به گزارش اکوایران، وزیر اقتصاد معتقد است بریکس در بلندمدت میتواند به کاهش وابستگی کشورهای عضو به دلار و کاهش اثر تحریمها کمک کند. به گفته سیدعلی مدنیزاده، توسعه استفاده از ارزهای محلی، ایجاد و توسعه نظامهای پرداخت مشترک و تکمیل کریدورهای حملونقل کالا و داده، از جمله زیرساختهایی است که میتواند به تقویت این روند کمک کند.
به گزارش اکوایران، سیدعلی مدنیزاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، با اشاره به رایزنیهای اخیر ایران در چارچوب بریکس گفت در نشست وزیران اقتصاد این گروه موضوعاتی مانند استفاده از ارزهای محلی، توسعه روابط تجاری و اقتصادی میان اعضا، تقویت نظامهای پرداخت و نقش بانک توسعه جدید بریکس مورد بحث قرار گرفته است.
او با اشاره به ادامه این مباحث در نشست سران بریکس افزود توسعه ابزارهای پرداخت مالی، سرمایهگذاری در زیرساختها و تقویت زیرساختهای مالی میان اعضا میتواند به توسعه تبادلات تجاری و سرمایهگذاری میان کشورهای عضو کمک کند.
بریکس؛ پروژهای بلندمدت برای کاهش وابستگی به دلار
مدنیزاده در پاسخ به این پرسش که اعضای بریکس تا چه اندازه اراده واقعی برای مقابله با یکجانبهگرایی و دلارزدایی دارند، میان آثار کوتاهمدت و بلندمدت این گروه تفکیک قائل شد.
او گفت بریکس در افق بلندمدت «نقش کلیدی» خواهد داشت و استدلال کرد سهم کشورهای عضو از اقتصاد جهانی افزایش یافته است. به گفته وزیر اقتصاد، در حال حاضر کشورهایی که عضو بریکس هستند حدود نیمی از جمعیت جهان را در بر میگیرند و حدود ۴۰ درصد تولید ناخالص داخلی جهان را در اختیار دارند؛ در حالی که این سهم در ابتدای شکلگیری گروه حدود ۲۵ درصد بوده است.
مدنیزاده با اشاره به رشد اقتصادی چین، هند و سایر کشورهای در حال توسعه عضو بریکس اظهار کرد که تداوم رشد این اقتصادها میتواند در سالهای آینده سهم آنها از تولید جهانی را افزایش دهد. او همچنین گفت افزایش سهم اقتصادهای عضو بریکس در اقتصاد جهان، به تدریج میتواند به افزایش سهم ارزهای این کشورها در مبادلات بینالمللی منجر شود.
دلارزدایی؛ از ارزهای محلی تا نظام پرداخت
به گفته وزیر اقتصاد، یکی از محورهای اصلی همکاری در بریکس، توسعه استفاده از ارزهای محلی و ایجاد زیرساختهایی برای تسهیل مبادلات مالی میان کشورهای عضو است. مدنیزاده گفت یکپارچهتر شدن نظامهای پرداخت، استفاده از ارزهای محلی و تکمیل کریدورهای حملونقل کالا و داده، مجموعهای از اقداماتی است که میتواند زیرساخت لازم برای توسعه تجارت میان اعضای بریکس را فراهم کند.
او در توضیح آثار این همکاری برای ایران گفت حتی در شرایط فعلی نیز ایران و روسیه بخشی از تجارت خود را با استفاده از ارزهای محلی و رمزارزها انجام میدهند و انتظار میرود توسعه این سازوکارها در چارچوب بریکس در بلندمدت به کاهش اثر تحریمها کمک کند. وزیر اقتصاد در عین حال تأکید کرد آثار بریکس در کوتاهمدت بیشتر از مسیر دیدارها و توافقات دوجانبه و چندجانبه میان اعضا ظاهر میشود. به گفته او، این تعاملات میتواند به ایران برای مقابله با فشارهای تحریمی، بهویژه در شرایط فعلی، کمک کند.
هند و چین؛ پیچیدگی در مسیر دلارزدایی
مدنیزاده درباره اختلاف منافع برخی اعضای بریکس، بهویژه هند و چین و همزمانی روابط آنها با آمریکا، گفت این موضوع الزاماً به معنای حرکت مستقیم به سمت دلارزدایی نیست و کشورهای عضو در وهله نخست به دنبال توسعه منافع اقتصادی خود هستند.
