به گزارش اکوایران،بازار سرمایه ایران در سال ۱۴۰۴ یکی از پرتنشترین دورههای خود را پشت سر گذاشت؛ سالی که با مجموعهای از شوکهای سیاسی و اقتصادی همراه شد و مسیر جریان نقدینگی در بورس را به شکل محسوسی تغییر داد. در این سال نه تنها رفتار سرمایهگذاران محافظهکارانهتر شد، بلکه ترکیب داراییهای مورد توجه فعالان بازار نیز دگرگون شد؛ بهگونهای که بخشی از سرمایههای خرد از سهام فاصله گرفت و به سمت ابزارهای کمریسکتر یا داراییهای مبتنی بر طلا حرکت کرد.
بورس در سالی کوتاه و پرحادثه
از ۳۶۵ روز تقویمی سال ۱۴۰۴، بازار سرمایه تنها ۲۳۸ روز معاملاتی را تجربه کرد؛ مسئلهای که خود بهتنهایی بر روند معاملات اثرگذار بود. وقوع جنگ ۱۲ روزه در میانه سال باعث شد خردادماه عملاً تنها دو هفته کاری داشته باشد. در ادامه نیز تنشهای نظامی پایان سال موجب تعطیلی سه هفته پایانی اسفند شد و به این ترتیب سال معاملاتی بورس کوتاهتر از حالت معمول به پایان رسید.
تغییر مسیر نقدینگی؛ خروج از سهام
در چنین فضایی، جریان پول حقیقی در بازار سهام با روندی نزولی همراه شد. در مجموع حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان سرمایه خرد از بازار سهام و صندوقهای سهامی خارج شد.بخش عمده این خروج مربوط به سهام و حقتقدمها بود که بیش از ۵۳٫۴ هزار میلیارد تومان نقدینگی از آنها خارج شد. در کنار آن، حدود ۳ هزار میلیارد تومان از صندوقهای اهرمی و بیش از ۳٫۵ هزار میلیارد تومان نیز از سایر صندوقهای سهامی خارج شد.این جابهجایی نشان میدهد که در سالی پرریسک، بسیاری از سرمایهگذاران ترجیح دادند از داراییهای پرنوسان فاصله بگیرند.
پناهگاه سرمایهها؛ صندوقهای درآمد ثابت
در مقابل خروج پول از سهام، صندوقهای درآمد ثابت به مهمترین مقصد نقدینگی تبدیل شدند. در طول سال ۱۴۰۴ حدود ۵۵٫۵ هزار میلیارد تومان سرمایه حقیقی به این صندوقها وارد شد؛ رقمی که آنها را به اصلیترین پناهگاه سرمایههای خرد در بازار سرمایه تبدیل کرد.یکی از دلایل استقبال از این ابزارها آن بود که پس از تنشهای سیاسی و وقفههای معاملاتی، صندوقهای درآمد ثابت سریعتر از سایر بخشهای بازار بازگشایی شدند و در مجموع بیشترین روزهای معاملاتی را در طول سال تجربه کردند.
درخشش صندوقهای طلا
در کنار صندوقهای کمریسک، داراییهای مبتنی بر طلا نیز توجه گسترده سرمایهگذاران را به خود جلب کردند. در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۰٫۱ هزار میلیارد تومان نقدینگی حقیقی وارد صندوقهای طلا شد و این صندوقها پس از صندوقهای درآمد ثابت در رتبه دوم جذب سرمایه قرار گرفتند.از منظر بازدهی نیز صندوقهای طلا عملکردی بسیار فراتر از بازار سهام ثبت کردند. در حالی که شاخص کل بورس حدود ۳۷ درصد و شاخص هموزن نزدیک به ۲۰ درصد رشد داشتند، برخی صندوقهای طلا بازدهیهایی تا حدود ۱۳۰ درصد را تجربه کردند.
ورود تازهواردی به نام صندوقهای نقره
در میانه سال، ابزار سرمایهگذاری جدیدی نیز به بازار اضافه شد. صندوقهای نقره که از اواسط دیماه فعالیت خود را آغاز کردند، در مدت کوتاه حضورشان توانستند توجه قابل توجهی جلب کنند. این صندوقها طی ۲۳ روز معاملاتی نخست خود حدود ۵ هزار میلیارد تومان نقدینگی حقیقی جذب کردند و میانگین معاملات روزانه آنها به حدود ۸۲۸ میلیارد تومان رسید.
تصویر معاملات در سال ۱۴۰۴
بررسی میانگین ارزش معاملات خرد روزانه نیز بهخوبی نشان میدهد که تمرکز معاملهگران از سهام فاصله گرفته است:
صندوقهای درآمد ثابت: حدود ۱۷٫۵ هزار میلیارد تومان
صندوقهای طلا: حدود ۸٫۳ هزار میلیارد تومان
سهام و حقتقدمها: نزدیک به ۷٫۴ هزار میلیارد تومان
صندوقهای سهامی: کمتر از ۲ هزار میلیارد تومان
این آمار بیانگر آن است که ابزارهای کمریسک و داراییهای مبتنی بر طلا در سال ۱۴۰۴ بخش عمده توجه معاملهگران را به خود اختصاص دادهاند.سال ۱۴۰۴ را میتوان سال تغییر جهت نقدینگی در بورس نامید. هرچند شاخصهای بازار سهام در نهایت بازدهی مثبتی ثبت کردند، اما فضای پرریسک اقتصاد و سیاست باعث شد بخش بزرگی از سرمایهگذاران استراتژی محتاطانهتری در پیش بگیرند.در نتیجه، صندوقهای درآمد ثابت به پناهگاه اصلی سرمایهها تبدیل شدند و در کنار آن صندوقهای طلا و نقره نیز بهعنوان ابزارهای پوشش ریسک جایگاه مهمی در سبد سرمایهگذاران پیدا کردند؛ روندی که میتواند بر الگوی سرمایهگذاری در بورس ایران در سالهای آینده نیز تأثیرگذار باشد.
