به گزارش اکوایران، دفتر نخستوزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، روز چهارشنبه تأیید کرد که او در اواخر ماه مارس به صورت مخفیانه از امارات متحده عربی بازدید کرده است. به نظر میرسد این موضوع روابط بین این دو بازیگر خاورمیانه را پس از همکاری عمیقشان در زمان جنگ، متشنج کرده است.
کارت انتخاباتی؟
به نوشته بن کاسپیت، گزارشگر المانیتور، پس از آنکه هفته گذشته رسانههای اسرائیلی این سفر را گزارش کردند، دفتر نخستوزیر این رژیم بیانیهای کتبی صادر و این سفر را تأیید کرد و آن را «یک پیشرفت تاریخی در روابط بین اسرائیل و امارات متحده عربی» نامید.
اکوایران: در سالهای گذشته، برنامه موشکی ایران در خلیج فارس باعث اختلافاتی میان واشنگتن و متحدانش شده بود؛ شکافی که تهرات مدتهاست تلاش کرده از آن بهرهبرداری کند.
تصمیم نتانیاهو برای افشای سفر به کشور همسایه ایران در بحبوحه یک جنگ منطقهای - که با تصمیم او و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای حمله مشترک به ایران در 28 فوریه آغاز شد - به نظر میرسد با هدف منحرف کردن توجه از مشکلات سیاسی داخلی خود و کسب امتیاز پیش از یک کمپین انتخاباتی مهم در پاییز امسال صورت گرفته است. هفته گذشته نخست وزیران سابق، نفتالی بنت و یائیر لاپید، که دومی رهبر فعلی اپوزیسیون نیز هست، با هم متحد شدند و پیش از انتخابات باکتبر ۲۰۲۶، نتانیاهو را تحت فشار قرار دادند.
یک نظرسنجی که روز سهشنبه توسط شبکه تلویزیونی کان منتشر شد، نشان داد که اتحاد تازه تشکیل شده بنت-لاپید، به نام «با هم»، تنها بلوک سیاسی است که در حال حاضر میتواند حزب لیکود نتانیاهو را به طور جدی به چالش بکشد. این نظرسنجی نشان داد که اگر انتخابات امروز برگزار شود، اتحاد بنت-لاپید ۲۵ کرسی - تنها یک کرسی کمتر از لیکود - به دست خواهد آورد و موقعیت بهتری هم برای تشکیل ائتلاف حاکم نیز خواهد داشت.
«یک اقدام بیملاحظه»
یک دیپلمات ارشد سابق اسرائیلی به المانیتور گفت: «افشاگری در مورد این سفر یک اقدام بیملاحظه بود. این اقدام به امارات متحده عربی و اعتبار اسرائیل در میان متحدانش آسیب زیادی وارد میکند، همه این کارها به خاطر منافع سیاسی حاشیهای و کوتاه مدت است» وی افزود: «فروش مهمترین متحد خود در منطقه به خاطر نیم امتیاز رسانهای، شگفتانگیز است. این کار نتیجه کاملاً معکوسی داشته است».
تایید دیدار نتانیاهو از امارات متحده عربی از سوی حساب کاربری دفتر نخستوزیری اسرائیل در شبکه اجتماعی ایکس
وزارت امور خارجه امارات روز پنجشنبه با بیانیهای غیرمعمول و صریح، این سفر را تکذیب کرد: «ادعاهای مربوط به سفرهای اعلام نشده کاملاً بیاساس است، مگر اینکه مقامات مربوطه در امارات رسماً اعلام کنند.» در ادامه آمده است: «امارات متحده عربی مجدداً تأکید میکند که روابطش با اسرائیل علنی است و در چارچوب توافقنامههای شناخته شده و رسماً اعلام شده ابراهیم انجام میشود و مبتنی بر ترتیبات غیرشفاف یا غیررسمی نیست».
ترامپ در ژانویه ۲۰۲۰، در پایان دوره اول ریاست جمهوری خود، توافقنامههای ابراهیم را منعقد کرد و روابط بین اسرائیل و بحرین، مراکش، سودان و امارات را برقرار کرد. با وجود عادیسازی روابط، اماراتیها در برابر فشار برای دعوت از نتانیاهو برای یک سفر رسمی مقاومت کردند. پس از آنکه نتانیاهو در سال ۲۰۲۱ قدرت را از دست داد، ابوظبی در دسامبر ۲۰۲۱ از جانشین او، بنت، استقبال عمومی گرمی به عمل آورد و با محمد بن زاید، رئیس امارات متحده عربی، دیدار کرد. لاپید هم در سال ۲۰۲۱ به عنوان وزیر امور خارجه و بار دیگر در سال ۲۰۲۵ به عنوان رهبر اپوزیسیون از امارات متحده عربی بازدید کرد، در حالی که اسحاق هرتزوگ، رئیس جمهور اسرائیل، در بحبوحه گسترش روابط دوجانبه و امنیتی، چندین بار به ابوظبی سفر کرده است.
