در این گزارش مطالب گوناگونی از شمارههای این هفتهی روزنامه دنیای اقتصاد، تارنمای خبری اقتصادنیوز، هفتهنامه تجارت فردا، انتشارات دنیای اقتصاد و شبکهی اینترنتی اکوایران مورد توجه ما قرار گرفتند.
روزنامهی دنیای اقتصاد
صفحهی سیاستگذاری شمارهی 6513 روزنامهی دنیای اقتصاد مورخ شنبه 2 اسفند 1404، در مطلبی با عنوان «سیاست ارزی در عصر تحریم» گزارشی از نشست «نقشهی راه ارزی ایران» ارائه داد. این نشست چهارشنبهی هفتهی گذشته به همت گروه رسانهای دنیای اقتصاد و با حضور کارشناسان اقتصاد و مسئولین ارزی سابق برگزار شد. تمام مشارکتکنندگان در نشست، بر لزوم بذل توجه بیشتر به بازار ارز و نقشی که فعالین بازار میتوانند در بهبود اوضاع کنونی ایفا کنند تأکید داشتند. گزارش در ادامه دیدگاههای چهار نفر از حاضران نشست را بازتاب داد.
صفحهی صنعتومعدن شمارهی 6514 روزنامه مورخ یکشنبه 3 اسفند 1404، در گزارشی مفصل با عنوان «پازل ناتمام توسعه در مناطق محروم» به این پرسش پرداخته است که چرا مناطقی مانند سیستانوبلوچستان یا کهگیلویهوبویراحمد، علیرغم ظرفیتهای طبیعی و انسانی بالقوه، به مناطق صنعتی و توسعهیافته تبدیل نمیشوند؟ چه ضعفی در برنامهریزیهای این حوزه وجود دارد که مانع تحقق چنین هدفی میگردد؟ گزارش به سراغ چند کارشناس، مسئول و فعال اقتصادی رفت و دیدگاههای آنان در این زمینه را جویا شد.
ابراهیم شیخ، معاون صنایع عمومی وزارت صمت، در گفتوگو با خبرنگار دنیای اقتصاد سه الگوی متفاوت برای ایجاد توازن در سطح توسعهی مناطق گوناگون کشورها را که در سطح جهان رواج دارند، بر میشمارد. عبدالله قبادی، رئیس اتاق بازرگانی یاسوج، از ظرفیتهای عظیم شهرستان گچساران در حوزهی تأمین انرژی گفت، چنانکه این شهرستان 25 درصد نفت و بیش از 30 درصد گاز کشور را بهتنهایی تأمین میکند. علیاکبر عبدالملکی، رئیس اتاق بازرگانی سنندج، به اهمیت توجه به مزیتهای نسبی هر منطقه در هنگام احداث مراکز تولیدی اشاره کرد. به باور وی، عدم توجه به این مهم، ناپایدار شدن صنایع احداثی و خطر شکست پروژه و اتلاف منابع را در پی خواهد داشت.
صفحهی «دنیا» شمارهی 6515 روزنامهی دنیای اقتصاد، مورخ دوشنبه 4 اسفند 1404، در گزارشی با عنوان «چهار سال با جنگ اوکراین» بهمناسبت چهار سالگی یورش روسیه به اوکراین (در 24 فوریه یا 5 اسفند) بر روی زندگی سیاسی ولودیمیر زلنسکی رئیسجمهور اوکراین متمرکز شد.
کسب 73 درصد آراء توسط او در مبارزه با پورشنکو رئیسجمهور پیشین، امپراتوری دهها میلیون دلاری او پیش از ورود به سیاست، چندین بار تلاش ناکام مأمورین روسی در ترور او، مقاومت او در روزهای نخست یورش روسیه، اختلافش با والری زالوژنی رئیس پیشین ستاد ارتش، شیوهی ویژهاش در برقراری ارتباط با مخاطبان از طریق پیامهای ویدیویی و البته جلسهی جنجالی او با ترامپ در اتاق بیضی شماری از مواردیاند که گزارش به آنها اشاره کرده است.
گزارش در پایان با استناد به خبرگزاری سی.ان.ان از تداوم نسبی محبوبیت زلنسکی، علیرغم رویدادهای چهار سال گذشته، میگوید. به باور مصاحبهشوندگان، اکثریت اوکراینیها خواهان برگزاری انتخابات پیش از پایان کامل جنگ با روسیه نیستند و میخواهند زلنسکی آن کسی باشد که جنگ را به پایان میبرد.
صفحهی صنعت و معدن شمارهی 6516 مورخ سهشنبه 5 اسفند 1404، در «پایان تلخ نمادهای تولید ملی» در بررسی تعطیلیهای ادامهدار واحدهای تولیدی باسابقه و نشانهای شناختهشده، به وضعیت کارخانهی تولیپرس واقع در شهرک صنعتی البرز قزوین پرداخت. مطابق گزارش، اکنون برای کارخانهای با شصت سال پیشینه که زمانی محصولات آن به کشورهای منطقه نیز صادر میشد، تنها 106 تا 108 کارگر باقی مانده است. بخش بزرگی از این تعداد نیز نیروهای باسابقه و در آستانهی بازنشستگی به شمار میروند. این در شرایطی است که میزان اشتغال کارخانه ظرفیت بالا رفتن تا 1000 یا 1500 نفر را نیز دارد.
