اکوایران: مهلت تعیین تکلیف مالیات عملکرد سال ۱۴۰۴ صاحبان مشاغل، پایان روز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ است. این مهلت قانونی در اصل پایان خرداد بود، اما دو بار تمدید شد: نخست تا پایان شهریور و سپس تا پایان آبان. تا این لحظه خبری از تمدید سوم منتشر نشده است. صاحبان مشاغل در این بازه باید میان دو مسیر یکی را انتخاب کنند: پذیرش مالیات مقطوع موضوع تبصره ماده ۱۰۰ یا تسلیم اظهارنامه مالیاتی.
تبصره ماده ۱۰۰ در سال ۱۴۰۵ چه میگوید؟
تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیاتهای مستقیم به سازمان امور مالیاتی اجازه میدهد مالیات گروهی از صاحبان مشاغل را بهصورت مقطوع تعیین کند و آنها را از تسلیم اظهارنامه و برخی تکالیف مربوط به اسناد و مدارک معاف سازد. ضوابط اجرای آن برای عملکرد ۱۴۰۴ در دستورالعمل شماره ۶۰/۱۴۰۵/۲۰۰ مورخ ۲۹ مهر ۱۴۰۵ مندرج در این نشانی آمده است.
مهمترین مواردی که باید در مورد این دستورالعمل بدانیم:
سقف فروش مشمول مالیات مقطوع برای عملکرد سال ۱۴۰۴ به ۷۲ میلیارد تومان رسیده است. این سقف در عملکرد ۱۴۰۳ حدود ۲۱ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان بود و امسال بیش از سه برابر شده است. در این مبلغ مجموع فروش خالص کالا و ارائه خدمات ملاک قرار میگیرد، نه سود. کمتر بودن فروش از سقف بهتنهایی کافی نیست. سازمان باید فرم مالیات مقطوع را برای پرونده مؤدی در درگاه خدمات الکترونیکی بارگذاری کرده باشد؛ بنابراین ممکن است مبلغ فروش سالانه شما در ۱۴۰۴ کمتر از ۷۲ میلیارد تومان باشد، اما نتوانید برای این سال از تبصره ماده ۱۰۰ استفاده کنید. این مقرره برای صاحبان مشاغل که ممکن است انفرادی یا مشارکتی باشد، پیشبینی شده و به اشخاص حقوقی تسری نمییابد. در پروندههای مشارکت مدنی که در آن دو نفر بدون تأسیس شرکت کسبوکاری را به نحو مشارکت اداره میکنند، اگر سهم درآمد یا فروش مشارکت از ۷۲ میلیارد تومان بیشتر باشد، پرونده از شمول مالیات مقطوع خارج میشود؛ بنابراین این سقف درآمدی به هر کسبوکار تعلق میگیرد، نه هر شخص.
اگر مؤدی تصمیمی نگیرد، چه اتفاقی میافتد؟
یکی از رایجترین برداشتهای نادرست این است که نپذیرفتن فرم، آن را بیاثر میکند. بر اساس دستورالعمل، مالیات مقطوع تعیینشده قطعی است. اگر مؤدی اطلاعات مندرج در فرم را درست نمیداند، باید حداکثر تا ۳۰ آبان ۱۴۰۵ اظهارنامه مالیاتی تسلیم کند. اگر نه فرم را تأیید کند و نه اظهارنامه بدهد، سازمان بر اساس همان مالیات مقطوع بارگذاریشده، برگ قطعی صادر میکند. به بیان دیگر، تصمیمنگرفتن هم نوعی تصمیم است.
اگر مالیات مقطوع ما صفر تعیین شده است، چه باید بکنیم؟
بر اساس اعلام سازمان امور مالیاتی، اگر مالیات مقطوع پرونده صفر محاسبه شده باشد، مؤدی نیازی به مراجعه به سامانه و تأیید فرم با مبلغ صفر ندارد و سازمان موضوع را پیامکی اطلاع میدهد. بااینحال، پیشنهاد دقیقتر این است که حتی اگر چنین پیامکی دریافت کردهاید و مبلغ مالیات مقطوع شما صفر تعیین شده است، با مراجعه به سایت سازمان امور مالیاتی و مشاهده مبلغ درآمد برآوردی، و در صورت لزوم اصلاح آن، فرم تبصره ماده ۱۰۰ خود را تأیید نهایی کنند.
این بررسی به مؤدی این فرصت را میدهد تا درصورتیکه پیامک مالیات مقطوع صفر برای وی به نحو اشتباه ارسال شده باشد، از وضعیت مالیات تعیین شده برای خود به نحو دقیق مطلع شود و تکالیف مالیاتی خود را به نحو دقیق انجام دهد.
