در ادامه، مهمترین رویدادهای تقویم اقتصادی جهان، از گزارش اشتغال آمریکا و نشست بانکهای مرکزی تا دادههای اقتصاد چین را بررسی خواهیم کرد. همچنین به شکلگیری نخستین بازار معاملات آتی قدرت پردازش و مفهوم «نفت دیجیتال» میپردازیم؛ بازاری که میتواند آینده اقتصاد هوش مصنوعی را متحول کند. در بخش بعد، نتایج یک مطالعه درباره وضعیت و نیازهای افراد دارای معلولیت در جریان جنگ اخیر را مرور میکنیم و در پایان، تهدید عراق به خروج از اوپک و پیامدهای احتمالی آن برای انسجام این سازمان و بازار جهانی نفت را زیر ذرهبین خواهیم برد. با «تیتر یک» یکشنبه 7 تیر 1405 همراه باشید.
پیشبینی تورم در ادامه سال
تورم اقتصاد ایران در پایان سال ۱۴۰۵ به کجا میرسد؟ آیا میتوان به کاهش قابل توجه قیمتها امیدوار بود یا باید خود را برای تورم سهرقمی آماده کرد؟
اکوایران با استفاده از تازهترین آمارهای تورم خرداد، سه سناریوی متفاوت برای مسیر تورم تا پایان سال ترسیم کرده است. بر اساس این برآوردها، تورم نقطهبهنقطه میتواند در خوشبینانهترین حالت به ۳۲.۴ درصد برسد، اما اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، این شاخص حتی تا محدوده ۱۱۴.۶ درصد نیز افزایش خواهد یافت.
در سناریوی نخست، فرض بر این است که میانگین تورم ماهانه بهار در ادامه سال نیز تکرار شود؛ نتیجه آن، ثبت تورم سالانه بالای ۱۰۰ درصد خواهد بود. سناریوی دوم نیز با تکیه بر میانگین تورم ۱۲ ماه گذشته، همچنان از تورم بسیار بالا و نزدیک به سهرقمی حکایت دارد.
اما سناریوی سوم، تصویری متفاوت ارائه میدهد؛ تصویری که تحقق آن به اصلاحات ساختاری، کاهش نااطمینانی، بهبود انتظارات و تغییر رویکرد سیاستگذاری اقتصادی وابسته است. در این حالت، تورم میتواند وارد کانالهای پایینتر شود و اقتصاد به سمت ثبات حرکت کند.
فاصله چشمگیر میان این سه سناریو نشان میدهد آینده تورم بیش از هر زمان دیگری به تصمیمهای سیاستگذاران و فضای اقتصادی و سیاسی کشور گره خورده است. اینکه اقتصاد ایران در پایان سال با تورم ۳۰ درصدی روبهرو باشد یا تورمی بالاتر از ۱۰۰ درصد را تجربه کند، بیش از آنکه یک پیشبینی آماری باشد، به مسیری بستگی دارد که اقتصاد در ماههای پیش رو انتخاب خواهد کرد.
پویایی مواد معدنی در تجارت جهانی
رقابت جهانی دیگر فقط بر سر نفت و گاز نیست؛ امروز مواد معدنی حیاتی به یکی از مهمترین میدانهای رقابت اقتصادی و ژئوپلیتیکی جهان تبدیل شدهاند. با گسترش خودروهای برقی، انرژیهای تجدیدپذیر، هوش مصنوعی و صنایع دیجیتال، تقاضا برای موادی مانند لیتیوم، کبالت، نیکل، مس و عناصر خاکی کمیاب با سرعتی بیسابقه در حال افزایش است.
بر اساس تازهترین گزارش سازمان تجارت جهانی، تنها تقاضای جهانی لیتیوم تا سال ۲۰۴۰ نسبت به سال ۲۰۲۴ بیش از ۳۵۰ درصد رشد خواهد کرد. همزمان سهم مصرف لیتیوم در فناوریهای پاک نیز به طور قابل توجهی افزایش مییابد؛ موضوعی که اهمیت این مواد را در اقتصاد آینده دوچندان کرده است.
اما در سمت عرضه، بازار با تمرکز بالایی روبهروست. بخش بزرگی از تولید کبالت در اختیار کنگو، نیکل در اختیار اندونزی و عناصر خاکی کمیاب در اختیار چین قرار دارد. علاوه بر استخراج، چین نقش مسلطی در فرآوری و پالایش بسیاری از این مواد ایفا میکند؛ موضوعی که رقابت میان قدرتهای اقتصادی را تشدید کرده است.
