به گزارش اکوایران، آمازون، گوگل و دیگر شرکتهای فناوری به شکل سنگین در مراکز داده خلیج فارس سرمایهگذاری کردند تا به تقویت توسعه هوش مصنوعی بپردازند، اما با هدف قرار گرفتک این زیرساختها، به تأسیسات شرکت آمازون در بحرین و دیگر شرکتها در امارات متحده عربی آسیب رسیده است.
آغاز بلندپروازیهای آمازون در خلیج فارس
به نوشته نیویورکتایمز، در سال 2019، آمازون نخستین مرکز داده خود را در خلیج فارس و در کشور بحرین ساخت. سه سال بعد از آن، این شرکت به امارات متحده عربی نیز گسترش یافت. در سال 2024، آمازون به بیش از 10 میلیارد دلار سرمایهگذاری در پروژههای نو در سراسر عربستان سعودی اقدام کرد. این اقدامات باعث شد آمازون در یکی از سریعترین مناطق جهان از نظر رشد حضور داشته باشد، جایی که دولتها و سرمایهگذاران متمول به اقتصاد دیجیتال و رقابت هوش مصنوعی روی آوردهاند.
اندی جسی از مدیران آمازون در بازدید از عربستان سعودی در سال گذشته میلادی به همراه دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا و دیگر مدیران فناوری، اعلام کرده بود: «ما مشتاقیم تا به توسعه نوآوری و استعداد در سراسر عربستان کمک کنیم»؛ اما برنامههای آقای جسی در تاریخ 1 مارس با بحران روبهرو شد، یعنی زمانی که پهپادها به مرکز داده آمازون در بحرین آسیب زدند و دو مرکز داده دیگر را در امارات متحده عربی هدف قرار دادند. بسیاری از مشتریان که بر این مراکز داده برای قدرت محاسباتی اتکا داشتند، اکنون بلاتکلیف ماندهاند.
واقعیت جدید خلیج فارس برای غولهای فناوری
دو هفته پس از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، شرکتهای فناوری ایالات متحده با یک واقعیت جدید در خلیج فارس روبهرو هستند. این منطقه که به عنوان بهشتی برای سرمایهگذاری، انرژی ارزان و قوانین سادهتر در نظر گرفته میشد، به قطبی برای ساخت مراکز داده تبدیل شد که در ایجاد نرمافزارهای هوش مصنوعی به کار میروند. گوگل، مایکروسافت، اوپن اِیآی و دیگر شرکتهای آمریکایی با اشتیاق به این منطقه وارد شدند؛ منطقهای که به خاطر اقتصادهای رو به رشد و لینکهای انتقال آنلاین آسان با آفریقا و اروپا، جذابیت زیادی پیدا کرده بود.
در سراسر خاورمیانه، هزینهکرد کلی برای مصرفکنندگان و فناوری تجاری به رقم تخمینی 65 میلیارد دلار در سال گذشته میلادی رسید که بالاتر از سطح 36 میلیارد دلاری در سال 2020 بود. هزینهکرد برای فناوری مراکز داده و خدمات ابری نیز در سال گذشته میلادی با رشد 75 درصدی به 895 میلیون دلار رسید.
اما با ادامه یافتن جنگ، شرطبندی غولهای فناوری در این منطقه به شدت آسیبپذیر شدهاند. در این هفته، حملات گستردهتر علیه زیرساختهای فناوری، هفت شرکت فناوری آمریکا یعنی آمازون، مایکروسافت، گوگل، پالانتیر، انویدیا، آیبیام و اراکل را هدف گرفت. دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، کمک کرده بود تا قراردادهایی میان غولهای فناوری این کشور و کشورهای خلیج فارس منعقد شود.
فرصتی که به زیان تبدیل شد
شرکتهای یادشده ریسکهای ژئوپلیتیکی قرار دادن زیرساختهای حیاتی در یکی از ناآرامترین مناطق جهان را در سطح پایین ارزیابی میکردند. اکنون این استراتژی که از سوی دولت ترامپ دنبال میشد و به عنوان یک مزیت کلیدی در رقابت هوش مصنوعی به حساب میآمد، خطر تبدیل شدن به یک بدهی بزرگ را دارد، آن هم به دلیل جنگی که دولت آمریکا آغاز کرد. در هفتههای گذشته، صنعت فناوری این درس را آموخته که تولیدکنندگان نفت و بانکهای جهانی برای دههها در زمینه مدیریت وضعیت در این منطقه با چالش روبهرو بودهاند و اکنون سرنوشت میلیاردها دلار سرمایهگذاری هوش مصنوعی در خلیج فارس در هالهای از ابهام قرار گرفته است.
