بنا به آخرین گزارش منتشرشده از مرکز آمار ایران، نرخ مشارکت اقتصادی 40.7 درصد و نرخ بیکاری7.8 درصد است. با این حال، با بررسی دادههای جزئیتر میتوان دریافت که در گروههای سنی مختلف (مرد و زن)، میزان مشارکت اقتصادی و بیکاری، تنوع مختلف و حائز اهمیتی دارد.
کدام گروههای سنی کمترین میزان مشارکت اقتصادی را دارند؟
مطابق با دادههای مرکز آمار ایران از طرح آمارگیری نیروی کار در پاییز 1404، گروه سنی 65 و بیشتر با مشارکت اقتصادی 8.9 و گروه سنی 15 تا 19 با مشارکت اقتصادی 11.3 در انتهای فهرست مشارکت اقتصادی قرار دارند. این نرخها با توجه ره رده سنی مذکور قابل تبیین است؛ افراد 15 تا 19 ساله عموماً به تحصیل در مقطع دبیرستان یا سال نخست دانشگاه مشغول هستند و افراد 65 به بالا نیز- با توجه به قانون بازنشستگی پس از 30 سال خدمت- بازنشسته محسوب میشوند.
از سوی دیگر، گروههای سنی 25 تا 54 سال با نرخ مشارکت اقتصادی بالای 45درصد، در بالای فهرست قرار دارند. 25 سالگی با توجه به افزایش نیاز به تحصیلات تکمیلی (مقطع کارشناسی ارشد) یا اتمام تحصیلات در مقطع کارشناسی و سپس اعزام به خدمت وظیفه عمومی، سن ورود به بازار کار رسمی محسوب میشود. این نرخ با نوسانی در حدود 3 درصد (57.7 در 25 تا 29 و 53.9 درصد در 45 تا 49 سال) بالای 54 درصد باقی میماند و در بازه سنی 50 تا 54 سالگی، افت محسوس 8 درصدی رخ میدهد که حاکی از آغاز بازنشستگی است و پس از آن، این افت شدیدتر شده تا به 8.9 درصد برای افراد بالای 65 سال برسد.
نکته حائز اهمیت آن است که در بازه سنی 25 تا 49 سال، رقم مشارکت اقتصادی مابین 53.9 تا 57.7 است؛ به دیگر سخن، 47.1 تا 42.3 درصد از جمعیت این بازه سنی یا به کار مشغول نیستند یا آنکه در مشاغل رسمی حضور ندارند. بخش عمدهای از این درصد قابل توجه، به زنان تعلق دارد؛ باوجود آنکه زنان همواره بیش از نیمی از صندلیهای دانشگاه را به خود اختصاص میدهند اما موانع مختلف و سقفهای شیشهای مانع از حضور مستمر و قابل توجه آنان در بازار کار رسمی میشود.
نرخ بیکاری در میان کدام گروههای سنی بیشتر است؟
بررسی دادههای مرکز آمار ایران نشان میدهد که بالاترین میزان نرخ بیکاری برای گروه سنی 25 تا 29 سال با 22 درصد است و گروههای سنی 20 تا 24 سال با 20.2 درصد و 30تا 34 سال با 18.2 درصد، در رتبههای بعدی قرار دارند. کمترین میزان نرخ بیکاری نیز به گروههای سنی 50 تا 54 سال با 2.4 و 65 به بالا با 2.5 تعلق دارد.
اینکه گروههای سنی 20 تا 34 سال بیشترین میزان نرخ بیکاری را دارند، مؤید تحلیلهای پیشین در خصوص نحوه مشارکت اقتصادی است؛ به واقع با پایان دوران تحصیل و انجام خدمت وظیفه عمومی، گروه جمعیتی این رده سنی به جستوجوی شغل میپردازد. گروههای سنی 35 به بعد، با افت قابل توجهی در میزان نرخ بیکاریشان مشاهده میشود.
نکته اساسی آن است که نرخ بالای بیکاری برای گروههای سنیای که پا به بازار کار میگذارند، خود هشداری مهم است. بخشی از این بیکاری میتواند به رکود حاکم بر بازار مربوط باشد؛ به نحوی که ترکیب آن با تورم، بنگاههای اقتصادی را از استخدام نیروی جدید باز دارد. از سوی دیگر، میتوان نرخ پایین دستمزد (متناسب با تورم) و یا کمبود مهارتهای لازم در بازار کار اشاره کرد. افزون بر اینها، نابرابریهای جغرافیایی در دسترسی به مشاغل و سطوح پایین توسعه در مناطق دورافتاده کشور یا مناطق روستایی نیز مزید بر علت نرخ بالای بیکاری برای جمعیت جوان کشور خواهد شد.
