به گزارش اکوایران، در میانه توقف ناگهانی عملیات موسوم به »پروژه آزادی» از سوی دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده و ادعای «پیشرفت بزرگ» در مذاکرات دیپلماتیک با جمهوری اسلامی ایران از سوی او، در ظاهر به نظر میرسد تنشها در منطقه تا حدودی رو به کاهش و بنبست دیپلماسی در حال ترک خوردن است.
گرهگشایی در پکن؟
در همین شرایط، و با گرمتر شدن بازار شایعات پیرامون گرمتر شدن تنور دیپلماسی، عباس عراقچی، وزیر امور خارجی جمهوری اسلامی ایران به جمهوری خلق چین سفر کرده است. این دیدار در آستانه سفر مهم دونالد ترامپ به پکن انجام شده است. تمرکز مجدد بر دیپلماسی پس از آن صورت میگیرد که طرح «پروژه آزادی» ترامپ برای هدایت کشتیها از طریق تنگه هرمز با حملات جدیدی، از جمله به یک بندر نفتی بزرگ در امارات متحده عربی، مواجه شد. ترامپ از آن زمان این اقدام را متوقف کرده است.پس از این ماجرا قیمت نفت به زیر صد دلار سقوط کرد. به نوشته سیانان، تحلیلگران دویچه بانک در یادداشتی نوشتند: «سیگنالهای واضح مبنی بر اینکه آتشبس ایالات متحده و ایران هنوز برقرار است، حتی پس از برخی درگیریهای اخیر،... به کاهش دوباره قیمت نفت کمک کرد و نگرانیها در مورد تشدید مجدد تنش را کاهش داد».
وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، روز چهارشنبه در پکن با عباس عراقچی، همتای ایرانی خود، گفتوگو میکند/ عکس از خبرگزاری شینهوا
در این شرایط، روز چهارشنبه، طی دیدار وزیر امور خارجه چین و همتای ایرانیاش، پکن درخواستهای خود برای پایان سریع جنگ را تکرار کرد. چین بزرگترین خریدار نفت ایران است. قرار است ترامپ هفته آینده برای دیدار با شی جین پینگ، رهبر چین، به بزرگترین اقتصاد آسیا سفر کند. وانگ یی، وزیر امور خارجه چین در اولین مذاکرات رو در رو از زمان جنگی که تامین انرژی جهانی را مختل کرد، به همتای ایرانی خود در پکن گفت: «ایالات متحده و ایران باید در حالی که تهران حق دارد به دنبال انرژی هستهای باشد، آتشبس جامع برقرار کنند». وانگ یی در مورد بسته شدن تنگه هرمز گفت پکن «امیدوار است طرفها در اسرع وقت به درخواستهای قوی جامعه بینالمللی» برای بازگرداندن ناوبری عادی و ایمن پاسخ دهند.
طبق بیانیه وزارت امور خارجه پکن، وانگ روز چهارشنبه به عباس عراقچی گفت: «چین معتقد است که توقف کامل خصومتها بدون تأخیر امکانپذیر است و از سرگیری جنگ حتی نامطلوبتر است». وانگ همچنین گفت که چین «از تعهد ایران برای عدم توسعه سلاحهای هستهای قدردانی میکند و معتقد است ایران حق مشروع استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای را دارد».
نزدیکترین لحظه به توافق از ابتدای جنگ
در همین شرایط، باراک راوید، گزارشگر آکسیوس مدعی شده ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران به یک یادداشت یک صفحهای برای پایان دادن به جنگ نزدیک میشوند. بر اساس این گزارش، به گفته دو مقام آمریکایی و دو منبع آگاه دیگر، کاخ سفید معتقد است که به توافق با ایران در مورد یک یادداشت تفاهم یک صفحهای برای پایان دادن به جنگ و تعیین چارچوبی برای مذاکرات هستهای دقیقتر نزدیک شده است. به ادعای راوید، ایالات متحده انتظار دارد که ایران در ۴۸ ساعت آینده در مورد چندین نکته کلیدی پاسخ دهد. هر چند، هنوز هیچ توافقی حاصل نشده، اما منابع به راوید گفتند که این نزدیکترین توافق طرفین از زمان شروع جنگ بوده است.
اکوایران: ترامپ تلاش برای اسکورت کشتیها در تنگه هرمز را متوقف کرد و پیشرفت در توافق را دلیل آن دانست. در همین رابطه خبرگزاریها از دیدار نماینده ارشد چین با همتای ایرانیاش در پکن همزمان با توقف تلاش آمریکا در تنگه خبر میدهند.