مطابق این گزارش، تعطیلیها تنها محدود به نشانهای شناختهشده مانند تولیپرس نمیشود و بسیار اتفاق میافتد که واحدهای کمتر شناختهشده در سکوت خبری تعدیل نیرو میکنند یا در آستانهی تعطیلی کامل قرار میگیرند. گزارش در انتها از قول رئیس شورای هماهنگی شهرکهای صنعتی سراسر کشور میگوید: «تعطیلی یک کارخانهی باسابقه، صرفاً یک رویداد اقتصادی نیست؛ بلکه تبعات اجتماعی نیز به همراه دارد.»
صفحهی اندیشهی شمارهی 6517 روزنامه در تاریخ چهارشنبه 6 اسفند 1404، در یادداشتی با عنوان «دولت بهمثابه ماشین هماهنگی» تلاش کرد با مراجعه به مقالات روز و منابع کلاسیک در حوزهی علوم سیاسی به این پرسش پاسخ بدهد که چرا جوامع انسانی به قدرت متمرکز تن دادند؟ مقاله چند فرض بسیار رایج در حوزهی نظریهی سیاسی و پژوهشهای تاریخی را مورد نقد قرار میدهد. نخست در تبیین ریشههای دیوانسالاری متمرکز پیشنهاد عبور از «افسانه» قرارداد اجتماعی و روی آوردن به «منطق محاسبات اقتصادی و مکانیسم استخراج منابع» را میدهد.
نویسنده در ادامه، این تحلیل رایج پیرامون «انقلاب نوسنگی» را مورد نقد قرار میدهد که مطابق آن مازاد تولید محصولات کشاورزی سبب خروج عدهای از چرخهی اشتغال و پیدایش طبقهی نخبه شد؛ بااینحال، مطابق یادداشت، مازاد تولید به خودیخود توان توضیح پیدایش ساختار متمرکز دولتی را ندارد. در عوض، محصولات کشاورزی مانند گندم و جو بهواسطهی ذخیرهپذیری بالا و امکان مناسب محاسبهی مقدار و نیز تعقیب آنها در انبار اهداف خوبی برای باجگیری از سوی نخبگان حاکم و افراد مسلح هستند.
مطابق یادداشت، مطالعاتی دیگر درباره بینالنهرین نشان میدهند شوکهای زیستمحیطی و نیاز به آبیاری گسترده، تقاضا برای هماهنگی مرکزی را ایجاد کرد. محدودیت جغرافیایی نیز امکان فرار تولیدکنندگان را کاهش و ظرفیت مالیاتی را افزایش داد. در نهایت، مطابق تحلیل چارلز تیلی، جنگ و رقابت بیرونی موتور گسترش بوروکراسی مدرن بوده است؛ نتیجه آنکه ظرفیت دولت، ریشه در ساختار مادی تولید و هزینههای نظارت و توان ردیابی ثروت دارد.
صفحهی فرهنگوهنر شمارهی 6518 روزنامه مورخ پنجشنبه 7 اسفند 1404، در «چتر نجات سینما» به بحران گیشه سینما در پی کاهش قدرت خرید خانوارها و افت فروش میپردازد و به سراغ چند مدیر سینما جهت بررسی مشکل میرود. سینماداران معتقدند نجات اکران تنها با افزایش کیفیت فیلمها ممکن نیست، بلکه نیازمند ثبات اقتصادی، سیاستگذاری دقیق و بازگرداندن مخاطبان به سالنهاست.
مدیر سینما چهارسو، با اشاره به شرایط روحی جامعه پس از حوادث اخیر، سینما را فضایی برای ترمیم حال عمومی میداند. او از اجرای طرح «زنگ سینما» و میزبانی دانشآموزان مناطق کمبرخوردار خبر میدهد و خواستار اجرای سراسری آن با همکاری آموزشوپرورش است.
مدیر سینما بهمن، خروج از «تککاربری» بودن سالنها و تنوع ژانری را راه نجات میداند و تأکید میکند اکران به چند گونه محدود شده است. او همچنین افزایش هزینههای ارزی و لزوم شناورسازی قیمت بلیت را مطرح میکند.
مدیر سینما فرهنگ، ثبات اقتصادی، تنوع اکران و شفافیت در تقسیم درآمد بلیت را برای عبور از بحران ضروری میداند و خواستار حمایت ساختاری از صنعت سینماست.
تارنمای خبری اقتصادنیوز
گزارش «موتور روشن اعتراضات به روایت یک جامعهشناس» در تارنمای خبری اقتصادنیوز به بررسی تداوم اعتراضات اخیر از نگاه علیرضا شریفییزدی، جامعهشناس، میپردازد. به باور او، اعتراضات دانشجویی را نمیتوان جدا از رخدادهای ۱۸ و ۱۹ دی یا دیگر حرکتهای اعتراضی سالهای اخیر تحلیل کرد؛ بلکه همه اینها بخشی از یک مجموعه مطالبات انباشتهشده اقتصادی، اجتماعی و مدنی هستند. اعتراض بازاریان، تحصن معلمان، بازنشستگان و کادر درمان و نیز اعتراضات دانشجویی، جلوههای متفاوت یک نارضایتی گستردهاند که بسته به فضا، بُعد اقتصادی یا مدنی آن پررنگتر میشود.
