اکوایران: به نقل از اقتصادآنلاین، حدود ۲۵ هزار کانتینر ایرانی در بنادر کراچی پاکستان و صحار و خورفکان عمان بلاتکلیف مانده‌اند؛ محموله‌هایی که پس از محدودیت‌های ایجادشده در مسیرهای دریایی و خودداری امارات از پذیرش کانتینرهای ایرانی، به مسیرهای جایگزین هدایت شدند، اما اکنون بازگرداندن آن‌ها به کشور با موانع جدی روبه‌رو است. هزینه انتقال هر کانتینر از کراچی به تهران نیز به حدود ۱۲ هزار دلار رسیده است.
مسعود دانشمند، عضو هیأت‌مدیره کانون مؤسسات حمل‌ونقل، با تشریح آخرین وضعیت کانتینرهای ایرانی گرفتار در پاکستان و عمان گفت: بخش عمده این کانتینرها در بندر کراچی قرار دارند و برآوردها از انباشت ۱۵ تا ۱۸ هزار کانتینر در این بندر حکایت دارد. با احتساب کانتینرهای متوقف‌شده در صحار و خورفکان عمان، مجموع آن‌ها به حدود ۲۵ هزار دستگاه می‌رسد.
چرا ۲۵ هزار کانتینر ایرانی در بنادر خارجی متوقف شدند؟
دانشمند با اشاره به دلایل انتقال کانتینرهای ایرانی به پاکستان و عمان اظهار کرد: در جریان جنگ، امارات اعلام کرد که کانتینرهای ایرانی را پذیرش نمی‌کند. به همین دلیل، بخش قابل‌توجهی از محموله‌هایی که با محدودیت در این کشور مواجه شدند، برای یافتن مسیر جایگزین به سمت پاکستان و عمان هدایت شدند.
با این حال، انتقال کانتینرها به این دو کشور نیز نتوانست مشکل را برطرف کند و اکنون محدودیت‌های زیرساختی، هزینه‌های بالای حمل‌ونقل و مشکلات اجرایی، بازگشت آن‌ها به ایران را با دشواری مواجه کرده است.
هزینه ۱۲ هزار دلاری برای انتقال هر کانتینر به تهران
یکی از مهم‌ترین موانع بازگشت کانتینرهای ایرانی، هزینه سنگین حمل‌ونقل زمینی از پاکستان است. به گفته عضو هیأت‌مدیره کانون مؤسسات حمل‌ونقل، هزینه انتقال هر کانتینر از کراچی به تهران در شرایط فعلی حدود ۱۲ هزار دلار برآورد می‌شود؛ رقمی که پرداخت آن برای بسیاری از صاحبان کالا دشوار است.
از سوی دیگر، هزینه‌های گمرکی و حمل‌ونقل در پاکستان نیز بالاست و تأمین ارز مورد نیاز برای انتقال این حجم از کانتینر، فشار مضاعفی به صاحبان کالا وارد می‌کند. کمبود کامیون و امکانات جابه‌جایی در پاکستان نیز مانع دیگری است که سرعت انتقال محموله‌ها را کاهش داده است.
چرا مسیر زمینی کراچی به زاهدان هم مشکل را حل نکرد؟
با وجود اینکه انتقال کانتینرها از کراچی به ایران از مسیر زمینی و از طریق مرز زاهدان از نظر جغرافیایی امکان‌پذیر است، شرایط اجرایی این مسیر با موانع متعددی روبه‌رو شده است.
دانشمند در این باره توضیح داد: هنگام انتخاب مسیر جایگزین، موقعیت جغرافیایی مورد توجه قرار گرفت، اما ظرفیت عملیاتی و امکانات حمل‌ونقل پاکستان به اندازه کافی بررسی نشد. این کشور با کمبود کامیون مواجه است و زیرساخت لازم برای جابه‌جایی سریع این تعداد کانتینر را در اختیار ندارد.
به گفته وی، کامیون‌های پاکستانی در حال حاضر برای انتقال محصولات کشاورزی، از جمله برنج، مورد استفاده قرار می‌گیرند. بارندگی و شرایط جوی نیز باعث شده بخشی از محصولات کشاورزی در زمین باقی بماند و کامیون‌ها برای جابه‌جایی این محصولات درگیر باشند.
توقف فعالیت مرزی پاکستان؛ مانع تازه بازگشت کانتینرهای ایرانی
مشکلات انتقال کانتینرها تنها به کمبود ناوگان حمل‌ونقل محدود نمی‌شود. به گفته دانشمند، مرز نیز با محدودیت‌هایی مواجه شده و طرف پاکستانی اعلام کرده است که برای مدیریت جابه‌جایی محصولات کشاورزی، فعالیت‌های مرزی را متوقف کرده است.
در چنین شرایطی، حتی در صورت تأمین کامیون نیز بازگشت کانتینرهای ایرانی به فراهم‌شدن امکان تردد مرزی و توافق با طرف پاکستانی وابسته خواهد بود.
اعزام کامیون از ایران؛ راهکار احتمالی برای انتقال کانتینرها
عضو هیأت‌مدیره کانون مؤسسات حمل‌ونقل درباره راهکارهای خروج از این وضعیت گفت: در حال حاضر، راهکار مشخصی جز مذاکره با طرف پاکستانی و دستیابی به توافق وجود ندارد و دولت نیز در حال پیگیری موضوع برای حل مشکل است.
وی افزود: در صورتی که کمبود کامیون مهم‌ترین مانع انتقال کانتینرها باشد، می‌توان امکان اعزام کامیون از ایران به پاکستان را بررسی کرد؛ البته اجرای این راهکار به موافقت دولت پاکستان و فراهم‌شدن شرایط لازم برای تردد ناوگان ایرانی بستگی دارد.
چرا انتقال دریایی کانتینرها به بندرعباس و چابهار ممکن نیست؟
دانشمند با تأکید بر اهمیت بازگرداندن کانتینرهای متوقف‌شده به چرخه تجارت کشور اظهار کرد: این کانتینرها برای فعالیت‌های وارداتی، صادراتی و ترانزیتی ایران مورد نیاز هستند، اما تحریم‌ها و محدودیت‌های مسیر دریایی، امکان انتقال مستقیم آن‌ها با کشتی به بندرعباس یا چابهار را فراهم نکرده است.
در مورد کانتینرهای گرفتار در بنادر عمان نیز باید مذاکرات جداگانه‌ای با طرف‌های مربوط انجام شود تا زمینه انتقال آن‌ها به کشور فراهم شود.
به این ترتیب، سرنوشت حدود ۲۵ هزار کانتینر ایرانی در سه محل کراچی، صحار و خورفکان همچنان به نتیجه مذاکرات دیپلماتیک و حمل‌ونقلی، رفع محدودیت‌های مرزی و تأمین امکانات جابه‌جایی وابسته است؛ موضوعی که علاوه بر تحمیل هزینه‌های سنگین به صاحبان کالا، می‌تواند بر ظرفیت مورد نیاز کشور برای واردات، صادرات و ترانزیت نیز تأثیر بگذارد.
