سپس پیامدهای حمله به بندر سیریک و اهمیت این بندر در زنجیره تجارت و حملونقل دریایی ایران را مرور میکنیم. در ادامه، با بررسی نسبت رهن به قیمت خرید مسکن در مناطق ۲۲گانه تهران، تصویری تازه از بازده اجارهای و تفاوت رفتار بازار مسکن در شمال و جنوب پایتخت ارائه خواهیم داد. همچنین در گزارشی تحلیلی، رقابت بر سر تنگه هرمز و تلاش کشورها برای کاهش وابستگی به این گذرگاه راهبردی را از دریچه مفهوم «سلاحسازی از وابستگی متقابل» بررسی میکنیم. در پایان نیز به نقش مدیریت شهری در دوران جنگ، چالش تأمین منابع مالی شهرداریها و راهکارهای پیشنهادی برای افزایش درآمدهای پایدار در شرایط بحرانی میپردازیم.
با «تیتر یک» یکشنبه 21 تیر 1405 همراه باشید.
نتایج پنجمین حراج اوراق دولتی
دولت در پنجمین حراج اوراق مالی اسلامی سال ۱۴۰۵، بار دیگر با استقبال سرد خریداران مواجه شد. تازهترین گزارش بانک مرکزی نشان میدهد از مجموع ۴۷ هزار میلیارد تومان اوراق عرضهشده در حراج ۹ تیر، تنها ۳ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان به فروش رسیده؛ یعنی کمتر از ۱۰ درصد از کل عرضه.
نکته قابل توجه اینجاست که مانند چهار حراج قبلی، بانکها و مؤسسات اعتباری هیچ مشارکتی در خرید این اوراق نداشتند و تمام خرید انجامشده نیز توسط سرمایهگذاران بازار سرمایه و تنها روی یک نماد، یعنی «اراد ۲۹۱»، صورت گرفته است. در مقابل، چند نماد دیگر حتی یک متقاضی هم نداشتند.
چرا بازار از خرید اوراق دولتی فاصله گرفته است؟ به گفته کارشناسان، یکی از مهمترین دلایل، انتظار فعالان اقتصادی برای افزایش نرخ بهره است. بسیاری از سرمایهگذاران و بانکها ترجیح میدهند به جای خرید اوراق با نرخهای فعلی، منتظر انتشار اوراق جدید با بازدهی بالاتر بمانند. از سوی دیگر، محدود بودن پذیرش درخواست بانکها در عملیات بازار باز نیز انگیزه شبکه بانکی برای خرید اوراق را کاهش داده است.
در چنین شرایطی، دولت برای تأمین مالی از بازار بدهی با چالش جدی روبهرو شده است؛ زیرا اوراق بدهی یکی از مهمترین ابزارهای تأمین کسری بودجه بدون استقراض مستقیم از بانک مرکزی محسوب میشود. اگر روند استقبال ضعیف از حراجها ادامه پیدا کند، فشار بر سایر روشهای تأمین مالی دولت افزایش خواهد یافت.
به نظر میرسد تا زمانی که تکلیف نرخ بهره روشن نشود، بازار همچنان در وضعیت انتظار باقی بماند و فروش اوراق نیز با دشواری همراه باشد؛ موضوعی که میتواند بر سیاستهای مالی دولت و حتی مسیر متغیرهای پولی در ماههای آینده اثرگذار باشد.
چرا بندر سیریک مورد حمله قرار میگیرد؟
بندر سیریک، یکی از مهمترین بنادر شرق هرمزگان، بار دیگر در کانون تحولات امنیتی و اقتصادی قرار گرفت. گزارشها از حمله به محدوده اسکله تجاری و صیادی این بندر حکایت دارند؛ حملهای که علاوه بر خسارت به اسکله شناور، تجهیزات بندری و شناورها، بنا بر گزارشهای رسمی، به کشته و زخمی شدن شماری از افراد نیز انجامیده است.
اهمیت این بندر تنها به موقعیت جغرافیایی آن محدود نمیشود. سیریک در ساحل دریای عمان و در نزدیکی تنگه هرمز قرار دارد و یکی از گرههای مهم حملونقل دریایی، تجارت منطقهای و فعالیت صیادان جنوب کشور به شمار میرود. این بندر نقش قابل توجهی در جابهجایی کالا و تأمین نیازهای شرق هرمزگان دارد و هرگونه اختلال در فعالیت آن میتواند بر زنجیره تأمین، هزینههای حملونقل و اقتصاد محلی اثر بگذارد.
در ماههای اخیر، بنادر جنوبی ایران بیش از گذشته در معرض تنشهای نظامی قرار گرفتهاند؛ موضوعی که نشان میدهد زیرساختهای اقتصادی و لجستیکی نیز به بخشی از معادلات درگیری تبدیل شدهاند. آسیب به اسکلهها، شناورها و تأسیسات بندری، تنها یک خسارت فیزیکی نیست؛ بلکه میتواند بر جریان تجارت، فعالیت بازرگانان، معیشت صیادان و امنیت اقتصادی منطقه نیز تأثیر بگذارد.
تصویر تازه از نسبت رهن به خرید مسکن در مناطق ۲۲ گانه تهران
اگر قصد سرمایهگذاری در بازار مسکن تهران را دارید، فقط به رشد قیمت ملک نگاه نکنید؛ بازده اجاره هم میتواند تصویر متفاوتی از جذابیت مناطق مختلف شهر ارائه دهد.
