به گزارش اکوایران، عراق که بخش بزرگی از درآمدهای دولت و اقتصاد خود را از صادرات نفت تامین میکند، بیش از سایر تولیدکنندگان منطقه در برابر اختلال در تنگه هرمز آسیبپذیر است. بغداد هفته گذشته طرحی را برای تسریع صادرات نفت از طریق شبکه خط لوله کردستان-ترکیه تصویب کرد؛ مسیری که نفت عراق را به بندر جیهان ترکیه در دریای مدیترانه منتقل میکند.
بر اساس این برنامه، ظرفیت صادرات از این مسیر قرار است از حدود ۲۲۰ هزار بشکه در روز به ۷۷۰ هزار بشکه افزایش یابد. هدف اصلی این طرح، ایجاد مسیری جایگزین برای صادرات نفت بدون نیاز به عبور از تنگه هرمز است.
دادههای شرکت QuantCube که CNBC به آن استناد کرده نیز نشان میدهد صادرات عراق از زمان آغاز درگیریها به شدت کاهش یافته است؛ موضوعی که وابستگی بالای این کشور به هرمز را آشکار میکند. عراق پیشتر اعلام کرده بود صادرات نفت این کشور از طریق هرمز در ماه آوریل به حدود ۱۰ میلیون بشکه کاهش یافته؛ رقمی که پیش از جنگ حدود ۹۳ میلیون بشکه بود.
امارات نیز به دنبال دور زدن هرمز
امارات متحده عربی نیز تلاشها برای توسعه زیرساختهای صادراتی خود را سرعت بخشیده است. ابوظبی در حال پیشبرد پروژه خط لوله جدیدی به بندر فجیره است؛ بندری که خارج از تنگه هرمز قرار دارد و امکان صادرات نفت بدون عبور از این آبراه را فراهم میکند.
انتظار میرود این پروژه تا سال ۲۰۲۷ به بهرهبرداری برسد و ظرفیت صادراتی شرکت ملی نفت ابوظبی (ADNOC) را به شکل قابل توجهی افزایش دهد. مقامهای اماراتی معتقدند رشد تقاضای جهانی انرژی، ضرورت توسعه سریعتر این زیرساختها را دوچندان کرده است.
برخلاف عراق، امارات همچنان از برخی مسیرهای جایگزین برای صادرات نفت برخوردار است و به همین دلیل فشار کمتری را نسبت به بغداد تجربه میکند.
ظرفیت جایگزین؛ بسیار کمتر از هرمز
آنطور که CNBC گزارش داده، مهمترین نکته این است که مسیرهای جایگزین موجود توان جایگزینی کامل تنگه هرمز را ندارند.
پیش از آغاز جنگ، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی از تنگه هرمز عبور میکرد. این در حالی است که برآوردها نشان میدهد مجموع ظرفیت مازاد خطوط لوله جایگزین در عربستان و امارات تنها بین ۳.۵ تا ۵.۵ میلیون بشکه در روز است.
حتی اگر پروژههای جدید نیز تکمیل شوند، فاصله قابل توجهی میان ظرفیت این مسیرها و حجم نفت عبوری از هرمز باقی خواهد ماند. به همین دلیل تحلیلگران معتقدند وابستگی بازار جهانی نفت به این آبراه همچنان بسیار بالاست.
مسیرهای جایگزین نیز در امان نیستند
چالش دیگر این است که زیرساختهای جایگزین نیز از خطرات ژئوپلیتیکی مصون نیستند. خط لوله شرق-غرب عربستان که نفت را از سواحل خلیج فارس به دریای سرخ منتقل میکند، در ماههای اخیر هدف حملات قرار گرفته است. همچنین تاسیسات نفتی فجیره نیز با اختلالاتی در عملیات بارگیری مواجه شدهاند.
این موضوع نشان میدهد که صرف ایجاد مسیرهای جایگزین، ریسکهای عرضه نفت در منطقه را بهطور کامل از بین نمیبرد.
چرا بازار نفت همچنان نگران هرمز است؟
توسعه خطوط لوله جدید به سرمایهگذاریهای چند میلیارد دلاری، سالها زمان و در بسیاری موارد توافقهای سیاسی میان چند کشور نیاز دارد. از همین رو حتی با وجود تلاش تولیدکنندگان منطقه برای کاهش وابستگی به هرمز، این روند نمیتواند در کوتاهمدت جایگزین مناسبی برای این آبراه باشد.
در نتیجه، هرگونه اختلال در تردد نفتکشها از تنگه هرمز همچنان تهدیدی جدی برای عرضه جهانی انرژی محسوب میشود. واقعیت این است که اگرچه کشورهای منطقه به دنبال راههای فرار از وابستگی به هرمز هستند، اما بازار جهانی نفت هنوز جایگزینی همتراز برای مهمترین گلوگاه انرژی جهان پیدا نکرده است.
