از برآمدن سیاستمدار اعتدال‌گرا تا خیانت بزرگ‌ترین متحد؛ چگونه ترامپ زلزله سیاسی بریتانیا را رقم زد؟

به گزارش اکوایران، کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، بیش از هر زمانی از دوره آغازه دوره تصدی این مقام، وضعیت خود را متزلزل می‌بیند.

از برآمدن سیاستمدار اعتدال‌گرا تا خیانت بزرگ‌ترین متحد

به نوشته بلومبرگ، کی‌یر استارمر در اولین سخنان خود در مقام نخست‌وزیر بریتانیا، نسبت به خطرات شکست خود و حزب کارگر هشدار داد. این دادستان سابق، با اشاره به هرج‌ومرج سیاسی که در سال‌های اخیر بریتانیا را فرا گرفته بود، متعهد شد که به «دوران عملکرد پرسروصدا» که باورِ مردم به آینده‌ای بهتر را از بین می‌برد، پایان دهد.

استارمر در ۵ ژوئیه ۲۰۲۴ خطاب به هواداران پرچم به دست در بیرون درب مشکی براق ساختمان شماره ۱۰ خیابان داونینگ گفت: «همیشه یکی از نقاط قوت بزرگ این ملت توانایی ما در یافتن راهی به سوی آب‌های آرام‌تر بوده است. و این امر به سیاستمداران، به ویژه کسانی که طرفدار ثبات و اعتدال هستند - مثل من - بستگی دارد که تشخیص دهند چه زمانی باید مسیر خود را تغییر دهیم».  کم‌تر از دو سال بعد، موقیعیت استارمر به دلیل رسوایی‌های همکاران، مشکلات مالی و نتایج ناامیدکننده انتخابات تضعیف شده و با درخواست بیش از یک پنجم اعضای حزب خود برای کناره‌گیری مواجه است. 

بزرگ‌ترین ضربه سه هفته پیش وارد شد. اد میلیبند، وزیر انرژی و یکی از قدیمی‌ترین حامیان استارمر در وست‌مینستر، با نخست‌وزیر تماس گرفت و از او خواست تا جدول زمانی برای ترک سمت خود تعیین کند. در مقابل، استارمر با این استدلال که کناره‌گیری او قدرت را به معمار پوپولیست برگزیت، نایجل فاراژ، واگذار می‌کند، از این کار خودداری کرد. اما احساس خیانت نخست‌وزیر، با فهمیدن این‌که اولین دوستش در وست‌مینستر رهبری تلاش برای برکناری او را بر عهده دارد، تنها بحران دولت را تشدید کرد. بریتانیا با چشم‌انداز یک نبرد تفرقه‌انگیز و طولانی برای انتصاب کسی که هفتمین نخست‌وزیر در یک دهه خواهد بود، روبرو است.

دولت «در بند»؛ بریتانیا از کنترل خارج می‌شود؟

سقوط تاریخی استارمر سؤالاتی را در مورد اینکه آیا بریتانیا غیرقابل کنترل شده، مطرح می‌کند. تغییر اساسی وعده داده شده توسط حزب کارگر - دور شدن از آشفتگی دوران محافظه‌کاران که منجر به برگزیت و بحران موسوم به بودجه کوچک شد - به طور فزاینده‌ای توخالی به نظر می‌رسد. 

 کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا و  همسرش، ویکتوریا استارمر جلوی ساختمان شماره ۱۰ خیابان داونینگ/ عکس از بلومبرگ

در همین حال، اعتماد سرمایه‌گذاران به استارمر و وزیر دارایی او، راشل ریوز - که در 22 ماه گذشته سخت تلاش کرده‌اند تا آن را بازسازی کنند - به سرعت از بین رفته است، زیرا ترس از کنار گذاشته شدن آن‌ها توسط یک دولت چپ‌گراتر  وجود دارد. رقیب اصلی استارمر برای این سمت، اندی برنهام، شهردار منچستر، از اینکه دولت بریتانیا «در بند» بازار اوراق قرضه است، شکایت کرده است - اظهار نظری که به گفته او انتقادی از سیستم سیاسی و نه  سرمایه‌گذاران بود.

