به گزارش اکوایران، دنیای نفت، دنیای عجیبی است. جایی که هر قطره آن میتواند سرنوشت کشورها را تغییر دهد، مرزهای اقتصادی را جابهجا کند و حتی بر معادلات سیاسی در بلندپایهترین سطوح اثر بگذارد. اینجا، نفت خام فقط یک کالای ساده نیست؛ یک اهرم قدرت است، یک سلاح خاموش و گاهی، یک بمب ساعتی که توان برهم زدن معادلات جنگ را دارد.
در این بازار پرتلاطم، نفتها هم مانند انسانها، شخصیتهای متفاوتی دارند. بعضی مثل برنت دریای شمال، سبک و شیرینند و محبوب معاملهگران اروپایی بوده وآنها نیز خریداران پروپاقرص این نفت هستند. بعضی مثل وست تگزاس اینترمدیت، سبکترین و باکیفیتتریناند و در آمریکا حرف اول را میزنند. و بعضی دیگر مثل اورال روسیه، سنگین و تلخند اما به دلیل حجم بالای تولید و قیمت رقابتیشان، خوراک اصلی پالایشگاههای اروپا و آسیا را تأمین میکنند.
هرکدام از این نفتها، قصه خودشان را دارند. قصههایی که گاه در سکوت اتاقهای بسته معاملات نوشته میشود و گاه در میدانهای جنگ. اما چیزی که امروز در بازار انرژی گذشت، فراتر از یک قصه معمولی بود. امروز، شطرنج قدرت در خاورمیانه، صفحه تازهای را گشود و مهرهای را به بازی گرفت که کمتر کسی انتظارش را داشت: نفت اورال.
صبح دوشنبه که از راه رسید، شوک نیز خود را به بازار انرژی تحمیل کرد. نفت برنت دریای شمال ۱۰۴ دلار را فتح کرده بود. وست تگزاس اینترمدیت هم دست کمی از برادر اروپاییاش نداشت و ۱۰۱ دلار را بر روی تابلو معملات نشان میداد. معاملهگران در بهت فرو رفته بودند. انگار جهان نفس نمیکشید. اما در میان این هیاهو، یک شگفتی بزرگ در کمین نشسته بود.
غولی که از سیبری برخاست
نفت اورال روسیه، آن غول خاموشی که سالها در سایه برنت و WTI زندگی میکرد، ناگهان خودی نشان داد. برای درک بهتر این مطب باید بدانیک که نفت اورال چیست؟ ترکیبی از نفت سبک سیبری و نفت سنگین منطقه اورال، با درجه API ۳۱.۷ و گوگردی تلخ به اندازه ۱.۳ درصد. همان نفتی که سالهاست پالایشگاههای اروپا، ترکیه، چین و هند با آن سر میکنند به نوعی میتوان گفت نفت اورال شاخص نفتی روسیه محسوب میشود.
نفت اورال همیشه با تخفیف معامله میشد. مشتریان اروپایی به این تخفیف عادت کرده بودند و روسها هم به فروش مطمئن، زیرا در شرایط جنگی دلیلی نداشت که از دادن تخفیف به مشتریان خود گله کنند. اما امروز همه چیز تغییر کرده است.
راز پرواز خاموش غول سیبری
در روزهای پیش از جنگ هیچکس انتظار نداشت نفت تحریمشده روسیه اینگونه معادلات را بر هم بزند. در حالی که بازارهای جهانی چشم به خاورمیانه دوخته بودند، اورال از پشت خطهای قرمز عبور کرد. برخی خریداران قدیمی اروپایی که تا دیروز از خرید نفت روسیه طفره میرفتند، ناگهان سراسیمه به بازار بازگشتند. چرا؟ چون ترس از قطع کامل عرضه از خاورمیانه، آنها را به سمت هر منبع جایگزینی کشاند.
