اولین روز بازگشایی بازارهای جهانی پس از آغاز درگیری مستقیم میان ایالات متحده آمریکا، اسرائیل و ایران با نوسانات کمسابقهای همراه بود؛ نوساناتی که پیش از آن نیز بسیاری از تحلیلگران دربارهاش هشدار داده بودند. بازارها در چنین شرایطی معمولاً با «پریمیوم ریسک ژئوپلیتیک» مواجه میشوند؛ یعنی سرمایهگذاران برای نگهداری داراییهای پرریسک، بازده بیشتری مطالبه میکنند و همین مسئله به جابهجایی سریع سرمایه میان بازارها منجر میشود.
جهش 13درصدی قیمت نفت
در کانون توجه، بازار نفت قرار داشت. تهدید به بسته شدن تنگه هرمز مهمترین عامل جهش قیمتها بود؛ گذرگاهی راهبردی که حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور میکند. در ساعات ابتدایی معاملات، قیمت نفت تا ۱۳ درصد جهش کرد و نفت برنت حتی به محدوده ۸۳ دلار رسید. اما در ادامه و با باز شدن بازارهای آسیا، قیمتها تا حوالی ۷۶ دلار عقب نشست. این افت، بازتاب امید معاملهگران به مهار تنشها بود. با این حال، انتشار خبر حمله ایران به تأسیسات نفتی آرامکو، بار دیگر انتظارات عرضه را تحت فشار قرار داد و قیمت نفت مجدداً به محدوده ۸۰ دلار بازگشت. این رفتوبرگشتهای سریع نشان میدهد بازار در حال قیمتگذاری سناریوهای متضاد است؛ از اختلال جدی در عرضه تا کاهش تنشها در کوتاهمدت.
طلا به 5400دلار رسید
بازار فلزات گرانبها نیز واکنشی قابل توجه داشت. طلا به عنوان دارایی امن، با رشد محسوسی همراه شد و به بالای ۵۴۰۰ دلار رسید. نقره نیز روندی مشابه را تجربه کرد و تا محدوده ۹۶ دلار در هر اونس افزایش یافت. افزایش تقاضا برای طلا معمولاً نشاندهنده حرکت سرمایه به سمت پناهگاههای امن در زمان افزایش نااطمینانیهای سیاسی و نظامی است.
احتمال افزایش دو برابری قیمت گاز
در بازارهای سهام، فضای ریسکگریزی غالب بود. شاخصهای جهانی بیش از یک درصد کاهش یافتند و بازارهای اروپایی فشار بیشتری را تجربه کردند. یکی از دلایل اصلی این موضوع، وابستگی انرژی اروپا به مسیرهای انتقالی است که بخشی از آن از منطقه خلیج فارس عبور میکند. بر اساس برآوردهای Goldman Sachs، در صورت تشدید بحران، قیمت گاز میتواند بیش از دو برابر شود؛ موضوعی که حاشیه سود صنایع اروپایی را به شدت تحت تاثیر قرار خواهد داد.
رشد شاخص دلار
در بازار ارز، دلار آمریکا به عنوان دارایی امن با افزایش تقاضا مواجه شد و شاخص دلار نزدیک به یک درصد رشد کرد. در چنین شرایطی، سرمایهگذاران به سمت نقدشوندگی و امنیت بالاتر متمایل میشوند. در بازار رمزارزها نیز بیتکوین در ابتدای شروع درگیری کاهش یافت، اما در ادامه بخشی از افت خود را جبران کرد و به سطوح پیش از جنگ بازگشت؛ رفتاری که نشان میدهد هنوز جایگاه آن میان داراییهای ریسکی و پناهگاه امن کاملاً تثبیت نشده است.
اگر تنگه هرمز بسته شود، نفت چه خواهد شد؟
در نهایت، سناریوهای پیشروی بازار نفت همچنان به تحولات میدانی وابسته است. گلدمن ساکس اعلام کرده در بدترین سناریو، اگر تنگه هرمز به مدت یک ماه بسته شود، قیمت نفت میتواند تا ۱۵ دلار افزایش یابد. اما در صورت کاهش تنشها، رشد قیمتها محدود و موقتی خواهد بود. در مجموع، آنچه اکنون بر بازارها حاکم است نه صرفاً جنگ، بلکه «عدم قطعیت» درباره دامنه و مدت آن است؛ عاملی که میتواند در روزها و هفتههای آینده نیز نوسانات قابل توجهی را رقم بزند.