نتانیاهو پس از بازگشت به قدرت در ژانویه ۲۰۲۳، نتانیاهو بارها به دنبال دعوت به امارات متحده عربی بود، اما این تلاشها با حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و جنگ متعاقب آن در غزه متوقف شد. با این حال، درگیری با ایران - با کشته شدن رهبران ارشد و آسیب به برنامههای هستهای و موشکهای بالستیک این کشور و همچنین افزایش همکاریهای امنیتی با امارات - بنا به گزارشها، جایگاه نتانیاهو را در ابوظبی بهبود بخشید.
وقتی همه چیز دوباره فروریخت
اگرچه امارات متحده عربی علناً از برخی اقدامات اسرائیل علیه ایران در طول جنگ فعلی انتقاد کرده، اما طبق گزارشها، همکاریهای پشت پرده به سطح بیسابقهای رسیده است. طبق گزارش ماه آوریل اکسیوس، اسرائیل یک باتری گنبد آهنین را به همراه پرسنل نظامی به امارات اعزام کرده تا به رهگیری موشکهای ایرانی کمک کند. فایننشال تایمز در اول ماه مه گزارش داد که اسرائیل همچنین نسخهای از سیستم دفاع هوایی مبتنی بر لیزر پرتو آهنین را به امارات تحویل داده است.
دیدار محمد بن زاید، حاکم امارات متحده عربی با اسحاق هرتزوگ، رئیسجمهور اسرائیل در ابوظبی، ۳۰ ژانویه ۲۰۲۲/ عکس از خبرگزاری رویترز
یک دیپلمات خاورمیانهای به شرط ناشناس ماندن به المانیتور گفت: «اسرائیل اساساً تمام قابلیتهای خود را در اختیار امارات قرار داد و این [سیستم] کار کرد - تا اینکه این لافزنیهای غیرضروری [ادامه یافت]. به گفته این مقام ارشد اسرائیلی: «در طول جنگ، روابط تقویت شد و قدردانی از نتانیاهو در امارات در واقع افزایش یافت. او در آستانه دریافت دعوت رسمی دولتی بود. علیرغم ملاحظات قبلی محمد بن زاید در مورد او، به نظر میرسید که یخ بالاخره شکسته شده است. اکنون همه چیز دوباره فرو ریخته است.»
زیو آگمون، رئیس سابق دفتر نتانیاهو، در پاسخ به انکار اماراتیها مبنی بر سفر، تأیید کرد که در این سفر نتانیاهو را همراهی کرده و آنچه را که استقبال فوقالعاده گرم نامید، توصیف کرد. آگمون در صفحه فیسبوک خود نوشت: «نخستوزیر با احترام سلطنتی در ابوظبی مورد استقبال قرار گرفت. شیخ به نخستوزیر احترام زیادی گذاشت و شخصاً او را با ماشین شخصی خود از هواپیما به کاخ رساند. توافقات حاصل شده در طول این سفر قابل توجه برای نسلها مورد بحث قرار خواهد گرفت.»
اماراتیهای «بسیار عصبانی»؛ آسیب تاکتیکی یا گسست استراتژیک
در گزارشهای رسانهای که منجر به بیانیه رسمی دفتر نتانیاهو شد، به سفرهای دیوید بارنیا، مدیر موساد و دیوید زینی، مدیر شین بت، به امارات در زمان جنگ نیز اشاره شده است. روز جمعه، کان گزارش داد که ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش نیز در طول جنگ برای دیدار با محمد بن زاید و مقامات ارشد امنیتی امارات به امارات سفر کرده است.
دیدار نفتالی بنت، نخستوزیر وقت اسرائیل و محمد بن زاید، ولیعهد وقت امارات متحده عربی در ابوظبی، ۱۲ دسامبر ۲۰۲۱/ عکس از خبرگزاری رویترز
به گفته یک مقام ارشد اسرائیلی: «تمام کاری که دفتر نخستوزیر پس از شروع نشت گزارشها باید انجام میداد، سکوت بود، همانطور که در این شرایط مرسوم است. اما او به سادگی نتوانست مقاومت کند. امارات متحده عربی تقریباً هرگز چنین انکارهای بزرگی را مطرح نمیکند. این نشان دهنده میزان خشم و احساس خیانت است. افشای چنین چیزی در زمان جنگ، در حالی که امارات متحده عربی روبروی ایران قرار دارد و به مقابله با عواقب پس از جنگ ادامه خواهد داد، به سادگی غیرقابل تصور است.»
