به گزارش اکوایران، همزمان با شتاب گرفتن دیپلماسی، به نظر میرسد کاخ سفید گزینههای بازگشت به جنگ را بررسی میکند.
واپسین تلاش میانجیگران؟
به نوشته باراک راوید، گزارشگر آکسیوس، همزمان با دیدار رئیسجمهور ایالات متحده با مشاوران ارشدش درباره ایران، او بازگشت به جنگ را بررسی میکند. دو مقام آمریکایی به آکسیوس گفتند که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، صبح جمعه جلسهای با تیم ارشد امنیت ملی خود درباره جنگ با ایران برگزار کرد.به گفته این منابع، ترامپ بهطور جدی در حال بررسی انجام حملات تازه به ایران است؛ مگر آنکه در آخرین لحظه پیشرفتی در مذاکرات حاصل شود. نشست ترامپ درباره ایران در حالی برگزار شد که فرمانده ارتش پاکستان، فیلد مارشال عاصم منیر، در تلاشی آشکار در واپسین ساعات برای کاهش اختلافات و جلوگیری از ازسرگیری جنگ، به تهران سفر کرد. هیأتی از قطر نیز روز جمعه برای حمایت از تلاشهای میانجیگرانه وارد تهران شد.
اکوایران: سفر دوباره فرمانده ادتش پاکستان به تهرام ممکن است نشانهای از تلاش نهایی اسلامآباد برای دستیابی به توافق باشد.
یک مقام آمریکایی آگاه از تلاشهای دیپلماتیک، مذاکرات را «فرساینده» توصیف کرد. او گفت پیشنویسها «هر روز میان طرفین رد و بدل میشود» اما پیشرفت چندانی حاصل نشده است. به گفته منابع، معاون رئیسجمهور جیدی ونس، وزیر دفاع پیت هگست، رئیس سیا جان رتکلیف، رئیس دفتر کاخ سفید سوزی وایلز و چند مقام دیگر همراه با ترامپ در این جلسه حضور داشتند. مارکو روبیو، وزیر خارجه و ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، در جلسه حضور نداشتند؛ زیرا بهترتیب در اروپا و مراسم فارغالتحصیلی آکادمی نیروی دریایی بودند. در این جلسه، ترامپ در جریان آخرین وضعیت مذاکرات و سناریوهای مختلف در صورت شکست گفتوگوها قرار گرفت.
چند ساعت پس از این جلسه، کاخ سفید از تغییر برنامه آخر هفته ترامپ خبر داد. او پس از سخنرانی برنامهریزیشده خود در نیویورک در شامگاه جمعه، بهجای اقامت در باشگاه گلف بدمینستر، به واشنگتن بازخواهد گشت. ترامپ همچنین در شبکه اجتماعی تروث نوشت که به دلیل «شرایط مربوط به دولت و عشقش به ایالات متحده آمریکا» در مراسم عروسی پسرش، دان جونیور، در آخر هفته شرکت نخواهد کرد. او نوشت: «احساس میکنم مهم است که در این دوره حساس در واشنگتن دیسی و در کاخ سفید بمانم.»
ناامیدی ترامپ و تغییر تصمیم دوباره
یک منبع نزدیک به ترامپ و منبع دیگری آگاه از وضعیت به آکسیوس گفتند که ترامپ طی چند روز گذشته بهطور فزایندهای از روند مذاکرات با ایران ناامید شده است. این دو منبع گفتند که ترامپ روز سهشنبه به بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفته بود میخواهد یک فرصت دیگر به دیپلماسی بدهد، اما تا شامگاه پنجشنبه به سمت صدور دستور حمله متمایل شده بود. یک منبع نزدیک به ترامپ گفت رئیسجمهور احتمال اجرای یک عملیات نظامی بزرگ و «قاطعانه» نهایی را مطرح کرده؛ عملیاتی که پس از آن بتواند اعلام پیروزی کرده و جنگ را پایان دهد. هیچ نشانهای وجود ندارد که ترامپ تصمیم نهایی برای ازسرگیری جنگ گرفته باشد.