در میان سایر مفاد، این توافق شامل تعهد ایران به توقف غنیسازی هستهای، موافقت ایالات متحده با لغو تحریمها و آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای مسدود شده ایران و لغو محدودیتهای عبور و مرور از تنگه هرمز توسط هر دو طرف خواهد بود. بسیاری از شرایط مندرج در این یادداشت منوط به دستیابی به توافق نهایی است و احتمال جنگ مجدد یا برزخی طولانی را که در آن جنگ داغ متوقف شده اما هیچ چیز واقعاً حل نشده است، باقی میگذارد.
مقامات آمریکایی در چندین مرحله در طول دورهای قبلی مذاکرات و در طول جنگ فعلی، نسبت به دستیابی به یک توافق ابراز خوشبینی کردهاند، اما هنوز به توافقی نرسیدهاند. اما این دو مقام آمریکایی گفتند که تصمیم ترامپ برای عقبنشینی از عملیات تازه اعلام شده خود در تنگه هرمز و جلوگیری از فروپاشی آتشبس شکننده، مبتنی بر پیشرفت در مذاکرات بوده است.
جزییات یک توافق
به ادعای راوید، یادداشت تفاهم یک صفحهای و ۱۴ مادهای بین استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ترامپ، و چندین مقام ایرانی، چه به طور مستقیم و چه از طریق واسطهها، در حال مذاکره است. در شکل فعلی خود، این یادداشت تفاهم پایان جنگ در منطقه و آغاز یک دوره ۳۰ روزه مذاکرات در مورد توافقی دقیق برای باز کردن تنگه، محدود کردن برنامه هستهای ایران و لغو تحریمهای ایالات متحده را اعلام میکند. دو منبع گفتند که این مذاکرات میتواند در اسلامآباد یا ژنو برگزار شود.
جی دی ونس، معاون رئیسجمهور ایالات متحده (وسط)، به همراه سپهبد عاصم منیر، رئیس ستاد ارتش پاکستان (چپ)، و محمد اسحاقدار، وزیر امور خارجه پاکستان، پس از ورود به اسلام آباد، پاکستان برای مذاکره با مقامات ایرانی، 11 آوریل 2026 / عکس از خبرگزاری آسوشیتدپرس
به گفته یک مقام آمریکایی، محدودیتهای ایران برای کشتیرانی از طریق تنگه و محاصره دریایی ایالات متحده به تدریج در طول آن دوره 30 روزه برداشته خواهد شد. این مقام آمریکایی گفت که اگر مذاکرات به شکست منجر شود، نیروهای آمریکایی میتوانند محاصره را دوباره برقرار کنند یا اقدام نظامی را از سر بگیرند.
مدت زمان توقف غنیسازی اورانیوم به طور فعال در حال مذاکره است و سه منبع میگویند که حداقل 12 سال خواهد بود و یک منبع دیگر 15 سال را به عنوان زمان مورد نظر آمریکاییها اعلام کرده است. در حال حاظر، ایران پیشنهاد توقف 5 ساله غنیسازی را داده و ایالات متحده 20 سال را درخواست کرده است. این منبع گفت که ایالات متحده میخواهد بندی را وارد کند که به موجب آن هرگونه انحرافی از سوی تهران در غنیسازی، توقف را طولانیتر کند. ایران پس از انقضای آن میتواند تا سطح پایین 3.67 درصد غنیسازی کند. ایران در تفاهمنامه متعهد میشود که هرگز به دنبال سلاح هستهای نباشد یا فعالیتهای مرتبط با تسلیحاتیسازی انجام ندهد. به گفته یک مقام آمریکایی، طرفین در حال بررسی بندی هستند که به موجب آن ایران متعهد میشود تأسیسات هستهای زیرزمینی را راهاندازی نکند. به گفته این مقام آمریکایی، ایران همچنین به یک رژیم بازرسی پیشرفته، از جمله بازرسیهای سرزده توسط بازرسان سازمان ملل، متعهد خواهد شد.
ایالات متحده به عنوان بخشی از تفاهمنامه، متعهد به لغو تدریجی تحریمهای اعمال شده علیه ایران و آزادسازی تدریجی میلیاردها دلار از داراییهای مسدود شده ایران در سراسر جهان خواهد شد.
دو منبع آگاه همچنین ادعا کردند که ایران موافقت خواهد کرد که اورانیوم غنیشده با غنای بالا را از کشور خارج کند، اولویت اصلی ایالات متحده که تهران تاکنون آن را رد کرده است. یک منبع گفت که گزینهای که مورد بحث قرار گرفته، انتقال مواد به ایالات متحده است. آنچه آنها میگویند: مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، روز سهشنبه گفت که «ما لازم نیست توافق واقعی را در یک روز بنویسیم». او افزود: «این موضوع بسیار پیچیده و فنی است. اما ما باید یک راهحل دیپلماتیک داشته باشیم که در مورد موضوعاتی که آنها مایل به مذاکره در مورد آنها هستند و میزان امتیازاتی که مایلند در ابتدا بدهند تا ارزشش را داشته باشد، کاملاً واضح باشد.»
