چگونه ایران و اوکراین ذخایر مهمات گران‌قیمت ارتش آمریکا را بلعیدند؟

به گزارش اکوایران، چندین دور درگیری میان ایران با ایالات متحده و چندین کشور منطقه، فشار قابل‌توجهی را بر روی اندوخته سلاح‌های گران‌قیمت و دقیق ارتش ایالات متحده از یک طرف و موشک‌های پدافندی از طرف دیگر وارد کرده است؛ فشاری که می‌تواند در تصمیم‌گیری‌های سیاسی و همچنین در تصمیم‌گیری‌های نظامی در رابطه با اجرای عملیات‌ها یا استفاده از مهمات غیردقیق مؤثر واقع شود.

«خشم حماسی» اندوخته مهمات گران قیمت آمریکا را کاهش داد

به گزارش سی‌بی‌اس نیوز، دو منبع آگاه  گفته‌اند که ایالات متحده در جریان جنگ با ایران، تقریباً تمام ذخایر جهانی موشک‌های هدایت‌شونده دوربرد خود را مصرف کرده است. به گفته این منابع، آمریکا تقریباً تمامی موشک‌های اتکمز (ATACMS) و همچنین موشک‌های Precision Strike Missile) PrSM) را به کار گرفته است.

شبکه سی‌بی‌اس نیوز، پیش‌تر نیز گزارش داده بود که ذخایر آمریکا از رهگیرهای دفاعی و موشک‌های دوربرد به‌طور چشمگیری کاهش یافته و این موضوع به یکی از نقاط فشار در داخل دولت تبدیل شده است. همچنین این شبکه گزارش داده بود که آمریکا قادر نیست سرعت مصرف مهمات هدایت‌شونده دقیق در هفته‌های نخست جنگ با ایران را برای مدت طولانی حفظ کند. مقام‌های آمریکایی گفته‌اند موجودی موشک‌های ATACMS و PrSM محدود است و نگرانی اصلی اکنون به تعداد موشک‌های رهگیر سامانه‌های پاتریوت و تاد (THAAD) مربوط می‌شود؛ رهگیرهایی که با سرعتی بسیار بیشتر از ظرفیت تولید صنایع دفاعی مصرف شده‌اند.

واشنگتن درستی گزارش‌ها را رد می‌کند

گزارشی که در ماه ژوئیه از سوی مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی (CSIS) منتشر شد، برآورد می‌کند که آمریکا پیش از آغاز جنگ حدود ۲٬۳۳۰ موشک رهگیر پاتریوت در اختیار داشت، اما تا پایان ژوئیه این تعداد به بین ۷۵۹ تا ۸۲۷ فروند کاهش یافته است. همین گزارش همچنین تخمین می‌زند که آمریکا پیش از جنگ ۴۵۲ رهگیر سامانه تاد در اختیار داشت، اما تا ۲۷ ژوئیه موجودی آن به بین ۲۳۴ تا ۲۷۸ فروند رسیده است.  گزارش دیگری از CSIS نیز برآورد کرده است که بازگرداندن ذخایر این دو سامانه به سطح پیش از جنگ، دست‌کم تا اواسط سال ۲۰۲۹ زمان خواهد برد.

باربران هوایی نیروی هوایی ایالات متحده در اکتبر ۲۰۲۴، تجهیزات پشتیبانی سامانه دفاعی تاد را برای بارگیری بر روی یک هواپیمای سی-۱۷ گلوبمستر III آماده می‌کنند/عکس از نیروی هوایی ایالات متحده

شان پارنل، سخنگوی ارشد پنتاگون، در بیانیه‌ای به سی‌بی‌اس نیوز گفت: «ارتش آمریکا قدرتمندترین نیروی نظامی جهان است و هر آنچه را که برای اجرای عملیات در زمان و مکان مورد نظر رئیس‌جمهور لازم باشد، در اختیار دارد. ما عملیات‌های موفق متعددی را در فرماندهی‌های مختلف انجام داده‌ایم و هم‌زمان اطمینان حاصل کرده‌ایم که ارتش آمریکا زرادخانه‌ای عمیق از توانمندی‌ها برای حفاظت از مردم و منافع کشور در اختیار داشته باشد.»

پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده، نیز پیش‌تر نگرانی‌ها درباره کاهش ذخایر تسلیحاتی آمریکا را رد کرده بود. او در برنامه فیس د نیشن در تاریخ ۱۴ ژوئن گفت: «این داستانی ساختگی است که رسانه‌ها می‌خواهند آن را تبلیغ کنند. ذخایر تسلیحاتی ما در وضعیت بسیار خوبی قرار دارد و هر روز نیز قوی‌تر می‌شود.»

«کم‌وبیش تمام» موشک‌های دوربرد دقیق آمریکا مصرف شده‌اند

نخستین بار خبرگزاری رویترز بود که در گزارشی اختصاصی از اتمام «کم‌وبیش تمام» موشک‌های دقیق ارتش ایالات متحده در عملیات «خشم حماسی» سخن گفت. این گزارش را مورد بررسی قرار می‌دهیم: به گفته سه منبع آگاه، ارتش آمریکا در جریان جنگ پنج‌ماهه با ایران بخش عمده‌ای از ذخایر جهانی موشک‌های دوربرد و بسیار دقیق خود را مصرف کرده است؛ موضوعی که نگرانی‌هایی را درباره آمادگی نظامی ایالات متحده برای درگیری‌های احتمالی آینده برانگیخته است.