به گفته چندین منبع سیاسی، دفتر نتانیاهو پس از اذعان عمومی به سفر ماه مارس، تلاش کرد تا یک سفر رسمی به امارات را هماهنگ کند. به گفتا یک منبع سیاسی اسرائیلی: «آنها با بیاعتنایی - و در واقع یک ضربه - مواجه شدند. این واقعیت که آنها هنوز جسارت درخواست سفر رسمی پس از ایجاد چنین خساراتی را داشتند، قابل توجه است.»
روابط بین اسرائیل و امارات متحده عربی از زمان عادیسازی بیش از شش سال پیش، از بحرانها و جنگهای منطقهای متعددی جان سالم به در برده است و به نظر میرسد هر دو طرف به گسترش بیشتر روابط علاقهمند هستند. ابوظبی همچنین ابراز علاقه کرده بود که در تلاشهای بازسازی و تثبیت غزه شرکت کند. این منبع سیاسی اسرائیلی گفت: «در حال حاضر، آنها بسیار عصبانی هستند و نمیخواهند از نتانیاهو چیزی بشنوند. ما فقط میتوانیم امیدوار باشیم که این یک آسیب موقت و تاکتیکی باشد تا یک گسست استراتژیک.»
به گفته منابع دیپلماتیک در ابوظبی، چشمانداز سفر رسمی نتانیاهو قبل از انتخابات اکتبر اسرائیل ضعیف به نظر میرسد. پیروزی نتانیاهو در انتخابات - که برخلاف نظرسنجیهای فعلی خواهد بود - در نهایت میتواند محمد بن زاید را در آینده با یک دوراهی دشوار روبرو کند.
سرخوردگی از همسایگان
در حالی که روابط امارات متحده عربی به شکل غیرمترقبهای با تلآویو با اختلال مواجه شده، به نظر میرسد ابوظبی با همسایگانش در خلیج فارس هم به واسطه جنگ ایران دچار اختلاف شده است. به ادعای خبرگزاری بلومبرگ و به نقل از منابع آگاه، در طول جنگ، امارات متحده عربی تلاش کرده تا کشورهای همسایه از جمله عربستان سعودی و قطر را برای شرکت در یک واکنش نظامی هماهنگ به حملات ایران متقاعد کند و امتناع این کشورها مایه ناامیدی ابوظبی شده است.
دیدار محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی با شیخ محمد بن زاید در ابوظبی در سال ۲۰۲۴/ عکس از گتی ایمیجز
به گفته این منابع، محمد بن زاید، حاکم امارات متحده عربی، اندکی پس از شروع بمباران ایران توسط ایالات متحده و اسرائیل در ۲۸ فوریه، با رهبران دیگر، از جمله محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، تماسهایی برقرار کرد. محمد بن زاید، در حالی که جمهوری اسلامی ایران با شلیک صدها پهپاد و موشک به کشورهای خلیج فارس به حملات ایالات متحده و اسرائیل پاسخ داد و تنگه هرمز را عملا بست، نسبت به لزوم عملیات تلافیجویانه برای برقراری بازدارندگی در برابر ایران متقاعد شده بود.
به گفته یک منبع آگاه از طرز فکر ابوظبی، در حالی که محمد بن زاید به سرعت تصمیم به همکاری با دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا و اسرائیلیها گرفت، همتایان عرب او در خلیج فارس به او گفتند که این جنگ آنها نیست. در نتیجه، رابطه از قبل متشنج بین امارات و عربستان سعودی بدتر شد. در طول این تماسها، حاکم امارات متحده عربی به همتایان خود یادآوری کرد که شورای همکاری خلیج فارس، در سال ۱۹۸۱ به طور خاص به دلیل تهدیداتی که انقلاب اسلامی ایران برای آنها ایجاد کرده بود، تأسیس شد به گفته یک مقام خلیج فارس که از مذاکرات دولت در ریاض مطلع است، رویکرد عربستان سعودی تأکید بر بازدارندگی و دفاع، جدا از حملات اسرائیل و آمریکا به ایران بود و موضع امارات متحده عربی را تشدیدکننده میدانست. افراد آگاه به این موضوع گفتهاند که امارات متحده عربی حملات محدودی را بدون حمایت خلیج فارس از اوایل ماه مارس و دوباره در ماه آوریل علیه ایران انجام داده است.
