به گزارش اکوایران، با شکل گیری اعتراضات مردمی، وضعیت کشور به سمت بیثباتی حرکت کرده و ریسک های فزاینده ای در فضای اقتصادی کشور طنین انداخته اند. در همین راستا با قطعی اینترنت در کشور فرایند بروزرسانی آمارهای متغیر های کلان اقتصادی مختل شده. همچنین قیمت دارایی های مختلف اعم از طلا، انواع سکه و ارزهای خارجی نیز نوسانی نداشته و خاموش ماندهاند. تنها بازاری که همچون روزهای قبل به کار خود ادامه می دهد؛ بازار بورس تهران هست. بازار سهام که دارایی پذیرای ریسک (Risk on) محسوب میشود و هر تغییر در فضای اقتصادی _ سیاسی کشور مستقیما بر روی آن تاثیر میگذارد در حالتی پارادوکسیال به سر میبرد. بازار سهام در روزهای جاری با وجود تحکیم ریسک های سیستمی برخلاف انتظارات رشد قابل توجهی را به ثبت رسانده و برای امروز یعنی پس از تهدید نظامی ایران مبنی بر حمله نظامی مجددا بر مدار منفی بازگشته است. در همین راستا پرسشی طرح می شود: آیا نوسانات روزهای جاری بازار طبیعی بوده و یا دست نامرئی صندوقهای تثبیتی _ توسعه بازار به یاری بورس آمده اند که همان چند روز سبز پوشی ابتدای هفته نیز از اقدامات این صندوق ها نشات میگیرد.
فضای آلوده به ریسک بازارها
ریسکسنجی در بین فعالین بازار به عنوان یکی از ابزار مهم حرکت و نوسانات بازارهای مالی شناخته میشود. در این میان نقش آنالیز اخبار و آمارهای منتشره متغیرهای کلان اقتصادی نیز از جایگاه ویژه ای برخوردار است. به زبان ساده تر برای ریسک سنجی بازارهای مالی و در نهایت تشکیل پرتفوی سرمایه گذاری بهینه باید به دو متغیر حیاتی«اخبار و داده های کلان اقتصادی» توجه ویژه ای داشت تا بتوان بهترین تصمیم را در راستای تثبیت و کسب سودآوری هرچه بیشتر گرفت. مقوله ریسک به طور کلی اجتناب ناپذیر بوده و حتی شاید در روزهای اخیر، این ریسک به نااطمینانی نیز تبدیل شود. همین موضوع به صراحت بیان میدارد که توجه به ریسک ها بسیار مهم بوده و نقش تعیین کننده ای دارند؛ ریسک هایی که نیاز هست آنها را بشناسیم و به طور کامل مرورشان کنیم؛ همچون ریسک های سیستماتیک و غیر سیستماتیک. باید توجه کرد، ریسک های سیستماتیک یا همان ریسک های بیرونی که کل بازار را تحت تاثیر قرار میدهند، بسیار پررنگ تر از غیر سیستماتیک یا همان ریسک های درونی ظاهر شده اند. در ادامه شرح داده خواهد شد که حالت پارادوکسیکال بازار بورس در روز جاری چه ارتباطی با مقوله فضای ریسک آلود اقتصاد کشور دارد.
بورس بازاری که با ترس میلرزد
ماهیت هر دارایی در ادبیات بازارهای مالی وقتی در سنجه ریسک قرار میگیرد؛ به دو دسته کلی دارایی ریسک گریز یا دارایی ریسک پذیر دسته بندی میشود؛ ریسک گریزها داراییهایی که در زمان شکلگیری فضایی آمیخته با نااطمینانی، اقبال مثبتی خواهند داشت. زیرا سرمایه گذاران به علت فرار از آینده ای نامعلوم به این دارایی ها هجوم میبرند؛ همچون طلا، ارز یا حتی فلزات گرانبها همچو پلاتین....
دارایی های ریسک پذیر نیز همچون سهام که سرمایهگذاران آن عموما به دنبال کسب سودهای فزایندهای هستند در شرایطی که ثبات حکم فرما باشد، این نوع دارایی ها مناسب برای کسب عایدی هرچه بیشتر تلقی شده که در ادبیات فعالان بازارهای مالی ،Risk_ON نامیده میشود.