این عدم قطعیت باعث فروش شدید پوند و اوراق قرضه دولتی بریتانیا شده، که یک سوم آن توسط سرمایه‌گذاران خارجی نگهداری می‌شود - زیرا معامله‌گران به دنبال پناهگاه‌های امن‌تر هستند. بازده اوراق قرضه 30 ساله گیلت، که نسبت به اوراق قرضه کوتاه‌تر، حساسیت بیشتری به ریسک‌های مالی و سیاسی دارند، به بالای 5.8 درصد رسید که بالاترین سطح در تقریباً سه دهه اخیر است. برخی از سرمایه‌گذاران اکنون پیش‌بینی می‌کنند که بازده اوراق قرضه گیلت به بالای 6 درصد برسد، سطحی که می‌تواند بریتانیا را به رکود و آشفتگی مالی سوق دهد. در پشت صحنه، به اصطلاح خودسرهای اوراق قرضه کمین کرده‌اند، کسانی که در طول سال‌ها بارها تمایل خود را برای مجازات بریتانیا به دلیل سیاست‌های مالی سست نشان داده‌اند.

 «سیاه‌چاله» ۲۲ میلیارد پوندی؛ مواجهه با فاجعه در لحظه اول

جمعیت تشویق‌کننده در ژوئیه ۲۰۲۴ هنوز پیاده‌روهای خیس از باران خیابان داونینگ را ترک نکرده بودند که وزرای استارمر - که بسیاری از آن‌ها برای اولین بار در دولت حضور داشتند - شروع به پذیرش روایتی تاریک‌تر کردند. در ردیف خانه‌های قرن هفدهمی که مرکز دولت بریتانیا را در بر می‌گیرند، آن‌ها متوجه شدند که در این سال‌های طولانی به اندازه کافی برای وظیفه پیش آماده نشده رو تلاش نکرده‌اند و پول بسیار کم‌تری از آن‌چه نیاز داشتند، دارند.

 کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، در کنار راشل ریوز وزیر خزانه‌داری از حزب کارگر/ عکس از گتی ایمیجز

ریوز، اقتصاددان سابق بانک انگلستان و نابغه جوان شطرنج، با وزارت خزانه‌داری جلسه گذاشت و تنها با این خبر تکان‌دهنده مواجه شد که اسلاف محافظه‌کارش، امور مالی عمومی را در وضعیتی حتی خطرناک‌تر از آن‌چه او تصور می‌کرد، رها کرده‌اند. او علناً نسبت به یک «سیاه‌چاله» ۲۲ میلیارد پوندی در بودجه هشدار داد. استارمر چند هفته بعد با پیامی مشابه و تاریک در باغ گل رز پشت شماره ۱۰، روبرو شد.

راه‌حل آن‌ها کاهش یارانه محبوب برای قبوض گرمایش زمستانی و اعلام تصمیمات سخت‌گیرانه‌تر در اولین بودجه ریوز بود. اعتماد به نفس کسب‌وکارها بلافاصله کاهش یافت. اعضای پارلمان شروع به رسیدگی به شکایات بازنشستگان خشمگین از افزایش قریب‌الوقوع هزینه‌های گرمایشی خود کردند. یکی از دستیاران سابق اذعان کرد که لفاظی‌های بدبینانه ریوز بلافاصله هرگونه خوش‌بینی را که مردم نسبت به دولت جدید داشتند، از بین برد. یکی از چهره‌های ارشد چپ‌گرای حزب گفت: «وقتی تاریخ دولت استارمر نوشته شود، این ریوز است که بدترین نتیجه را خواهد گرفت». ریوز بارها از «تصمیمات سختی» که گرفته دفاع و وضعیت مالی که به ارث برده را سرزنش کرده است. او پس از لغو یارانه گرمایشی در سال گذشته به بی‌بی‌سی گفت که «نگرانی‌های مردم را درک می‌کند».

هم‌چون بوریس: موج افشاگری‌ها در قدم اول؛ جنگ داخلی اجتناب‌ناپذیر است؟

استارمر، ریوز و دیگر وزرای ارشد در همان اوایل کار با موجی از افشاگری‌ها مبنی بر این‌که لباس، بلیط کنسرت و سایر مزایا را از خیرین ثروتمند پذیرفته‌اند، مواجه شدند. در حالی که آن‌ها عذرخواهی کردند و موافقت کردند که هدایای رایگان را محدود کنند، این ماجرا این تصور را تقویت کرد که حزب کارگر هیچ تفاوتی با دولت محافظه‌کارِ گرفتار رسواییِ بوریس جانسون ندارد.

فضای بیرون از وست‌مینستر در هفته‌های اول دولت حتی بدتر هم شد، زیرا کشته شدن سه دختر در شمال غربی انگلستان موجی از ناآرامی‌ها را در هتل‌های محل اقامت پناهجویان برانگیخت. این حوادث گاه خشونت‌آمیز توسط آشوبگران راست افراطی به صورت آنلاین دامن زده شد و ایلان ماسک میلیاردر در ایکس پیش‌بینی کرد که «جنگ داخلی اجتناب‌ناپذیر است».

 کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، در کنار مورگان مک‌سوئینی، مشاور ارشد نخست‌وزیر/ عکس از گاردین

اولین بودجه ریوز در اکتبر ۲۰۲۴، ۴۰ میلیارد پوند افزایش مالیات را به همراه داشت که بر مشاغل متمرکز بود و منجر به شکایات گسترده مبنی بر این‌که او از تعهد انتخاباتی خود برای اولویت دادن به رشد اقتصادی فاصله گرفته، شد. افزایش مالیات‌ها به دلیل کمک به افزایش بیکاری به بالاترین سطح چهار سال گذشته، با بیکاری تقریباً ۱۶ درصدی جوانان، مورد انتقاد قرار گرفته است.

در پشت صحنه، اختلافات داخلی بین معاونان ارشد استارمر، از جمله رئیس دفتر او سو گری و مشاور ارشد سیاسی مورگان مک‌سوینی، در گرفته بود. مشخص شده بود که برنامه‌های مورد نیاز برای تصویب اصلاحات اساسی دادگاه‌ها، زندان‌ها، سیستم رفاهی و مجتمع صنعتی دفاعی و خدمات بهداشت ملی که مدت‌ها به تعویق افتاده بود، به هیچ وجه آماده نیستند. گری، به عنوان کارمند باسابقه دولت که در دوران قرنطینه کووید-۱۹ بر تحقیقات در مورد احزاب داونینگ استریت نظارت داشت، مدام مورد انتقاد بود و به خاطر بی‌عملی مورد سرزنش قرار می‌گرفت. تنها سه ماه پس از شروع به کار، استارمر گری را برکنار و مک‌سوینی را جایگزین او کرد، کسی که تلاش‌هایش برای محدود کردن نفوذ جناح چپ حزب کارگر، او را به موضوعی جنجالی در حزب تبدیل کرد.

تضمین ویرانی از آن سوی آتلانتیک؛ وقتی چاپلوسی هم جواب نمی‌دهد

با انباشته شدن چالش‌های داخلی استارمر، رویدادهایی در سراسر اقیانوس اطلس رخ داد که توجه او را به خارج از کشور جلب کرد. انتخاب دونالد ترامپ برای دومین دوره ریاست جمهوری ایالات متحده، ویرانی را تضمین کرد، زیرا او با تعرفه‌ها جهان را آشفته کرد، حمایت ایالات متحده از اوکراین را در جنگ با روسیه کاهش داد و ائتلاف نظامی آتلانتیک شمالی را به فروپاشی تهدید کرد. 

دیدار دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده و کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، از املاک چکرز در حومه لندن در 17 سپتامبر 2025/ عکس از نیویورک‌تایمز

نزدیکان استارمر، ترامپ را به عنوان تنها مسئول شکست نخست‌وزیر سرزنش می‌کنند. به باور آن‌ها، لز لحظه انتخاب ترامپ، بحران‌های بین‌المللی به این معنی بود که تمرکز نخست‌وزیر بر اولویت‌های داخلی رأی دهندگان غیرممکن است. آن‌ها گفتند که هیچ رهبر بریتانیایی در طول دهه‌ها با چنین وضعیت امنیتی جهانی خطرناکی که ترامپ ایجاد کرده بود، مواجه نشده بود و اگر دموکرات‌ها در انتخابات پیروز می‌شدند، داستان دوران تصدی استارمر کاملاً متفاوت می‌بود.

شاهزاده تاریکی؛ بدترین اشتباه 

پیروزی ترامپ هم‌چنین باعث شد استارمر مرتکب چیزی شود که به طور خصوصی بدترین اشتباه خود می‌داند. نخست‌وزیر به جای انتصاب یک دیپلمات حرفه‌ای به عنوان سفیر خود در واشنگتن، پیتر مندلسون، چهره‌ای بدنام از دوران تونی بلر که به دلیل تمایلش به رسوایی و دسیسه‌های سیاسی به «شاهزاده تاریکی» ملقب بود را منصوب کرد. ایده این بود که مهارت‌های مندلسون او را در دنیای ترامپ محبوب کند.

 کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا،  در کنار پیتر مندلسون/ عکس از خبرگزاری رویترز

در عوض، افشاگری‌ها پیرامون ارتباط او با جفری اپستین، سرمایه‌دار بدنام  و مجموعه‌ای از وقایع حاشیه‌ای  در مخمصه ایجاد شده برای استارمر نقش اساسی داشتند. نخست‌وزیر بریتانیا پس از افشاگری‌ها، مندلسون را اخراج کرد، اما جزئیات بیشتر در جریان انتشار پرونده‌های اپستین که منجر به استعفای مک‌سوینی و آغاز تحقیقات پلیس و پارلمان شد، آشکار شد و دولت را بیش از پیش بی‌ثبات کرد و موقعیت استارمر را به خطر انداخت. رسوایی مندلسون، شکاف جناحی را که پیش از این بین جناح راست و چپ حزب کارگر ایجاد شده بود، همانطور که اغلب در تاریخ این حزب رخ داده است، عمیق‌تر کرد.

شورش خودی‌ها و آغاز یک پایان؛ صد لیز تراس درون‌حزبی

در اوایل سال 2025، ریوز، که با بودجه رفاهی سرسام‌آور و بحران بهره‌وری مواجه بود، با هدف صرفه‌جویی حدود 5.5 میلیارد پوند و مهار آنچه که او افزایش ناپایدار هزینه‌ها می‌دانست، به دنبال اصلاح پرداخت مزایای کلیدی به افراد معلول بود. او این کار را با در نظر گرفتن بازار اوراق قرضه انجام داد. با وجود کاهش نرخ بهره توسط بانک مرکزی انگلستان، از زمان روی کار آمدن حزب کارگر، حق بیمه ریسک در اوراق قرضه دولتی افزایش یافته بود. این امر باعث شد بازده اوراق قرضه بالا بماند، فضای مانور مالی ریوز را محدود کند و او را در برابر قوانین بودجه‌ای‌اش در برابر هوس‌های سرمایه‌گذاران آسیب‌پذیر کند.

 کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، در کنار ادوارد میلبند از حزب کارگر/ عکس از EPA

با این حال، برای نمایندگان چپ‌گرای حزب کارگر که برای محافظت از افراد آسیب‌پذیر وارد سیاست شدند، این برخلاف تمام چیزهایی بود که به آن اعتقاد داشتند. شورشی درگرفت زیرا قانونگذاران هشدار دادند که نمی‌توانند اقداماتی را که به گفته آنها هزاران نفر را به فقر می‌کشاند، تحمل کنند. برای این جناح از حزب، کاهش‌های پیشنهادی همچنین به انتقادات فزاینده آنها از استارمر به عنوان یک رهبر اشاره داشت: اینکه او هیچ چشم‌انداز مثبتی برای کشور و هیچ سیاستی به اندازه کافی جسورانه برای تحقق «تغییری» که حزب کارگر وعده داده بود، نداشت.

تا تابستان، استارمر و ریوز به دام افتاده بودند و بین شورشیان حزب کارگر و بازار اوراق قرضه گیر افتاده بودند. سیاست غالب شد و آن‌ها مجبور به عقب‌نشینی شدند، کاهش‌ها و همچنین مجموعه‌ای از سیاست‌های افزایش درآمد نامحبوب دیگر را لغو کردند و این فقط به نگرانی سرمایه‌گذاران افزود. در آن زمان، یکی از نزدیکان استارمر ناامید شد که حزب کارگر «صد لیز تراس» را در پشت میز خود دارد و دولت را به سمت یک فضای مالی همیشه پرخطرتر سوق می‌دهد.

به گفته دن هانسون، اقتصاددان ارشد بریتانیا در بلومبرگ اکونومیکس،: «تجربه اخیر به سرمایه‌گذاران نشان داده است که اکثریت بزرگ پارلمان دیگر تضمین‌کننده ثبات نیست و در نتیجه، آن‌ها خواستار افزایش قیمت هستند. با توجه به اینکه رأی‌دهندگان به طور فزاینده‌ای پراکنده شده‌اند، خطر بزرگ این است که دولت‌های آینده متوجه شوند که فاقد سرمایه سیاسی لازم برای اتخاذ تصمیمات سختی هستند که باید برای حفظ امور مالی عمومی در مسیری پایدار اتخاذ شوند».