در سالهای اخیر، دولتها برای تقویت جایگاه خود در زنجیره تأمین جهانی، محدودیتهای صادراتی متعددی وضع کردهاند و همزمان همکاریهای بینالمللی نیز به سرعت در حال گسترش است. هدف بسیاری از کشورها این است که علاوه بر استخراج مواد خام، سهم بیشتری از فعالیتهای با ارزش افزوده بالا مانند فرآوری، تولید و بازیافت را به دست آورند.
مواد معدنی حیاتی میتوانند فرصت بزرگی برای رشد اقتصادی، جذب سرمایهگذاری و توسعه صنعتی، بهویژه در کشورهای در حال توسعه باشند. اما تحقق این فرصت، نیازمند تنوعبخشی به منابع عرضه، توسعه صنایع فرآوری، شفافیت بیشتر بازارها و همکاری گسترده بین کشورهاست. در غیر این صورت، جهان ممکن است با شکلگیری بلوکهای رقیب در زنجیره تأمین این مواد راهبردی مواجه شود؛ بلوکهایی که آینده تجارت جهانی را دگرگون خواهند کرد.
تقویم بازارهای جهانی در هفته پیش رو
بازارهای جهانی در حالی وارد هفته جدید میشوند که نگاه سرمایهگذاران از تنشهای ژئوپلیتیکی بار دیگر به سمت دادههای اقتصادی و سیاستهای بانکهای مرکزی چرخیده است. پس از هفتهای پرنوسان که سهام شرکتهای فناوری و هوش مصنوعی تحت فشار نگرانیها درباره بازده سرمایهگذاریهای عظیم قرار گرفت، اکنون چند رویداد مهم میتواند مسیر بازارها را در روزهای آینده مشخص کند.
مهمترین اتفاق هفته، انتشار گزارش اشتغال آمریکا است؛ گزارشی که نقش تعیینکنندهای در تصمیمات فدرال رزرو درباره نرخ بهره دارد. اگر بازار کار آمریکا همچنان قدرتمند باقی مانده باشد و اشتغال فراتر از انتظارات رشد کند، احتمال ادامه سیاستهای پولی انقباضی افزایش خواهد یافت. چنین سناریویی معمولاً به تقویت دلار، رشد بازده اوراق خزانه و افزایش فشار بر قیمت طلا منجر میشود. در کنار آن، آمار فرصتهای شغلی، اشتغال بخش خصوصی، شاخص مدیران خرید بخش تولید و دادههای دستمزد نیز تصویری کاملتر از وضعیت اقتصاد آمریکا ارائه خواهند کرد.
در اروپا نیز توجه بازارها به فروم بانک مرکزی اروپا در شهر سینترای پرتغال معطوف است؛ نشستی که با حضور رؤسای چهار بانک مرکزی بزرگ جهان، از جمله فدرال رزرو، بانک مرکزی اروپا، بانک انگلستان و بانک ژاپن برگزار میشود. سخنان این مقامها میتواند انتظارات بازار درباره مسیر نرخهای بهره و آینده اقتصاد جهانی را تغییر دهد و نوسانات قابل توجهی در بازار ارز، اوراق قرضه و سهام ایجاد کند.
از سوی دیگر، انتشار شاخصهای مدیران خرید چین نیز اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا این آمارها میتواند نشانهای از سرعت بهبود دومین اقتصاد بزرگ جهان باشد.
در مجموع، این هفته برای سرمایهگذاران هفتهای سرنوشتساز خواهد بود. بازارها اکنون به دنبال پاسخ این پرسش هستند که آیا دادههای اقتصادی، مسیر سیاستهای پولی را تغییر خواهند داد یا روند نرخهای بهره بالا همچنان ادامه خواهد یافت؛ پاسخی که میتواند جهت حرکت طلا، دلار، بورسهای جهانی و حتی بازارهای نوظهور را در هفتههای آینده تعیین کند.