شریفییزدی همچنین معتقد است روشهای امنیتی، تهدید و ممنوعالورودی دانشجویان کارایی گذشته را ندارند و برعکس، فاصله بین رخدادها کوتاهتر میشود. نقش صداوسیما نیز کمرنگ شده و از مرجعیت رسانهای افتاده است؛ روایتهای منفی آن دیگر اثرگذاری سابق را ندارند و مردم به منابع دیگری برای خبر و تحلیل مراجعه میکنند. در مجموع، او این اعتراضات را ادامه طبیعی یک جریان مطالبات انباشتهشده میداند که با سیاستهای ناکارآمد و بیپاسخ ماندن خواستهها همچنان ادامه خواهد یافت.
هفتهنامهی تجارت فردا
هفتهنامهی تجارت فردا در شمارهی 628 خود پروندهی ویژهای حاوی یک مقدمه و سه مطلب را به یوهان نوربرگ، پژوهشگر سوئدی مدافع لیبرالیسم کلاسیک، اختصاص داد. گفتنی است که انتشارات دنیای اقتصاد به زودی کتاب «مانیفست سرمایهداری» اثر نوربرگ را راهی بازار کتاب خواهد کرد و پیشتر نیز کتابی دیگر از همین نویسنده با عنوان «در دفاع از سرمایهداری» را منتشر کرده بود.
به همین مناسبت میزگردی سهجانبه با حضور نوربرگ، موسی غنینژاد و محمد معمار (مترجم کتاب) برگزار گردید که متن گفتوگوهای ردوبدلگشته را میتوان در مطلبی از همین شمارهی هفتهنامه با عنوان «ارمغان آزادی» مطالعه کرد. مترجم کتاب در این ویژهنامه یادداشتی با عنوان «نجاتدهندهی جهان» منتشر کرده است و به معرفی کتاب میپردازد.
سردبیر هفتهنامه در یادداشتی با عنوان «اتوپیای سوئدی: چرا کتابهای نوربرگ را منتشر میکنیم؟» نخست به این واقعیت اشاره کرد که برخلاف تصورات رایج، کشور سوئد از حد بالایی از آزادی اقتصادی برخوردار است و نمیتوان آن را نمونهای موفق از سوسیالیسم قلمداد کرد. نویسنده سپس اندیشههای آندرس کیودنیوس را در تاریخ سوئد مثال میزند که از بعضی جنبهها میتوان گفت حامل ایدههایی مشابه آدام اسمیت مدتها پیش از او بود. یوهان نوربرگ ادامهدهندهی همان سنت کیودنیوس است. نوربرگ از آزادی اقتصادی و جهانی شدن دفاع میکند و اقتصاد را بازی جمع صفر نمیداند که در آن ثروتمند شدن یک کشور معادل فقیرتر شدن کشوری دیگر باشد.
تجارت فردای این هفته، پروندهای را به تاریخ معاصر ایران اختصاص داده است و در آن بر معرفی قوامالسلطنه و مهارت دیپلماتیک و سیاسی او متمرکز شده است؛ بهویژه در دورهی بحران تداوم حضور نیروهای اتحاد شوروی در ایران و نقش او و دیپلماتهای وزارت امور خارجه در حل این بحران. در این رابطه، گفتوگویی با فریدون مجلسی، دیپلمات و مترجم، با عنوان «تجربه قوام» درج شده است. مجلسی در این گفتوگو به این حقیقت اشاره میکند که در دورهی پیش از مشروطه و بهویژه پس از آن، صعود کارکنان دولت به ردههای بالا به شیوهی تدریجی و بر پایهی سلسلهمراتب اداری انجام میشد؛ امری که اثر عمیقی بر میزان کارآمدی دستگاههای اداری دارد. این مسئله خود را در عملکرد مطلوب دستگاه سیاست خارجی ایران در هنگام بحران حضور نیروهای شوروی در ایران نشان داد.
شبکهی اینترنتی اکوایران
«وقتی سوگواری شکل عوض میکند» عنوان مطلبی از سرویس منهای اقتصاد اکوایران است که در گفتوگو با یک انسانشناس، دلایل تغییر در شیوهی سنتی برگزاری مناسک عزاداری را در مورد جانباختگان اعتراضهای خونین دی ماه 1404 جویا شد. هادی علایی در این مصاحبه با خبرنگار اکوایران، به گسترهی جغرافیایی-طبقاتی اعتراضات و واقعیت ملی شدن سوگها اشاره میکند، چنانکه گویی مناسک سوگواری دیگر تنها متعلق به نزدیکان داغدار فرد جانباخته نیستند و افزون بر آن نقش پیام سیاسی در این مراسم پررنگ است.