به گفته یکی از نزدیک‌ترین حامیان نخست‌وزیر بریتانیا،  تسلیم شدن در مورد رفاه اجتماعی آغاز پایان نخست‌وزیری اوست و استدلال کرد که این اقدام به جناح به اصطلاح چپ نرم حزب کارگر این سیگنال را فرستاد که آن‌ها از نظر تعداد نفرات می‌توانند نخست‌وزیر را به سمت خود سوق دهند و در صورت امتناع، او را مجبور به کناره‌گیری کنند. حضور بعدی ریوز در مجلس عوام با چشمانی اشکبار، سرمایه‌گذاران را به فروش سهام واداشت، زیرا نگران بودند که او مدت زیادی در سمت باقی نماند. در واقع، استارمر و ریوز به کار خود ادامه دادند. اما از آن لحظه، اگر چه نخست‌وزیر در سمت خود مانده بود، اما از قدرت خارج شده بود. 

پوند در مسیر بدترین هفته خود از سال 2024 

استارمر با این وجود در ماه سپتامبر به امید تنظیم مجدد، تلاش کرد تا تغییراتی ایجاد کند. برخی از متحدان در آن زمان از او خواستند که میلیبند، وزیر انرژی و وس استریتینگ، وزیر بهداشت را که نخست‌وزیر از قبل به توطئه علیه او مظنون بود، اخراج کند. با این حال، استارمر از ترس بی‌ثباتی در حزب، این درخواست را رد کرد.  تا آوریل امسال، افشاگری‌های جدید در مورد انتصاب مندلسون توسط استارمر، بار دیگر اعتماد به نخست‌وزیر را متزلزل کرد. جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، ترس از تورم را دوباره برانگیخته و امیدهای دولت برای بهبود اقتصادی را نقش بر آب کرده است.

استارمر، به همراه آنجلا راینر، معاون سابق نخست‌وزیر، و اندی برنهام، شهردار منچستر، در مدرسه‌ای در اشتون-آندر-لاین، انگلستان/ عکس از نیویورک‌تایمز

در هفته‌های اخیر، او به عنوان یکی از طرفداران اصلی اجازه دادن به برنهام، شهردار منچستر بزرگ، برای بازگشت به پارلمان ظاهر شد و آماده بود تا به دنبال شغل استارمر باشد. یکی از متحدان نخست‌وزیر، این اقدام را با تصمیم میلیبند برای ایستادگی در برابر و شکست دادن برادرش، دیوید، برای رهبری حزب کارگر در سال ۲۰۱۰ مقایسه کرد. استریتینگ با نگرانی از اینکه جناح چپ حزب کارگر از برنهام حمایت می‌کند، زمینه را برای نامزدی خود برای رهبری فراهم کرد. او روز پنجشنبه از کابینه استعفا داد و گفت که «اکنون مشخص است» که استارمر حزب کارگر را در انتخابات بعدی که قرار است در سال ۲۰۲۹ برگزار شود، رهبری نخواهد کرد. او از بازگشت برنهام به پارلمان حمایت کرد، اما هنوز می‌تواند او را برای رهبری به چالش بکشد.

در حالی که متحدان نخست‌وزیر از خیانت شکایت دارند، استارمر با این وجود به سمت پذیرش طرح میلیبند گام برداشته است. روز جمعه، یک هیئت کلیدی حزب کارگر، برنهام را برای نامزدی این کرسی تأیید کرد. متحدان میلیبند، برنهام و استریتینگ گفتند که اقدامات آن‌ها با انگیزه دادن بهترین شانس به حزبشان برای شکست فاراژ انجام شده است. با این حال، یکی از متحدان استارمر ابراز ناباوری کرد که سیاستمداران حزب کارگر تنها پس از کسری از زمان حضور در قدرت، مانند حزب محافظه‌کار، دچار تفرقه و چنددستگی شده‌اند.

اگر برنهام موفق شود رأی‌دهندگان محلی را از حزب اصلاحات جذب کند، او پیشتاز قطعی برای جایگزینی استارمر خواهد بود. حامیان برنهام معتقدند که او به موقع برای کنفرانس سالانه حزب کارگر در ماه سپتامبر به عنوان نخست وزیر جدید معرفی خواهد شد. این چشم‌انداز روز جمعه بر سرمایه‌گذاران تأثیر گذاشت. بازده اوراق قرضه ۱۰ ساله با ۱۸ واحد افزایش به ۵.۱۷ درصد رسید که بالاترین میزان از سال ۲۰۰۸ است و نگرانی‌های جهانی در مورد هزینه‌های بالای انرژی و تورم نیز عامل این اقدام بوده است. اعلام برنهام مبنی بر اینکه قصد دارد برای پارلمان نامزد شود، پوند را در مسیر بدترین هفته خود از سال 2024 در برابر دلار قرار داد.