دونالد ترامپ در کنار جان رتکلیف، رئیس سیا (چپ) و پیت هگزت، وزیر دفاع/عکس از بلومبرگ
با این همه، وزارت خارجه ایران روز جمعه اعلام کرد که مذاکرات ادامه دارد، اما توافق نزدیک نیست. خبرگزاری نیمهرسمی تسنیم به نقل از منبعی نزدیک به تیم مذاکرهکننده ایران گزارش داد که «گفتوگوها درباره مسائل مورد اختلاف همچنان ادامه دارد و هنوز نتیجه نهایی حاصل نشده است.» این منبع مدعی شد که تمرکز کنونی بر «پایان دادن به جنگ» است و تا تحقق این هدف، درباره هیچ موضوع دیگری مذاکره نخواهد شد.
ترامپ طی شش هفته گذشته چندین بار تا آستانه ازسرگیری جنگ پیش رفته اما در نهایت از آن صرفنظر کرده است. برخی منابع نزدیک به مذاکرات همچنان معتقدند که طی ۲۴ ساعت آینده امکان دستیابی به نوعی پیشرفت وجود دارد. دو منبع آگاه از دیدگاه ترامپ میگویند که او گویا متمایل به اقدام نظامی است؛ مگر آنکه اتفاقی غیرمنتظره در مذاکرات رخ دهد.
تحت تاثیر مذاکرهکنندگان و یا آماده حمله؟
در همین شرایط، سیبیاسنیوز هم گزارش داده دولت ترامپ روز جمعه در حالی که دیپلماسی ادامه داشت، خود را برای دور جدیدی از حملات نظامی علیه ایران آماده میکرد. به گفته چندین منبع، برخی از اعضای جامعه نظامی و اطلاعاتی ایالات متحده، برنامههای خود را برای آخر هفته روز یادبود در انتظار حملات احتمالی لغو کردند.
دیوارنگارهای با موضوع جنگ در تهران/ عکس از خبرگزاری وانا
تهران در حال بررسی آخرین پیشنهاد ایالات متحده برای توافق احتمالی برای پایان دادن به جنگ تقریباً سه ماهه است که بازارهای انرژی را متلاطم کرده و منجر به افزایش شدید قیمت سوخت شده است. به گفته منبعی که به سیبیاس نیوز گفت، این پیشنهاد روز چهارشنبه به ایران ارسال شده است و همچنین با هشداری مبنی بر اینکه رد این پیشنهاد به اصطلاح نهایی به معنای از سرگیری حملات نظامی خواهد بود، همراه بوده است. رئیس جمهور روز چهارشنبه گفت که آماده است "چند روز" به تهران فرصت دهد تا به آخرین پیشنهاد ایالات متحده پاسخ دهد. وی افزود که تیم او "بسیار تحت تأثیر" مذاکرهکنندگان ایران قرار گرفته است، اما هشدار داد که دولت به تضمینهای کافی و قابل توجهی نیاز دارد تا از شعلهور شدن مجدد درگیری جلوگیری کند.
تلاش میانجیگران برای پر کردن شکاف میان آمریکا و ایران
همزمان والاستریتژورنال گزارش میدهد که مقامهای خاورمیانهای میگویند میانجیگران در تلاشاند تا چارچوبی تدوین کنند که راه را برای مذاکرات تازه باز کند و مانع حملات تازه آمریکا و اسرائیل به ایران شود؛ حملاتی که در صورت نبود پیشرفت دیپلماتیک، ممکن است ظرف چند روز آینده رخ دهد.
دیوارنگاره در تهران با موضوع جنگ/ عکس از خبرگزاری وانا
والاستریتژورنال به نقل از میانجیها گزارش میدهد که پاکستان و دیگر کشورهای منطقه که در مذاکرات نقش دارند، در تلاشاند تا شکاف میان خواستههای آمریکا برای مهار برنامه هستهای ایران و هدف تهران برای محدود کردن هر توافق فوری به پایان جنگ، رفع محدودیتها در تنگه هرمز و دریافت کمکهای مالی را کاهش دهند. هدف فوری میانجیگران، ایران و آمریکا نه دستیابی به یک توافق رسمی، بلکه نوعی نامه اعلام نیت یا تفاهمنامه است که آتشبس را تمدید کرده و چارچوبی برای مذاکرات بعدی تعیین کند. بنبست اصلی بر سر این است که کدام مسائل باید در این چارچوب گنجانده شود و کدام موارد به مراحل بعدی موکول گردد.