پشت پرده تولد «نفت دیجیتال» چیست؟
در اقتصاد قرن بیستم، نفت مهمترین نهاده تولید بود و برای مدیریت نوسان قیمت آن، بازارهای آتی شکل گرفتند. امروزه، با گسترش هوش مصنوعی، «قدرت پردازش GPU» به زیرساخت اصلی این صنعت تبدیل شده و بسیاری آن را «نفت جدید» اقتصاد دیجیتال میدانند. رشد سریع تقاضا، محدودیت عرضه تراشههای پیشرفته و افزایش چشمگیر قیمت پردازش، باعث شده مدیریت ریسک این منبع بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کند.
به همین دلیل، راهاندازی نخستین بازار رسمی معاملات آتی قدرت پردازش، گامی مهم در مالیسازی زیرساختهای هوش مصنوعی محسوب میشود. این بازار به شرکتها اجازه میدهد هزینه پردازش موردنیاز آینده خود را از پیش تثبیت کنند و با اطمینان بیشتری برای توسعه محصولات و سرمایهگذاری برنامهریزی کنند.
ورود بازارهای مالی به حوزه پردازش، نشان میدهد که هوش مصنوعی به یکی از ارکان اصلی اقتصاد جهانی تبدیل شده است؛ اقتصادی که در آن، ارزش «ساعت پردازش» میتواند به اندازه هر کالای استراتژیک دیگری تعیینکننده باشد.
زیست افراد دارای معلولیت در شرایط جنگی اخیر
یافتههای یک مطالعه درباره نیازمندیابی فعال افراد دارای معلولیت در شرایط بحران نشان میدهد که مهمترین چالشهای این گروه، دسترسی به دارو، اقلام بهداشتی، خدمات توانبخشی، حمایت روانی و شرایط معیشتی است. بر اساس این گزارش، میانگین هزینه ماهیانه اقلام ضروری برای برخی افراد دارای ضایعه نخاعی و شرایط خاص، بیش از ۱۵۲ میلیون ریال برآورد شده؛ رقمی که فاصله قابل توجهی با حمایتهای موجود دارد. در این قسمت از برنامه تیتر یک، یافتههای این مطالعه را به صورت مفصل ارائه دادیم.
تهدید عراق به خروج از اوپک
خبر احتمال خروج عراق از اوپک، بار دیگر آینده بزرگترین ائتلاف تولیدکنندگان نفت جهان را در کانون توجه قرار داده است. اگرچه وزارت نفت عراق اعلام کرده که فعلاً تصمیمی برای ترک اوپک ندارد، اما همزمان هشدار داده در صورتی که درخواست بغداد برای افزایش سهمیه تولید پذیرفته نشود، گزینه خروج از این سازمان روی میز خواهد بود.
این موضع در شرایطی مطرح میشود که اقتصاد عراق بیش از هر زمان دیگری به درآمدهای نفتی وابسته است. جنگ اخیر و اختلال در تردد از تنگه هرمز، تولید و درآمد نفتی این کشور را به شدت کاهش داده و دولت جدید عراق برای اجرای برنامههای توسعهای خود، به درآمدهای بیشتر از محل صادرات نفت نیاز دارد. به همین دلیل، بغداد به دنبال افزایش قابل توجه سهمیه تولید خود در اوپک است و به نظر میرسد تهدید به خروج را به عنوان اهرمی برای تقویت موقعیت خود در مذاکرات به کار گرفته است.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که بدانیم عراق تنها یک عضو عادی اوپک نیست؛ این کشور یکی از پنج عضو بنیانگذار سازمان و پس از عربستان، دومین تولیدکننده بزرگ اوپک به شمار میرود. بنابراین، حتی مطرح شدن احتمال خروج عراق میتواند پیام مهمی درباره افزایش شکافها و اختلافات درون این سازمان داشته باشد.
البته هنوز هیچ تصمیم قطعی برای خروج عراق گرفته نشده و ممکن است این سناریو هرگز عملی نشود. اما نفس مطرح شدن چنین تهدیدی نشان میدهد اوپک بیش از گذشته تحت تأثیر رقابتهای ژئوپلیتیکی، فشارهای اقتصادی و منافع متفاوت اعضای خود قرار گرفته است.
حالا باید دید آیا اوپک میتواند با اصلاح سازوکارهای داخلی و ایجاد اجماع میان اعضا، انسجام خود را حفظ کند یا اینکه اختلافات بر سر سهمیه تولید، فصل تازهای از تغییرات در مهمترین سازمان نفتی جهان را رقم خواهد زد.
