به گزارش اکوایران، اظهارات تازه دونالد ترامپ درباره دستیابی به «چارچوب یک توافق» با ناتو بر سر آینده گرینلند، بار دیگر این جزیره راهبردی را به کانون تنشهای ژئوپولیتیک میان آمریکا و اروپا بازگردانده است. در حالی که رئیسجمهور آمریکا از عقبنشینی موقت از تهدید نظامی و تعرفهای سخن میگوید، گزارشها حاکی از آن است که در پشت درهای بسته، سناریوهایی مانند واگذاری حاکمیت محدود آمریکا بر بخشهایی از گرینلند برای ایجاد پایگاههای نظامی در حال بررسی است؛ موضوعی که با واکنش تند مقامات دانمارکی و نمایندگان گرینلند روبهرو شده و آینده روابط واشنگتن و متحدانش را در هالهای از ابهام قرار داده است.
یک توافق جدید در راه است
به نوشته نیویورک تایمز، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا روز چهارشنبه گفت که با ناتو بر سر آینده گرینلند به چارچوبی برای یک توافق دست یافته است؛ این در حالی است که بنا به گفته سه مقام ارشد آگاه از گفتوگوها، چند ساعت پیشتر مقامهای این ائتلاف بهطور جداگانه امکان بهدست آوردن حاکمیت ایالات متحده بر بخشهایی از گرینلند برای ایجاد پایگاههای نظامی را بررسی کرده بودند. به نظر میرسد اعلام ترامپ بخشی از مجموعه اقداماتی بود که در روز چهارشنبه ایالات متحده را از آستانه درگیری نظامی و اقتصادی با متحدانش دور کرد.
در شرایطی که تنشها میان آمریکا و اروپا بر سر گرینلند به شکل قابل توجهی افزایش یافته است و این موضوع میتواند اتحاد ناتو را تضعیف کند، مسکو احتمالا از شرایط ایجادشده خوشحال است؛ شرایطی که همسو با رویاهای بازیابی جایگاه و قدرت به سبک شوروی توسط پوتین است.
ترامپ همچنین تهدید به اعمال تعرفههای اضافی علیه متحدان اروپایی را که با اصرار او بر مالکیت آمریکا بر گرینلند مخالفت کرده بودند، پس گرفت و گفت برای تثبیت مالکیت آمریکا از زور استفاده نخواهد کرد. ترامپ شامگاه چهارشنبه با انتشار پیامی در شبکه تروث سوشال، این عقبنشینیها را تکمیل کرد و اعلام نمود که او و مارک روته، دبیرکل ناتو، «چارچوب یک توافق آینده در خصوص گرینلند و در واقع کل منطقه قطب شمال» را شکل دادهاند؛ بیآنکه جزئیاتی درباره این چارچوب ارائه دهد. او افزود: «این راهحل، اگر نهایی شود، راهحلی بسیار عالی برای ایالات متحده آمریکا و همه کشورهای عضو ناتو خواهد بود».
اروپا و آمادگی برای توافق با ترامپ
اعلام ترامپ پس از آن صورت گرفت که به گفته مقامهای ارشد غربی آگاه از گفتوگوها، در نشستهای روز چهارشنبه در بروکسل میان فرماندهان ارشد نظامی کشورهای عضو ناتو، امکان یک مصالحه سرزمینی مورد بحث قرار گرفته بود. این مقامها گفتند که مارک روته در طول این هفته در پی دستیابی به نوعی سازش بوده است، اما مشخص نبود که آیا ایده برخورداری ایالات متحده از نوعی حاکمیت محدود بر بخشهای کوچکی از گرینلند برای ایجاد پایگاههای نظامی، بخشی از چارچوبی است که ترامپ از آن سخن گفته است یا نه.