مؤدیانی که بیش از یک پرونده مالیاتی دارند، باید چه کنند؟
گاهی پیش میآید که مؤدی دو یا چند پرونده مالیاتی، به نحو انفرادی یا اشتراکی دارد، و پیامک تعیین مالیات مقطوع و فرم تبصره ماده ۱۰۰ هم برایش ارسال شده است. در این وضعیت، شخص باید به سامانه سازمان امور مالیاتی خود مراجعه کند و بارگذاری یا عدم بارگذاری فرم تبصره ماده ۱۰۰ برای هر پرونده خود را به نحو جداگانه بررسی کند و بعد از دیدن ارقام مندرج در هر فرم، به تأیید آن یا ارسال اظهارنامه اقدام کند؛ بنابراین برای مؤدیان چند پروندهای مراجعه به سامانه ضروری است. چرا که ممکن است برای یکی از پروندههای مالیاتی فرم تبصره ماده ۱۰۰ بارگذاری شده باشد و برای پرونده دیگر، مؤدی تکلیف به ارسال اظهارنامه داشته باشد.
مؤدیان دارای پرونده مالیاتی غیرفعال چه تکلیفی دارند؟
اگر پرونده مؤدی در تمام سال ۱۴۰۴ غیرفعال بوده است، تسلیم اظهارنامه یا فرم تبصره ماده ۱۰۰ برایش موضوعیت ندارد. اما باید توجه داشت که نداشتن سود، کاهش فروش یا توقف موقت فعالیت با غیرفعال بودن پرونده در تمام سال یکسان نیست و غیرفعال بودن پرونده باید در سامانه امور مالیاتی ثبت شده باشد. اگر پرونده مالیاتی کسبوکاری تنها برای چند ماه در سال ۱۴۰۴ فعال بوده باشد نیز، ارسال فرم تبصره ماده ۱۰۰ یا اظهارنامه ضروری است.
پیش از تأیید فرم، چه اعداد و ارقامی باید بررسی شود؟
فرم مالیات مقطوع، فقط یک رقم نیست. اطلاعاتی مانند فروش اعلامشده در سامانه مؤدیان، خریدها، دستگاههای کارتخوان و حسابهای بانکی تجاری پشت آن قرار دارد. مهمترین نکات عبارتاند از:
ایجاد فرم در سامانه با تأیید نهایی آن یکسان نیست. تا زمانی که شماره رهگیری دریافت نشده، فرایند کامل نشده است. پیامک اعلام تعیین مالیات نیز به معنای تأیید نهایی نیست. گردش حساب بانکی یا مبلغ تراکنشهای کارتخوان لزوماً برابر فروش نیست. بخشی از واریزیها ممکن است انتقال وجه یا وجه امانی باشد. برای نمونه، در مشاغلی مانند حقالعملکاری، نمایشگاههای اتومبیل و بنگاههای املاک، همه وجه دریافتی لزوماً درآمد مؤدی نیست. مؤدی میتواند مدارک غیردرآمدی بودن این مبالغ را در سامانه ساتا بارگذاری کند تا از محاسبات اولیه کسر شود. اما اگر بعداً درآمدی بودن آنها احراز شود، مالیات و جرایم مربوط مطالبه خواهد شد. اگر فروش واقعی بیشتر از مبلغ اعلامشده سازمان باشد، مؤدی مکلف است فروش واقعی را در سامانه درج کند. تا وقتی این رقم از ۷۲ میلیارد تومان بیشتر نشود، مالیات بر مبنای فروش ابرازی تعیین میشود و همچنان فرد میتواند از تبصره ماده ۱۰۰ استفاده کند. اینتاکد یا کد فعالیت اقتصادی باید با فعالیت واقعی مطابقت داشته باشد. در صورت مغایرت، امکان مطالبه مابهالتفاوت مالیات در آینده از سوی سازمان امور مالیاتی وجود دارد.
آیا مالیات مقطوع، پایان ماجراست؟
پاسخ خیر است. قطعی بودن مالیات مقطوع به معنای بستهشدن همیشگی پرونده سال ۱۴۰۴ نیست و سازمان امور مالیاتی میتواند در صورت اطلاع از درآمد دیگری که در این فرم مورد شناسایی قرار نگرفته، بعداً به مؤدی مراجعه کند. دستورالعمل دو وضعیت را پیشبینی کرده است:
اگر اسناد و مدارک قانونی نشان دهد فروش یا درآمد مؤدی از ۷۲ میلیارد تومان فراتر رفته، او از شمول مالیات مقطوع خارج میشود. در این صورت مالیات بر اساس ماده ۹۷ محاسبه و مطالبه میشود، جریمه عدم تسلیم اظهارنامه در موعد مقرر نیز تعلق میگیرد و امکان استفاده از معافیتها و نرخ صفر، از جمله معافیت ماده ۱۰۱، وجود نخواهد داشت؛ بنابراین اگر درآمد شما در سال ۱۴۰۴ بیش از ۷۲ میلیارد تومان است؛ ولی در فرم تبصره ماده ۱۰۰ مبلغ کمتری درج شده است، استفاده از فرم تبصره پیشنهاد نمیشود و در صورت اقدام به تأیید و ارسال فرم تبصره ماده ۱۰۰ باید ریسک احتمالی کشف درآمد واقعی، تعلق جریمهها و محرومیت از معافیتها را پذیرفت. اگر فروش واقعی همچنان کمتر از سقف باشد؛ اما مابهالتفاوت بیش از ۱۵ درصد درآید، مالیات مابهالتفاوت مطالبه میشود. این مبلغ مشمول جریمه ماده ۱۹۲ نیست. باید اشاره کرد که مبنای دقیق محاسبه این ۱۵ درصد در همه موارد بهصراحت روشن نشده و بررسی آن به محاسبات و مستندات هر پرونده بستگی دارد.
