به گزارش اکوایران، هفته گذشته، هنگامی که دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، واشنگتن را به مقصد فلوریدا ترک میکرد، به نظر میرسید پایان دادن به جنگ با ایران آخرین چیزی است که به ذهنش خطور میکند. او روز جمعه از کاخ سفید، قبل از سوار شدن به هلیکوپتر، از چمن جنوبی کاخ سفید ادعا کرد: «شما نمیتوانید آتشبس برقرار کنید وقتی که به معنای واقعی کلمه طرف مقابل را نابود میکنید.»
بعد از سه روز بعد، پس از صدور یک اولتیماتوم و - به گفته خودش - چند مکالمه مرموز ، ترامپ دیدگاه متفاوتی اتخاذ کرده بود. او روز دوشنبه، قبل از بازدید از گریسلند الویس، در مقابل جمعیتی در ممفیس، تنسی، ادعا کرد: «آنها میخواهند به توافق برسند و ما این کار را انجام خواهیم داد.»
چرخش ناگهانی
به نوشته سیانان، این چرخش نابهنگام و به گفته ترامپ، پیشرفت سریع مذاکرات صلح، منجر به تغییر ناگهانی در رویکرد دولت ترامپ به جنگ شد. این در حالی است که رئیس جمهور آمریکا عصر شنبه تهدید کرد که اگر تنگه هرمز در ۴۸ ساعت باز نشود، نیروگاههای ایران را هدف قرار خواهد داد. اکنون حتی ادعای پیشنهاد میزبانی پاکستان برای مذاکرات در اواخر این هفته وجود دارد.
ادعای مذاکرات، که دو ساعت قبل از شروع معاملات ایالات متحده در روز دوشنبه انجام شد، منجر به افزایش ارزش وال استریت و کاهش شدید قیمت نفت خام برنت شد - هر دو حوزهای که باعث دلخوری ترامپ و مشاورانش شده بود.
در آمریکا اینکه دقیقاً چه کسی مذاکره میکند - یا حتی اینکه آیا اصلاً مذاکرهای در کار است - فوراً به موضوع اختلاف تبدیل شد. و حتی در حالی که ترامپ در مورد این موضوع صحبت میکرد، نیروهای دریایی بیشتری به سمت خاورمیانه در حرکت بودند و به شک و تردید در مورد واقعی بودن مذاکرات دامن زدند.
محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، در واکنش به این موضوع نوشت: «هیچ مذاکرهای با آمریکا انجام نشده است.» او گفت که به تعویق انداختن حمله به نیروگاهها توسط آمریکا به منظور «فرار از باتلاقی است که آمریکا و اسرائیل در آن گرفتار شدهاند.»
پشت پرده تغییر موضع
به گفته منابع آگاه سیانان، تغییر موضع ایالات متحده پس از هشدارهای متحدان خلیج فارس مبنی بر اینکه حمله به سایتهای برق غیرنظامی در ایران میتواند منجر به تشدید فاجعهبار تنشها شود، صورت گرفت.
طبق روایت خود ترامپ، مذاکرات با ایران تقریباً همان زمانی که او تهدید خود را اعلام کرد، عصر شنبه آغاز شد. مقامات دولتی آمریکا که در برنامههای گفتگوی صبح یکشنبه حضور داشتند، نشانه کمی از مذاکرات پنهانی در حال انجام که ممکن است رئیس جمهور آمریکا را به عقبنشینی متقاعد کند، ارائه دادند.
با این حال، تهدید علیه زیرساختهای غیرنظامی ایران، مقامات خلیج فارس را نگران کرد و آنها به سرعت به دولت ایالات متحده هشدار دادند که انجام این کار، به معنای گامهای زیادی در نردبان تشدید تنش خواهد بود. به نظر میرسد ایران این نگرانیها را تأیید کرده و هشدار داده که با هدف قرار دادن سایتهای انرژی و سایر زیرساختهای متحدان خاورمیانهای ایالات متحده، از جمله کارخانههای آب شیرینکن که بسیاری از کشورهای منطقه تقریباً برای تمام آب شیرین خود به آنها متکی هستند، تلافی خواهد کرد. و برخی از شرکای ایالات متحده این دیدگاه را مطرح کردند که تخریب زیرساختهای برق در ایران میتواند کشور را ویران و مانع از تلاشها برای بازسازی پس از پایان جنگ شود.