افراد آگاه میگویند شکست در دستیابی حتی به چنین توافق محدودی میتواند باعث شود آمریکا و اسرائیل طی روزهای آینده دوره کوتاهی از حملات را علیه اهداف اقتصادی مانند بخش انرژی آغاز کنند تا فشار بر حکومت ایران برای پذیرش توافق افزایش یابد. ایران هشدار داده که به هرگونه حمله تازه پاسخ گسترده خواهد داد. به گفته مقامها، ترامپ همچنان احتمال حمله به ایران در صورت شکست مذاکرات برای دستیابی به توافق مطلوب را منتفی ندانسته است. کاخ سفید به درخواست برای اظهار نظر پاسخی نداد.
مخمصه ترامپ
به گفته نیت سوانسون، مدیر پیشین پرونده ایران در شورای امنیت ملی آمریکا و عضو کنونی اندیشکده شورای آتلانتیک: «واقعیت این است که زمان به سود ترامپ نیست. به نظر میرسد او بیش از ایران خواهان خروج از این درگیری است؛ بنابراین یا باید انتظاراتش از امتیازاتی را که ایران باید ارائه دهد تغییر دهد، یا دوباره تنش نظامی را از سر بگیرد، آن هم بدون هدف راهبردی روشن».
دود بر فراز تهران پس از یک حمله هوایی در ماه مارس/عکس از وال استریتژورنال
ایران میخواهد توافقی حاصل شود که به درگیری پایان دهد، خطر حملات مجدد را از بین ببرد و محاصرههای دریایی متقابل آمریکا و ایران در منطقه را حل کند، بدون آنکه ناچار شود از همان ابتدا امتیازهای هستهای بدهد. واشنگتن میخواهد ایران در توافق چارچوبی متعهد شود برنامه غنیسازی خود را برای مدتی طولانی تعلیق کند و مواد شکافتپذیر نزدیک به سطح تسلیحاتی را به آمریکا تحویل دهد. مقامهای آمریکایی گفتهاند میزان رفع تحریمها به تعهدات هستهای نهایی ایران بستگی خواهد داشت.
ترامپ اکنون با این دوراهی روبهرو است که یا خطر تشدید جنگ و ازسرگیری حملات ایران در سراسر منطقه را بپذیرد، یا در خواستههای خود درباره برنامه هستهای ایران انعطاف نشان دهد. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هشدار داده در صورت حمله، دامنه درگیری را فراتر از منطقه گسترش خواهد داد. هفته گذشته امارات متحده عربی اعلام کرد حمله پهپادی به یک ژنراتور برق در نیروگاه هستهای این کشور انجام شده است؛ نشانهای از اینکه هرگونه درگیری تازه تا چه اندازه میتواند بحران را تشدید کند. امارات گفت این پهپاد از عراق آمده بود. عراق میزبان جریانهای قدرتمند همسو با ایران است و در جنگ نقش فعالی داشتهاند. اکنون آمریکا باید خطر خسارت ناشی از حملات تلافیجویانه ایران را نیز در نظر بگیرد. حملات پیشین باعث کاهش اندوخته موشکهای رهگیر در اسرائیل و کشورهای خلیج فارس و از کار افتادن بخشی از زیرساختهای نفت و گاز منطقه شده است.
ترامپ این هفته چندین بار تهدید کرد که اگر توافقی حاصل نشود، ایران را هدف حمله قرار خواهد داد. افراد آگاه میگویند اسرائیل نیز در صورت اقدام ترامپ، آماده پیوستن به حملات جدید است.اسرائیل نگران است که ترامپ با توافقی موافقت کند که برنامه هستهای و توان موشکی ایران را به اندازه کافی تضعیف نکند. به گفته منابع آگاه، ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، شامگاه سهشنبه گفتوگویی پرتنش داشتند؛ نتانیاهو علیه هرگونه توافق برای پایان دادن به جنگ با ایران موضع گرفت، در حالی که ترامپ از روند دیپلماتیک دفاع کرد.