در هر دو حالت، حق اعتراض مؤدی طبق قانون مالیاتهای مستقیم محفوظ است و استفاده از فرم تبصره ماده ۱۰۰ مانع استفاده مؤدی از حق بر دادرسی نیست.
حالت سومی نیز وجود دارد که درآمد واقعی بیشتر از مبلغ مندرج در تبصره است، اما مابهالتفاوت آن کمتر از ۱۵ درصد است. در این حالت باتوجهبه سکوت دستورالعمل باید نتیجه گرفت که مالیات مربوط به مابهالتفاوت درآمد شناسایی شده، از سوی سازمان امور مالیاتی مطالبه نخواهد شد.
مزایای مالی استفاده از فرم تبصره ماده ۱۰۰ چیست؟
مسیر مالیات مقطوع از چند تسهیل برخوردار است:
تقسیط: مالیات مقطوع را میتوان در ۵ تا ۹ قسط مساوی پرداخت کرد. اگر پرداخت از طریق ثبت چک الکترونیکی باشد، تعداد اقساط ۶ تا ۱۰ قسط خواهد بود. بر اساس اطلاعرسانی اجرایی سازمان، استفاده از این تقسیط مشروط به تسویه بدهی سالهای قبل نیست. اما بدهیهای گذشته همچنان به قوت خود باقیاند.
در مقابل، مؤدیانی که فرم را نمیپذیرند و اظهارنامه تسلیم میکنند، مالیات ابرازی خود را حداکثر طی یک ماه و در دو قسط مساوی باید پرداخت کنند.
بخشودگی جرایم ماده ۲۲ قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان: مؤدیان واجد شرایط استفاده از فرم تبصره، با شرط تسلیم نکردن اظهارنامه، از بخشودگی ۹۲ تا ۱۰۰ درصدی جرایم بهرهمند میشوند. این درصد به میزان فروش بستگی دارد: تا ۱۴٫۴ میلیارد تومان ۱۰۰ درصد، و هرچه فروش بیشتر باشد درصد کمتر میشود تا ۹۲ درصد برای فروش بالاتر از ۵۷٫۶ میلیارد تومان. جرایم مواد ۱۶۹ و ۲۷۲: برای واجدان شرایط امکان بخشودگی ۱۰۰ درصدی جرایم مربوط به عملکرد سال ۱۴۰۴ پیشبینی شده است.
کدام مسیر مناسبتر است؟ پذیرش فرم تبصره ماده ۱۰۰ یا ارسال اظهارنامه؟
باوجوداینکه مایل سازمان امور مالیاتی بر این بوده است که غالب صاحبان کسبوکار حقیقی از این امکان استفاده کنند، پاسخ یکسانی برای همه مؤدیان وجود ندارد. مالیات مقطوع برای کسی که میخواهد از نگهداری و ارائه دفاتر و مدارک و از رسیدگی عادی بینیاز شود و رقم تعیینشده را منطقی میداند، مناسب است. اما اگر هزینههای واقعی کسبوکار بالا بوده، معافیتی در فرم لحاظ نشده یا مؤدی مدارک مستحکمی برای اثبات درآمد و هزینه دارد، تسلیم اظهارنامه ممکن است به نفع او باشد. دستورالعمل فرمول عمومی برای بازسازی مستقل مالیات مقطوع ارائه نکرده است. بااینحال، مؤدی میتواند با بررسی اینتاکد و نسبت سود فعالیت، برآوردی از مسیر اظهارنامه به دست آورد و آن را با رقم مندرج در فرم مقایسه کند.
در شش روز باقیمانده، برای تصمیمگیری میتوان این گامها را برداشت:
بررسی بارگذاری فرم برای هر پرونده در درگاه مقایسه فروش واقعی ۱۴۰۴ با سقف ۷۲ میلیارد تومان و با رقم اعلامی سازمان بررسی تراکنشهای بانکی و کارتخوان و مستندسازی مبالغ غیردرآمدی مقایسه مالیات مقطوع با مالیات برآوردی مسیر اظهارنامه نهایی کردن تصمیم پیش از پایان ۳۰ آبان و دریافت رسید یا شماره رهگیری و تقسیط مالیات نهایی.