فعال شدن میانجیها
پنج منبع آگاه به سیانان گفتند که چندین کشور اکنون به طور فعال برای میانجیگری برای توافق بین آمریکا و ایران تلاش میکنند، زیرا تأثیرات جنگ در سراسر جهان طنینانداز شده است. این منابع، علیرغم ادعاهای ترامپ، از هیچ مذاکره مستقیمی بین آمریکا و ایران از زمان شروع جنگ اطلاعی نداشتند.
کاخ سفید از ارائه جزئیات بیشتر در مورد این مذاکرات که به ادعای ترامپ توسط استیو ویتکوف و جارد کوشنر، فرستادگان او، رهبری میشد، خودداری کرد. کارولین لیویت، سخنگوی مطبوعاتی، در بیانیهای گفت: «اینها بحثهای حساس دیپلماتیک هستند و ایالات متحده از طریق مطبوعات مذاکره نخواهد کرد. این یک وضعیت سیال است و گمانهزنیها در مورد جلسات تا زمانی که رسماً توسط کاخ سفید اعلام نشوند، نباید قطعی تلقی شوند.»
منابع آگاه گفتند که پاکستان، ترکیه، مصر و عمان در تلاشهای مذاکره مشارکت دارند. آنها گفتند که تلاشهای دیپلماتیک با هدف دستیابی به آتشبس و تأمین عبور امن کشتیها از تنگه هرمز انجام میشود.
دو منبع منطقهای گفتند که ایالات متحده فهرستی ۱۵ مادهای از انتظارات خود را از طریق پاکستان به اشتراک گذاشته است، اما مشخص نیست که آیا ایران با هیچ یک از شرایط موافقت کرده است یا خیر. یک منبع گفت که پذیرش چندین مورد از این موارد برای ایران «تقریباً غیرممکن» خواهد بود و منبع دیگر گفت که این موارد منعکسکننده نکاتی است که ایالات متحده سال گذشته در مذاکرات با ایران مطرح کرد. ترامپ روز دوشنبه همچنین به یک پیشنهاد ۱۵ مادهای اشاره کرد و ادعا کرد که ایالات متحده و ایران به «نکات اصلی توافق» رسیدهاند.
این منابع مدعی شدند که پاکستانیها در حال کار بر روی یک پیشنهاد و تلاشهای میانجیگری هستند و عمانیها نیز پیامهایی در مورد تنگه هرمز رد و بدل کردهاند. این منابع گفتند مصریها نیز در آنچه منابع آن را تلاشهای دیپلماتیک فعال توصیف کردهاند، مشارکت دارند.
پاکستان در طول سال گذشته رابطهای قوی با دولت ترامپ برقرار کرده و مدتهاست که با ایراندر ارتباط عمیق است. یک منبع خاطرنشان کرد که این کشور مرز طولانی با ایران دارد و حدود ۹۰ درصد از نفت خود را از طریق تنگه هرمز دریافت میکند، بنابراین این درگیری مستقیماً بر این کشور تأثیر گذاشته است. از طرف پاکستان، سپهبد عاصم مالک، رئیس اطلاعات، یکی از مقاماتی است که اکنون با ویتکوف و کوشنر در حال گفتگو است. طاهر حسین اندرابی، سخنگوی وزارت امور خارجه، روز دوشنبه به سیانان گفت: «اگر هر دو طرف موافق باشند، پاکستان همیشه آماده میزبانی مذاکرات است.»
و یک منبع دیگد گفت که تماسهای زیادی بین هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، و همتایان او، از جمله عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر، برقرار شده است. فیدان همچنین روز یکشنبه با ویتکاف صحبت کرد.
یکی از منابع منطقهای این فرضیه را مطرح کرد که دولت ترامپ از طریق چندین کشور در ارتباط است تا اطمینان حاصل کند که پیامهایش توسط همه چهرههای مرتبط با تهران ارسال میشود. این منبع گفت، این درک وجود دارد که پایان پایدار جنگ احتمالاً فرآیند طولانیتری خواهد بود. یک منبع آگاه از این مذاکرات گفت: «دیپلماسی فعال شده، اما هیچ یک از پیشنهادهای مورد بحث به مرحله بلوغ یا پذیرش عمومی نرسیدهاند.»
