به گزارش اکوایران، در ظاهر حجم تجارت جهانی هنوز بالاتر از دوران پیش از کروناست، اما سرعت رشد آن از رشد اقتصاد جهانی عقب مانده است. نکته مهمتر این است که مسیر تجارت و سرمایهگذاری در حال تغییر است. کشورها ترجیح میدهند با شرکای «همسو» کار کنند، یعنی کشورهایی که از نظر سیاسی، اقتصادی یا فناورانه به آنها نزدیکترند.
در همین فضا، به جای توافقهای بزرگ جهانی، ائتلافهای کوچکتر در حال شکلگیری است. نمونه آن ابتکارهایی مانند «شراکت آینده سرمایهگذاری و تجارت (FIT)» است که کشورها در قالب گروههای محدودتر، قوانین و پروژههای مشترک تعریف میکنند.
فناوری و نوآوری؛ همکاری ادامه دارد، اما با محدودیت
در حوزه فناوری، همکاری جهانی همچنان رو به رشد است. تبادل خدمات فناوری اطلاعات افزایش یافته و ظرفیت اینترنت جهانی اکنون حدود چهار برابر دوران پیش از کروناست. این یعنی زیرساخت ارتباطی جهان برای همکاری دیجیتال تقویت شده است.
بااینحال، محدودیتهای سیاسی و امنیتی هم بیشتر شدهاند، بهویژه در روابط آمریکا و چین که دسترسی به برخی فناوریها، دانش و تجهیزات حساس محدودتر شده است. در مقابل، کشورهایی که روابط نزدیکتری دارند، همکاریهای جدیدی در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، شبکههای 5G و فناوریهای پیشرفته آغاز کردهاند.
اقلیم و انرژی پاک؛ پیشرفت سریع، اما ناکافی
سرمایهگذاری در انرژیهای پاک در سال ۲۰۲۵ به رکورد جدیدی رسید. توسعه نیروگاههای خورشیدی و بادی و خودروهای برقی شتاب گرفته و چین سهم بزرگی از این رشد را به خود اختصاص داده است.
درعینحال، مذاکرات جهانی درباره مقابله با تغییرات اقلیمی دشوارتر شده و دستیابی به توافقهای بزرگ بینالمللی زمانبر است. به همین دلیل، برخی کشورها به همکاریهای منطقهای روی آوردهاند، برای مثال اتحادیه اروپا و کشورهای جنوب شرق آسیا تلاش میکنند همزمان امنیت انرژی و کاهش انتشار کربن را پیش ببرند.
سلامت جهانی، ثبات ظاهری، آسیبپذیری پنهان
پس از پایان همهگیری کرونا، وضعیت سلامت جهانی بهطور کلی پایدار مانده و شاخصهای امید به زندگی و کنترل بیماریها بهبود یافتهاند؛ اما پشت این ثبات، یک نگرانی جدی وجود دارد: کاهش کمکهای مالی بینالمللی به بخش سلامت، بهویژه برای کشورهای کمدرآمد.
کاهش منابع مالی میتواند در بلندمدت دسترسی به دارو، واکسن و خدمات درمانی را محدود کند و در صورت بروز بحرانهای جدید، آمادگی کشورها را کاهش دهد.
امنیت و صلح، عقبگرد نگرانکننده
برخلاف سایر حوزهها، همکاری جهانی در زمینه صلح و امنیت کاهش یافته است. تعداد درگیریها افزایش پیدا کرده، هزینههای نظامی بالا رفته و سازوکارهای بینالمللی برای حل بحرانها کارایی کمتری دارند.
تا پایان سال ۲۰۲۴، تعداد آوارگان و افراد مجبور به ترک خانههای خود در جهان به حدود ۱۲۳ میلیون نفر رسید؛ رقمی بیسابقه که نشاندهنده شدت بحرانهای انسانی است. در این شرایط، برخی کشورها به دنبال تقویت همکاریهای منطقهای برای مدیریت بحرانها هستند.
جهان در حال بازطراحی نقشه همکاری است
تصویر کلی نشان میدهد همکاری جهانی از بین نرفته، بلکه در حال تغییر شکل است. کشورها به جای تکیه بر توافقهای بزرگ جهانی، به سمت همکاریهای کوچکتر، انعطافپذیرتر و هدفمند حرکت میکنند.
برای سیاستگذاران و فعالان اقتصادی، این تغییر یک پیام مهم دارد:
جهان آینده، جهانی است که در آن شبکههای همکاری هوشمند، منطقهای و تخصصی نقش تعیینکنندهتری نسبت به ساختارهای سنتی خواهند داشت.