النینو در کشور باعث افزایش بارندگی خواهد شد اما از آن طرف دمای هوا را نیز افزایش خواهد داد و موجب کاهش ذخیره برف خواهد شد و با افزایش تبخیر در کشور زمینه ایجاد سیلاب در برخی مناطق را پدید خواهد آورد.
اکوایران: یک هفته مانده به پایان یک تابستان گرم، سخنان احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی در گفتوگو با مهر در خصوص وضعیت هوا در فصل پاییز را بخوانید:
وضعیت بارندگی تا پایان مهر
- بارشهایی که اخیراً داشتیم به پایان رسیده و در هفته جاری بارش قابلتوجهی در پیش نداریم.
- در هفته آینده (۲۸ شهریور تا ۳ مهر) موجهای ضعیفی تقریباً از مناطق شمالغرب و شمال کشور عبور خواهند کرد. انتظار داریم شمالغرب کشور و سواحل شمالی بارندگیهایی داشته باشند، اما هنوز مدلها نشان نمیدهند که در پهنه داخلی کشور بارش قابلتوجهی رخ دهد.
- در هفته اول و دوم مهرماه نیز احتمال بارندگی وجود دارد ولی نه آنچنانی.
- از هفته سوم و چهارم مهرماه میتوان انتظار داشت که بارشهای سیستماتیک از غرب کشور آغاز شود.
ال نینو چه تاثیراتی خواهد داشت؟
- انتظار داریم با توجه به زمینهای که النینو فراهم کرده و همچنین سایر شاخصهایی که در فاز موافق النینو قرار دارند، شرایط بارش برای ایران، بهویژه در فصل پاییز، تسهیل شود تا پاییز خوبی داشته باشیم؛ البته احتمال وقوع این شرایط بالاست، اما قطعی نیست.
- اما در سالهایی که پدیده النینو توسعه پیدا میکند، زمینه گرمایش تقویت میشود و این موضوع همراه با تغییر اقلیم، اثر همسو دارد؛ در چنین شرایطی دما میتواند با نابهنجاری و گرمتر از نرمال باشد و نابهنجاری دمایی تشدید شود.
- افزایش دما میتواند شدت تبخیر را بالا ببرد و در نتیجه نیاز آبی را تشدید کند.
- از سوی دیگر، دمای بالاتر از نرمال میتواند سهم برف در ارتفاعات را کاهش دهد؛ یعنی سهم بارش به شکل باران افزایش پیدا میکند و سهم برف کاهش مییابد. این موضوع نیز اهمیت دارد.
کجا ممکن است سیل بیاید؟
- موضوع بسیار مهم دیگر، بحث سیلابها است. در سالهایی که دما بهطور نسبی گرمتر است، رطوبت نیز فراوانتر خواهد بود. النینو و سایر شاخصهایی که با آن همسو هستند، میتوانند زمینه افزایش رطوبت را فراهم کنند. در چنین شرایطی، برخی سامانههایی که البته از الان نمیتوان وقوع آنها را قطعی پیشبینی کرد، در صورت برخورداری از شرایط مناسب و دینامیک قوی، میتوانند بارشهای سنگین و گسترده ایجاد کنند. اگر در جلوی سامانهها نیز هوای گرم و مرطوب فراهم باشد، خطر وقوع سیلابهای بزرگمقیاس و پهنهای وجود دارد؛ بهگونهای که ممکن است چندین استان بهطور همزمان درگیر شوند.
- ۱زمان و مکان وقوع سیلابها از هماکنون قابل پیشبینی دقیق نیست، اظهار کرد: منطقه، زمان و شدت این رخدادها از الان بهطور دقیق قابل پیشبینی نیست و باید زمان بگذرد. معمولاً یک تا دو هفته قبل از وقوع، علائم این سامانهها بهخوبی مشخص میشود و در آن زمان هشدار و اطلاعیههای لازم صادر خواهد شد.
- از هماکنون بهتر است در همه استانها، بهخصوص استانهایی که در پهنه غربی زاگرس قرار دارند، اقدامات اولیه انجام شود. استانهایی مانند فارس، چهارمحالوبختیاری، کهگیلویهوبویراحمد، کرمانشاه، خوزستان، ایلام و لرستان و حتی مناطق بالاتر تا حدود کردستان باید آمادگی لازم را داشته باشند. از جمله اقدامات ضروری میتوان به توجه به بخش آبخیزداری، بازرسی و بازبینی مسیرها و رودخانهها و اطمینان از نبود موانع در مسیر جریان آب اشاره کرد. همچنین باید بررسی شود که در بستر رودخانهها ساختوسازی صورت نگرفته باشد و مجموعهای از اقدامات پیشگیرانه انجام شود تا در صورت وقوع سیلاب، امکان مهار آن فراهم باشد.
سیلابهای مهیب ایران در نیمه دوم سال
برخلاف تصور اغلب سیلابهای مهیب در ایران در نیمه اول سال آمده است اما نیمه دوم سال نیز شاهد سیلابهای متعددی بوده که به طور کلی میتوان آن را به دو دسته سیلابهای جنوب و سیلابهای شمال کشور تقسیم کرد.
- در جنوب کشور مهیبترین سیلاب مربوط به سیلاب دشتی (بوشهر) در آذر ۱۳۶۵ است که باعث کشته شدن ۴۳۰ نفر شده است. بعد از آن سیلاب بهمن سال ۵۸ در خوزستان را داریم که موجب کشته شدن حدود ۵۰ نفر شده است. در دی ماه سال ۱۳۸۰ هم سیلاب باعث خساراتی به شهرهای مرودشت، شیراز و بوشهر شد و ۹ نفر را کشت. دیگر سیلاب مهیب در جنوب کشور مربوط به دی ماه ۱۳۹۵ در منطقه سیستان و بلوچستان بوده که البته فقط یک نفر تلفات جانی داشت. آخرین سیلاب مهیب هم مربوط به دی ماه سال ۱۳۹۸ در چهار استان جنوبی و ساحلی کشور بود که موجب کشته شدن ۲ نفر شد.
- در شمال ایران هم سه سیلاب در مهر ۱۳۹۰، مهر ۱۳۹۱ و مهر ۱۳۹۷ به وجود آمد که به طور جمعی کمتر از ۱۰ نفر را کشت ولی خسارات مالی زیادی را به وجود آورد.
- البته یک سیلاب هم در آبان سال ۱۳۹۴ در ایلام موجب مرگ ۸ نفر و ایجاد خسارات مادی شد.