او حضور همزمان هند و چین در بریکس را از جنبه سیاسی پیچیده توصیف کرد، اما گفت گسترش تجارت میان کشورهای این مجموعه را میتوان در عمل مشاهده کرد. به گفته وزیر اقتصاد، ایران در این میان وضعیت متفاوتی دارد. او با اشاره به سابقه صادرات نفت ایران به هند گفت پیش از تشدید تحریمها، حجم فروش نفت ایران به این کشور بالا بود، اما با آغاز تحریمها این ظرفیت کاهش پیدا کرد. مدنیزاده ابراز امیدواری کرد تحولات جدید بتواند به بهبود تعاملات اقتصادی ایران با این کشورها کمک کند.
رمزارزها در انتظار تعیین تکلیف قانونی
وزیر اقتصاد همچنین درباره وضعیت سازوکارهای قانونی استفاده از رمزارزها در کشور گفت این موضوع در دستور کار دولت قرار گرفته است. به گفته مدنیزاده، این مسئله برای مدتی متوقف یا «قفل» شده بود، اما اکنون دوباره در دستور کار دولت قرار گرفته و قرار است درباره سازوکار قانونی استفاده از رمزارزها تصمیمگیری شود. وزیر اقتصاد در بخش دیگری از این گفتوگو تأکید کرد که سیاست ایران مبتنی بر تداوم زندگی در شرایط تحریمی نیست.
او گفت جمهوری اسلامی ایران به دنبال جنگ و تقابل نیست و هدف اصلی باید کاهش فشار تحریمها و در نهایت عبور از آن باشد. به گفته مدنیزاده، تا زمانی که تحریمها ادامه دارد، یکی از وظایف دولت «تحریمشکنی» است، اما در کنار آن، تلاش برای رفع تحریمها نیز از اولویتهای اصلی کشور به شمار میرود.
او با اشاره به مذاکرات و توافقات اخیر نیز گفت تعاملات مرتبط با مسائل امنیتی و سیاسی از جمله موضوع تنگه هرمز و پایان جنگ در مسیرهای مربوطه در حال پیگیری است و وزارت امور خارجه در این زمینه گزارشهایی ارائه کرده است. مدنیزاده در پایان تأکید کرد هدف نهایی، عبور کشور از سایه تحریمهاست و ایران قرار نیست اقتصاد خود را برای همیشه با فرض تداوم تحریمها اداره کند.
آیا با گسترش فعالیت بریکس، دلار تضعیف میشود؟
سلطه دلار بر نظام پولی بینالمللی، برخلاف برخی پیشبینیها، بهسادگی قابل تغییر نیست. یک مدل جدید برای توضیح تحولات نظام پولی بینالمللی نشان میدهد که جایگاه دلار به دلیل مجموعهای از عوامل نهادی، شبکهای و تاریخی، از پایداری بالایی برخوردار است. حتی در سناریوهایی که شرایط به زیان اقتصاد آمریکا و به نفع اقتصادهای نوظهور یا منطقه یورو تغییر میکند، هیچ ارز دیگری در افق یک دهه آینده قادر نیست بهطور کامل جای دلار را بهعنوان ارز هسته نظام پولی جهان بگیرد.
این پژوهش با فاصله گرفتن از مدلهای سنتی، نظام پولی بینالمللی را بهصورت یک شبکه یا گراف درختی مدل میکند؛ شبکهای که در آن ارزها میتوانند با تغییر شرایط اقتصادی، نهادی و سیاسی، جایگاه خود را تغییر دهند. در این چارچوب، سلطه پولی صرفا نتیجه اندازه اقتصاد یک کشور نیست، بلکه به اعتبار نهادهای پولی و مالی، هزینههای مبادله، تحولات فناوری، منابع، درگیریهای سیاسی و چرخه بحرانهای مالی نیز وابسته است.
اکوایران پیشتر در گزارشی با تکیه بر یک مقاله علمی به این سوال پاسخ داده است. این گزارش را در لینک زیر بخوانید:
اکوایران: سلطه دلار بر نظام پولی بینالمللی، برخلاف برخی پیشبینیها، بهسادگی قابل تغییر نیست. یک مدل جدید برای توضیح تحولات نظام پولی بینالمللی نشان میدهد که جایگاه دلار به دلیل مجموعهای از عوامل نهادی، شبکهای و تاریخی، از پایداری بالایی برخوردار است. حتی در سناریوهایی که شرایط به زیان اقتصاد آمریکا و به نفع اقتصادهای نوظهور یا منطقه یورو تغییر میکند، هیچ ارز دیگری در افق یک دهه آینده قادر نیست بهطور کامل جای دلار را بهعنوان ارز هسته نظام پولی جهان بگیرد.