جزئیات گزارش نشده قبلی، به توضیح خشم امارات متحده عربی از کشورهای عربی دیگر، که در تصمیم مهم آن در اواخر آوریل برای خروج از کارتل اوپک و همچنین روابط نزدیکترش با اسرائیل به اوج خود رسید، کمک میکند. ابوظبی با اعلام خروج از اوپک، کارتل تحت رهبری عربستان سعودی، و بررسی عضویت خود در نهادهای منطقهای از جمله شورای همکاری خلیج فارس، جهان نفت را شوکه کرد. فراتر از اختلافات ناشی از جنگ ایران، امارات متحده عربی و پادشاهی عربستان سعودی رقبای اقتصادی هستند و بر سر درگیریها در یمن و سودان اختلاف نظر داشتهاند.
دست رد خلیجفارس به سینه ابوظبی
امارات متحده عربی که به عنوان بخشی از توافقنامههای ابراهیم با میانجیگری ایالات متحده در سال ۲۰۲۰ روابط دیپلماتیک با اسرائیل برقرار کرد، در طول جنگ، که از ۸ آوریل در وضعیت آتشبس شکنندهای قرار دارد، به کشوری تبدیل شد که بیشترین هدف ایران قرار گرفته است. تهران قبل از توافق آتشبس تقریباً ۳۰۰۰ پهپاد و موشک به امارات متحده عربی شلیک کرد. هفته گذشته نیز چند موشکبندر نفتی کلیدی فجیره را هدف قرار داد.
آتشسوزی و دود غلیظ از یک تأسیسات نفتی در فجیره، امارات متحده عربی، ۱۴ مارس ۲۰۲۶/ عکس از خبرگزاری آسوشیتدپرس
قطر، کویت، بحرین، عربستان سعودی و عمان همگی تحت حملات منظم، از جمله به تأسیسات انرژی خود، قرار گرفتند. به گفته دولت قطر، یک حمله به کارخانه گاز طبیعی مایع قطر میلیاردها دلار خسارت وارد کرد و جبران آن سالها طول خواهد کشید. با این حال، رهبری امارات متحده عربی احساس میکرد که هیچ کشوری در خلیج فارس به اندازه آنها از حملات رنج نمیبرد.
به گفته یک منبع آگاه، امارات و اسرائیل در زمینه شناسایی و رهگیری زودهنگام حملات ایران، اشتراکگذاری اطلاعات و هماهنگی اهداف در داخل ایران با یکدیگر همکاری نزدیکی داشتهاند. به گفته هر دو دولت، محمد بن زاید در این ماه یک تماس تلفنی نادر با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، داشته است.
به گفته افراد آگاه، عربستان سعودی نیز در ماه مارس تصمیم به حمله به ایران گرفت. آنها گفتند که ریاض سپس به سمت ترغیب پاکستان برای میانجیگری بین ایالات متحده و ایران تغییر مسیر داد. با این حال، امارات متحده عربی از اینکه به اندازه کافی در مورد تلاش دیپلماتیک به رهبری پاکستان با آنها مشورت نشده بود، ناامید شد. ابوظبی در اوایل آوریل از اعطای وام ۳ میلیارد دلاری به اسلام آباد خودداری کرد و متعاقباً عربستان سعودی برای کمک به این کشور آسیایی در بازپرداخت بخشی از این پول وارد عمل شد.
به گفته یک مقام خلیج فارس، قطر پس از حمله ایران به راس لفان، بزرگترین کارخانه LNG جهان، در اواسط ماه مارس، به فکر تلافی افتاد. این مقام گفت که دوحه در نهایت با این اقدام مخالفت کرد و ترجیح داد نقشی در کاهش تنش ایفا کند. به گفته یک فرد دیگر آشنا با این موضوع، بحرین و کویت که معمولاً با عربستان سعودی هماهنگ عمل میکنند، تصمیم گرفتند از این درگیری دوری کنند. افراد آگاه از این وضعیت گفتند که عمان با توجه به روابط نزدیکترش با ایران، هرگز به طور واقعبینانهای به این درگیری نپیوست.
یک منبع آگاه گفت که دولت ترامپ از رایزنیهای کشورهای خلیج فارس به رهبری امارات متحده عربی آگاه بود و میخواست سعودیها و قطریها نیز به یک واکنش نظامی هماهنگ بپیوندند. هر سه کشور خلیج فارس از ترس اینکه ایران به آنها و پایگاههای آمریکایی که در آنها مستقر هستند حمله کند، سعی کردند ترامپ را از شروع جنگ منصرف کنند. در چند سال گذشته، آنها برای بهبود روابط با ایران تلاش کردند، به این امید که این امر باعث ثبات منطقه و افزایش سرمایهگذاری در اقتصادهایشان شود.
