادهای دارد. آخرین باری که اروپای قارهای شاهد خورشیدگرفتگی کامل بود، به ۱۱ اوت ۱۹۹۹ (۲۰ مرداد ۱۳۷۸) بازمیگردد؛ یعنی همان زمانی که ما نیز در داخل ایران فرصت تجربه این رویداد را بهدست آوردیم.
نوار سایه کامل ماه ۱۹۹۹ از بریتانیا، فرانسه، آلمان و ترکیه گذشت و پس از رسیدن به ایران، به ساکنان برخی شهرها مانند سنندج، بروجرد، شهرکرد، اصفهان و شهرضا، فرصت تماشای گرفت کامل را داد. از آن زمان تاکنون، در هیچ نقطهای از ایران و هیچ قسمتی از خاک اصلی قاره اروپا، کسوف کامل رخ نداده است.
انتظار برای تماشای خورشیدگرفتگی کامل در ایران، ۳۰ اسفند ۱۴۱۲ (۲۰ مارس ۲۰۳۴) به پایان خواهد رسید. در آن زمان، خورشیدگرفتگی کاملی رخ خواهد داد که مسیر گرفت کامل آن از بخشهایی از ایران عبور خواهد کرد.
البته مانند تمام خورشیدگرفتگیها، تمام نقاط کشور در مسیر سایه کامل قرار نخواهند داشت. تجربه تاریکی کامل در شهرهایی مثل شیراز، بوشهر، کازرون، شهربابک و رفسنجان و مناطق جنوب یزد مثل هرات و مروست رخ خواهد داد. نکته جالب این است که جزیره خارک یکی از بهترین نقاط ایران برای تماشای کسوف خواهد بود؛ بهطوری که گرفت کامل در آنجا حدود ۳ دقیقه و ۷ ثانیه طول خواهد کشید.