آمارها اما روایتی شگفتانگیزتر از تصورات را فاش میکنند. اگر نفت برنت و وست تگزاس اینترمدیت امروز رشد ۱۰ تا ۱۲ درصدی را تجربه کردهاند، نفت اورال در مسیری متفاوت و صعودیتر گام برداشته است. قیمت هر بشکه نفت اورال در معاملات امروز با رشدی ۲۶ درصدی از مرز ۹۰ دلار عبور کرد تا فتحالفتوحی دیگر در کارنامه صادرکنندگان روسی ثبت شود.
برای درک عمق این شوک، کافی است به یک ماه قبل بازگردیم. در نهم فوریه، هر بشکه نفت اورال فقط ۵۷ دلار میارزید. جهش امروز به ۹۱ دلار، رشدی خیرهکننده و تاریخی معادل ۶۶ درصد تنها در بازه یک ماهه است که باور آن برای فعالین بازار نفت کمی سخت بود.
چرا نفت اورال از قله بالا رفت؟
این رشد حیرتانگیز یک دلیل ساده دارد: تردید در عبور امن نفت از تنگه هرمز . وقتی تنش در خاورمیانه بالا میگیرد، اولین قربانی، امنیت انرژی جهان است. نفت روسیه اگرچه تحریم است، اما در مسیرهای جایگزین و امنتری جریان دارد. خریداران که تا دیروز از ترس تحریمهای غربی از اورال دوری میکردند، امروز به دلیل ترس از خالی ماندن مخازن خود، به بزرگترین مشتریان آن تبدیل شدهاند.
وعده توخالی واشنگتن
در روزهای پیشین، جنت یلن، وزیر خزانهداری ایالات متحده، با اشاره به احتمال برداشتن تحریمهای نفتی روسیه برای تامین نفت در بازار انرژی، سعی در کنترل قیمتها داشت. اما این وعده تاکنون بیش از یک ادعای توخالی نبوده است. در شرایط کنونی، نه تنها اقدامی انجام نشده، بلکه روسیه با فروش نفت خود حتی در شرایط تحریمی، از وضعیت حاکم بر خاورمیانه نفع میبرد.
سناریوی پنهان مسکو
واقعیت این است که روسیه از وضعیت فعلی سود میبرد. هراس از جنگ در خاورمیانه، تقاضا برای نفت اورال را افزایش داده و تحریمها را عملاً بیاثر کرده است. به نظر میرسد با این اوصاف، میانجیگری از سمت روسیه برای کاهش تنش نه تنها انجام نخواهد شد، بلکه کرملین ترجیح میدهد تماشاگر صحنهای باشد که هر روز بشکههای نفتش را گرانتر میکند.
پیامی برای جهانیان
اما آنچه امروز در بازارهای انرژی گذشت، فقط یک نوسان قیمت ساده نبود. یک پیام روشن به جهان مخابره شد: خاورمیانه هنوز کلید طلایی اقتصاد جهان را در دست دارد و هر لرزشی در این منطقه، امواج توفانی تا دورترین نقاط میفرستد. حتی تا اعماق سیبری سرد.
نفت اورال امروز نشان داد که ژئوپلیتیک انرژی فقط به تنگه هرمز ختم نمیشود. گاهی آتشی که در خاورمیانه شعله میکشد، میتواند نفت را در دل یخهای سیبری هم به جوش آورد.
در این میان، روسیه به خوبی از کارت خود استفاده کرده است. جایی که تحریمها و دیپلماسی نتوانستند نفت اورال را به بازارهای جهانی برگردانند، ترس از جنگ این کار را کرد. و حالا، کرملین نه تنها انگیزهای برای خاموش کردن آتش ندارد، بلکه شاید ترجیح دهد این آتش، آرام اما پیوسته، به سودش شعله بکشد.
اما واقعیت تلخ این است که در جهان امروز، هرجا آتش جنگ زبانه بکشد امنیت اقتصادی جهان متزلز خواهد شد، چه در خاورمیانه، چه در اروپا و چه در جای دیگر. نفت اورال شاید برنده این دور از بازی باشد، اما در نهایت، این بازار انرژی و مصرفکنندگان نهاییاند که بهای این شطرنج خطرناک را پرداخت خواهند کرد.