در حال حاضر بر عقیده بسیاری از کارشناسان: شرایط کشور درگیر ریسک های ژئوپلیتیک بوده و احتمال شکل گیری تنش های منطقه ای به شکل فزاینده ای افزایش یافته است. فضای ریسک گریزی در اقتصاد و در پی آن در بازارهای مالی موج میزند. انتظار میرفت که شاخص های بازار بورس تهران نیز با توجه به ماهیت خود با عرضه های سنگین در روز دوشنبه و سه شنبه مواجه شوند. اما دقیقا بر خلاف انتظارات، شاخص کل بورس و اوراق بهادارا به ترتیب در روزهای دوشنبه و سه شنبه با رشدی بیش از 2 درصدی و رشدی حدود 0.2درصدی مواجه شدند. در ادامه برای روز چهارشنبه افزایش هرچه بیشتر نااطمینانی در اثر تهدید ترامپ به حمله نظامی، شاخص کل تاب نیاورده و کاهشی بیش از 2 درصد را تجربه کرد.
کارشناسان چه میگویند؟
برای فهم بهتر حرکات بازار بورس اکوایران مصاحبه ای با محمدرضا بیک وردی(کارشناس بازارسرمایه)داشته است.
بیک وردی در صحبت های خود به موضوع احتمال افزایش تورم اشاره کرده و میگوید: «انتظارات تورمی به عنوان محرک اصلی رشد بازار بورس در 4 ماهه اخیر عمل کرده است». همچنین به عقیده وی یکی از دلایل اصلی رشد شاخص کل، تک نرخی شدن ارز نیز بوده؛ همین مهم، به موتور رشد گروه های بزرگ بازار مبدل شده است.
همچنین وی در پاسخ سوالی در مورد احتمال مداخله صندوقهای توسعه بازار و تثبیت گفت: «بر طبق شنیدهها در هفتههای گذشته این موضوع رد شده و عموما نوسانات مثبت بازار از متغیرهای کلان اقتصادی و اقبال مثبت سرمایهگذاران نشات گرفته است.»
اما وی در رابطه با مداخله صندوقهای حمایتی روزهای اخیر، پاسخ قاطعی نداده و این احتمال را هم داد که حضور صندوق های حمایتی دور از انتظار نیست و مثبت های روزهای دوشنبه و سه شنبه بدون حمایت های آنها غیر ممکن بود.
همچنین بیکوردی در مورد منابع حمایتی صندوق توسعه بازار ادامه داد: «صندوق توسعه بازار از دو راه اصلی یعنی دریافت بخشی از کارمزد های معاملات و قراردادهای اختیار فروش تبعی، ذخایر خود را پر کرده و درشرایط حساس دست به مداخله می زند»
در تایید صحبتهای بیک وردی باید اشاره کرد: مکانیسم مداخله صندوق توسعه بازار این گونه است که این صندوق با حضور در سمت خرید در تابلو های اصلی، و فروش دارایی های خریداری شده در بخش بلوکی دست به حمایت از بازار میزند.
بیک وردی با اشاره به وقایع بهار و تابستان 1404 تاکید کرد «پس از جنگ، بانک مرکزی در حمایت از بازار سرمایه دست به تزریق 50 همتی نقدینگی زد و صندوقهای حمایتی وظیفه عملیاتی آن را بر عهده گرفتند. هرچند همان دوره نیز اثر چندانی در بهبود وضعیت شاخص کل نداشت. رشد اخیر بازار نیز بعید است صرفا ناشی از دخالت صندوق توسعه باشد؛ بلکه متغیرهای کلان همواره در هر برههای از زمان نقش تعیین کننده ای دارند.»
در نهایت با مروری بر صحبتهای بیک وردی این موضوع قابل برداشت است که نوسانات مثبت و منفی روزهای اخیر بازار دلایل متعددی همچون متغیرهای کلان اقتصادی دارد. وی حضور صندوق های حمایتی در بازار را رد نکرده ولی اقدامات آنها را کم اثر خواند.