یکی از مقامهایی که در این نشستها حضور داشت، این ایده را با پایگاههای نظامی بریتانیا در قبرس مقایسه کرد؛ پایگاههایی که بهعنوان قلمرو بریتانیا شناخته میشوند. مقام دومی که در جریان گفتوگوها قرار گرفته بود نیز تأیید کرد که طرح مربوط به گرینلند بر اساس الگوی پایگاههای حاکمیتی بریتانیا در قبرس شکل گرفته است. وقتی از ناتو درباره جزئیات چارچوبی که ترامپ اعلام کرده بود سؤال شد، این سازمان در بیانیهای گفت: «مذاکرات میان دانمارک، گرینلند و ایالات متحده ادامه خواهد یافت و هدف آن اطمینان از این است که روسیه و چین از نظر اقتصادی یا نظامی هرگز در گرینلند جای پایی پیدا نکنند.» این گفتوگوها در حالی اتفاق افتاد که مقامات دانمارکی واکنش تندی به آن نشان دادند. کمنیتس، نماینده گرینلندی پارلمان دانمارک، سخنان ترامپ درباره توافق احتمالی با ناتو را رد کرد. او در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت: «آنچه این روزها در اظهارات ترامپ شاهدش هستیم کاملاً مضحک است. ناتو مطلقاً هیچ اختیاری ندارد که بدون حضور ما در گرینلند درباره هیچ موضوعی مذاکره کند.»
آمریکا و یک تکه یخ
ترامپ در داووس به رهبران اروپایی گفته بود به چیزی کمتر از مالکیت کامل ایالات متحده بر گرینلند رضایت نخواهد داد. ترامپ هشدار داده بود که اگر خواستهاش برآورده نشود، اروپا با پیامدهای شدید اقتصادی و امنیتی روبهرو خواهد شد. ترامپ در جمعی متشکل از رؤسای کشورها، میلیاردرها و دیگر رهبران جهان بارها تأکید کرد که ایالات متحده به دلایل امنیت ملی به گرینلند نیاز دارد. او گفت تنها ایالات متحده به اندازه کافی قدرتمند است که بتواند گرینلند را در برابر تهدیدهای خارجی حفظ کند و این دفاع فقط در صورتی معقول است که گرینلند در مالکیت آمریکا باشد. او خواستار مذاکرات فوری برای بررسی انتقال مالکیت این جزیره نیمهخودمختار از دانمارک به ایالات متحده شد و کشورهای اروپایی را وابسته به آمریکا توصیف و تحقیر کرد. ترامپ گفت: «بدون ما، بیشتر این کشورها حتی کار هم نمیکنند.»
به نوشته فارن پالیسی، هرچند ترامپ ظاهراً استفاده از نیروی نظامی آمریکا را از گزینههای خود برای دستیابی به گرینلند کنار گذاشته است، کنگره ایالات متحده از برداشتن گامهای جدی برای محدود کردن این امکان در آینده خودداری کرده است. ریچل آزوالد گزارش میدهد که متن نهایی بسته لوایح بودجه سال مالی ۲۰۲۶ کنگره، که روز سهشنبه منتشر شد، استفاده از منابع فدرال برای حمله به یک متحد ناتو را ممنوع نمیکند و در واقع حتی نامی از ناتو یا گرینلند به میان نمیآورد؛ هرچند بیانیه توضیحی مشترک همراه با لایحه بودجه دفاعی، بار دیگر از حمایت تزلزلناپذیر کنگره از این ائتلاف سخن میگوید. با این حال، سخنرانی ترامپ جدیت جاهطلبیهای او برای بهدست آوردن گرینلند را تقویت کرد. ترامپ گفت: «ما یک تکه یخ برای حفاظت جهانی میخواهیم و آنها آن را به ما نمیدهند. آنها یک انتخاب دارند. میتوانید بگویید بله، و ما بسیار قدردان خواهیم بود، یا میتوانید بگویید نه، و ما این را به خاطر خواهیم سپرد.»
اکوایران: ائتلاف ۸۰ ساله اروپا و آمریکا زیر فشار تهدیدهای ترامپ؛ آیا اتحاد فراآتلانتیک در آستانه یک شکاف تاریخی قرار دارد؟
با این حال، ترامپ در سخنرانی خود فضای چندانی برای سازش باقی نگذاشت. بسیاری از رهبران اروپایی تأکید کردهاند که واگذاری مالکیت گرینلند به ایالات متحده برایشان قابل پذیرش نیست، اما در عین حال میگویند آمادهاند تقریباً هر ترتیبی را بپذیرند که حضور آمریکا در آنجا را گسترش دهد. ترامپ روز چهارشنبه بار دیگر گفت که چنین گزینههایی برای او کافی نیست. او گفت: «برای دفاع از آن، به مالکیت نیاز دارید.» و لحظهای بعد افزود: «اصلاً چه کسی حاضر است از یک قرارداد مجوز یا اجارهنامه دفاع کند؟»