استفان هرتوگ، استاد دانشگاه اقتصاد و علوم سیاسی لندن که در زمینه اقتصادهای خلیج فارس تخصص دارد، اظهار داشت: «بخش انرژی در زمینه مدیریت ریسکهای ژئوپلیتیکی سنتی، تجربه بیشتری از بخش فناوری دارد. عمده سرمایهگذاران در حوزهای غیر از انرژی در خلیج فارس، پیش از این جنگ، ریسکها را دستکم گرفتند، از جمله شرکتهای فناوری آمریکایی.»
پس از آنکه مراکز داده آمازون توسط پهپادها آسیب دیدند، بسیاری از کسبوکارها در منطقه دسترسی خود به شبکههای این شرکت را از دست دادند. سیمون ویلیامز، یک کارمند سابق آمازون که اکنون یکی از مدیران شرکت هوش مصنوعی Atelic AI در دبی است، گفت: «آنها از رده خارج شدند. ما تمام دسترسی خود به سرورهایمان را از دست دادهایم. این موضوع تأثیر بزرگی در کسبوکار ما داشته است.»
آمازون پیشنهاد داده که مشتریان در خاورمیانه حجم کار خود را به مراکز داده در سایر نقاط منتقل کنند. این شرکت در بیانیهای اعلام کرد که در حال تنظیم عملیاتها در پاسخ به وضعیت در حال تحول است، از جمله توقف موقت عملیات در نقاط مورد نیاز. گوگل هم اعلام داشته در حال بررسی وضعیت است و تمرکزش بر امنیت و سلامت کارکنان این شرکت در منطقه معطوف است.
مراکز داده، اهدافی جذاب در زمان بروز جنگ
دیو کومندات، افسر امنیتی ارشد سابق شرکت بوئینگ، اعلام کرد که مراکز داده در جنگ به اهدافی جذاب تبدیل میشوند چراکه آنها شکل جدید زیرساختهای حیاتی به شمار میروند. او گفت پس از آنکه مراکز داده آمازون مورد حمله قرار گرفت، شرکتها پیش از ساخت مراکز داده جدید، توجه بیشتری به ریسکهای امنیتی خواهند داشت. این مسائل نشاندهنده محوریت غولهای فناوری آمریکایی در منازعات ژئوپلیتیکی است که باعث میشود قابلیتهای کلیدی فناوری به مناطقی راه یابند که بعدتر ممکن است به نقاط بحران تبدیل شوند.
انتظار میرود تأثیرات رو به گسترش جنگ در خاورمیانه بخش فناوری را به شکل منفی تحت تأثیر قرار دهد. این موضوع شامل اختلال در زنجیرههای تأمین، قیمتهای چشمگیر برای گاز طبیعی مورد نیاز برای فعالیت مراکز داده و قیمتهای فزاینده برای کامودیتیهایی نظیر پلاستیک و آلومینیوم است که برای ساخت اجزا الکتریکی ضروری هستند. اندیشکده استراتژی بینالمللی در گزارشی اخیرا اعلام کرد: «سلاح اصلی، پهپاد نیست، بلکه لغو شدن بیمه، تغییر مسیر نفتکشها و توقف سرمایهگذاری است.»
آسیبپذیری بخش فناوری در نقاط مختلف جهان
آسیبپذیریهای فناوری در دیگر بخشهای جهان مشهود است. چین کنترل عمده تولید سختافزار جهان را در دست دارد. در تایوان که چین آن را به حمله نظامی تهدید کرده، شرکتی به نام TSMC وجود دارد که عمده تراشههای پیشرفته جهان را تولید میکند. کارخانهها در کره جنوبی که در محدوده هدف کره شمالی قرار دارند، عمده تراشههای حافظه جهان را تولید میکنند.
شیائومنگ لو، مدیر شرکت Eurasia Group، معتقد است: «جنگ ایران موجب تأثیر منفی بر تلاش کشورهای حاشیه خلیج فارس برای جذب شرکتهای بزرگ فناوری میشود، به ویژه بر امارات متحده عربی که همسایه ایران است. جاهطلبیهای این کشورها بر مبنای ثبات ژئوپلیتیکی ساخته میشود.»