بررسی نسبت مبلغ رهن کامل به ارزش خرید آپارتمان در ۲۲ منطقه تهران نشان میدهد که بازار مسکن پایتخت از دو منطق متفاوت پیروی میکند. در برخی مناطق، قیمت خرید با سرعت بیشتری از بازار اجاره رشد کرده و فاصله میان ارزش ملک و درآمد اجاره افزایش یافته است. در مقابل، در برخی مناطق دیگر، این فاصله کمتر است و بازده اجارهای برای مالکان بالاتر به نظر میرسد.
دادهها نشان میدهد مناطق شمالی تهران، از جمله منطقه یک، کمترین سهم رهن از ارزش ملک را دارند. این موضوع بیانگر آن است که بخش قابل توجهی از ارزش این املاک به انتظارات سرمایهای و چشمانداز افزایش قیمت وابسته است، نه صرفاً درآمد حاصل از اجاره.
در سوی دیگر، مناطق ۲۰، ۱۲، ۱۳ و ۱۷ بالاترین نسبت رهن به ارزش ملک را ثبت کردهاند. به بیان دیگر، سرمایهگذارانی که با هدف کسب درآمد اجاره وارد بازار میشوند، در این مناطق نسبت به سرمایه اولیه خود بازده بیشتری دریافت میکنند.
نکته جالب دیگر اینکه اختلاف قیمت خرید میان گرانترین و ارزانترین مناطق تهران حدود ۶ برابر است، اما این فاصله در بازار رهن به حدود ۴.۵ برابر کاهش پیدا میکند. این تفاوت نشان میدهد توان پرداخت مستأجران، اجازه نداده شکاف اجارهبها به اندازه شکاف قیمت مسکن افزایش یابد.
در این گزارش بررسی میکنیم کدام مناطق تهران بیشترین بازده اجارهای را دارند و این اعداد چه تصویری از چهره جدید بازار مسکن پایتخت ارائه میکنند.
سلاحسازی از گذرگاهها
آیا تنگه هرمز فقط یک مسیر عبور نفت است یا به مهمترین اهرم ژئوپلیتیکی منطقه تبدیل شده است؟
با بالا گرفتن دوباره تنشها در خلیج فارس، نام تنگه هرمز بار دیگر در صدر اخبار قرار گرفته؛ اما همزمان، پروژههایی در منطقه در حال شکلگیری هستند که هدفشان کاهش وابستگی به این گذرگاه راهبردی است. یکی از مهمترین آنها، تلاش برای احیای خط لوله کرکوک–بانیاس است؛ مسیری که میتواند نفت عراق را بدون عبور از تنگه هرمز به سواحل مدیترانه برساند.
اما این فقط یک پروژه نفتی نیست. در دنیای امروز، کشورها تلاش میکنند وابستگیهای اقتصادی و جغرافیایی را به ابزار قدرت تبدیل کنند؛ از کنترل مسیرهای انرژی گرفته تا فناوری، تراشههای پیشرفته، مواد معدنی کمیاب و حتی نظام مالی جهانی. در مقابل، رقبایشان نیز با ساخت مسیرهای جایگزین، تنوعبخشی به منابع و سرمایهگذاری در فناوریهای جدید، میکوشند این وابستگیها را کاهش دهند.
با این حال، هیچ راهحل دائمی وجود ندارد. مسیرهای جایگزین نیز میتوانند به اهداف جدید در بحرانها تبدیل شوند و وابستگی به یک بازیگر، جای خود را به وابستگی به بازیگری دیگر بدهد. به همین دلیل، رقابت بر سر مسیرهای تجاری و منابع استراتژیک، بیش از آنکه پایان یابد، فقط شکل خود را تغییر میدهد.
در این بخش از «تیتر یک» بررسی میکنیم چرا احیای یک خط لوله قدیمی دوباره اهمیت پیدا کرده، مفهوم «سلاحسازی از وابستگی متقابل» چیست و رقابت بر سر تنگه هرمز و مسیرهای جایگزین چه تصویری از آینده ژئوپلیتیک و اقتصاد جهان ترسیم میکند.
تحولات مدیریت شهری در جنگ آمریکا
جنگ تنها زیرساختها را هدف نمیگیرد؛ بلکه توان مالی شهرها و ظرفیت مدیریت شهری را نیز به چالش میکشد. تجربه جنگ ۱۲ روزه نشان داد که شهرداریها، بهویژه در کلانشهرها، به خط مقدم ارزیابی خسارت، اسکان اضطراری و بازسازی آسیبهای شهری تبدیل شدهاند. هماهنگی میان شهرداریها، بنیاد مسکن، وزارت راه و شهرسازی، سازمان نظام مهندسی و استانداریها، همراه با مشارکت نیروهای داوطلب، روند جبران خسارتهای اولیه را تسریع کرد.
با این حال، ادامه این مسیر بدون تأمین منابع مالی پایدار امکانپذیر نیست. مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی از سیاستهایی گفته که میتواند درآمدهای پایدار شهرداریها در روزهایی که احتمالا درآمدهای آنها کمتر است را افزایش دهد.