در عکس ۲۷ اوت ۲۰۲۵، یک سامانه موشکی تاکتیکی ارتش (ATACMS) در اونترلوس، آلمان به نمایش گذاشته شده است/عکس از رویترز

این مهمات دوربرد که قیمت هر فروند آنها بیش از یک میلیون دلار است، بخش مهمی از زرادخانه ارتش آمریکا به شمار می‌روند، زیرا امکان اجرای حملات دقیق از فاصله‌ای امن را فراهم می‌کنند. موشک‌های اتکمز ارسالی آمریکا نقش مهمی در جنگ اوکراین داشته و به نیروهای اوکراینی اجازه داده‌اند اهدافی را در داخل خاک روسیه هدف قرار دهند. موشک PrSM نسل جدیدتر و پیشرفته‌تر این سلاح است که با برد بیشتر، قرار است جایگزین اتکمز شود.

با طولانی شدن جنگ ایران، هر سه منبع ابراز نگرانی کردند که کاهش ذخایر موشکی می‌تواند توان آمریکا برای بازدارندگی در برابر رقبایی همچون روسیه و چین را محدود کند. یک منبع چهارم گفت که با وجود مصرف گسترده این تسلیحات، آمریکا همچنان قادر به جایگزینی آنهاست. به گفته او، سنتکام توانسته است با انتقال مهمات از سایر انبارهای نظامی آمریکا در نقاط مختلف جهان، ذخایر مورد نیاز خود را تأمین کند.

هشدارها درباره کاهش ذخایر تسلیحاتی

تحلیلگران تأیید می‌کنند که تولید برخی مهمات، از جمله گلوله‌های توپخانه و چند نوع موشک، اکنون در بالاترین سطح تاریخی قرار دارد، اما هشدار می‌دهند که این میزان تولید ممکن است برای پشتیبانی از یک جنگ طولانی‌مدت کافی نباشد.

نظامیان اوکراینی در کنار سامانه پدافند هوایی پاتریوت در منطقه‌ای نامشخص در تاریخ ۴ اوت ۲۰۲۴ عبور می‌کنند/عکس از خبرگزاری فرانسه

به گفته یکی از منابع، کاهش ذخایر اتکمز و پی‌آر‌اِس‌اِم نتیجه تصمیم دولت ترامپ برای پرهیز از روش‌های پرخطرتر حمله به اهداف ایرانی، مانند استفاده گسترده از جنگنده‌های سرنشین‌دار، بوده است.

از آنجا که این موشک‌ها امکان حمله از فاصله دور را فراهم می‌کنند، تحلیلگران معتقدند در صورت وقوع جنگ با کشوری دارای پدافند هوایی قدرتمند مانند چین، اهمیت بسیار زیادی خواهند داشت. بر اساس گزارشی که مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی (CSIS) در ماه مارس منتشر کرد، از این موشک‌ها برای حمله به اهدافی در داخل ایران نیز استفاده شده است.

این گزارش همچنین اشاره می‌کند که ذخایر پی‌آر‌اِس‌اِم از ابتدا نیز محدود بود، زیرا این موشک هنوز محصولی نسبتاً تازه محسوب می‌شود، هرچند ارتش آمریکا سفارش تولید تعداد زیادی از آن را برای سال ۲۰۲۷ ثبت کرده است. ارتش همچنین اعلام کرده که اتکمز به‌تدریج از خدمت خارج می‌شود و خط تولید به سمت موشک‌های تازه پی‌آر‌اِس‌اِم تغییر یافته است.

دو منبع گفتند فرماندهان نظامی طی هفته‌های گذشته بارها به ترامپ هشدار داده‌اند که ذخایر تسلیحات دفاعی، به‌ویژه موشک‌های رهگیر پاتریوت که برای مقابله با موشک‌های بالستیک به کار می‌روند، به سرعت در حال کاهش است.

هفته گذشته چندین رسانه گزارش دادند که ترامپ تا حدی به دلیل هشدار مشاوران نظامی درباره کاهش ذخایر، از اجرای یک حمله گسترده دیگر علیه ایران صرف‌نظر کرده است؛ اما یک مقام آمریکایی این گزارش‌ها را رد کرد و گفت دلیل اصلی انصراف ترامپ، فشار کشورهای عربی حوزه خلیج فارس بوده است.

موشک تاماهاوک دهه‌هاست مهم‌ترین ابزار نیروی دریایی آمریکا برای حمله به اهدافی با پدافند سنگین، بدون به خطر انداختن جان خلبانان، به شمار می‌رود. شرکت ریتیون، از زیرمجموعه‌های RTX، به‌تازگی به توافق اولیه‌ای چندساله با پنتاگون برای افزایش تولید موشک‌های تاماهاوک و سایر مهمات دست یافته است؛ اقدامی که در چارچوب تلاش واشنگتن برای بازسازی ذخایر تسلیحاتی خود انجام می‌شود.

نگرانی متحدان عرب خلیج فارس

در همین رابطه شبکه خبری سی‌ان‌ان، از چندین منبع آگاه نقل می‌کند که ارتش آمریکا نزدیک به ۸۰ درصد از موشک‌های رهگیر سامانه دفاع موشکی تاد را مصرف کرده و فرماندهان ارشد نظامی به مقام‌های پنتاگون هشدار داده‌اند که ذخایر مهمات این کشور به سطحی «به‌شدت نگران‌کننده» رسیده است.

پهپادهای شاهد-۱۳۶ که مجهز به موتورهای جت هستند، در یک رژه نظامی در تهران/عکس از مرتضی نیکوبازل از طری گتی ایمجز

کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نیز نگرانی‌های تازه‌ای را درباره تأثیر کمبود سامانه‌های دفاع هوایی بر توانایی خود برای مقابله با حملات تلافی‌جویانه احتمالی ایران مطرح کرده‌اند؛ به‌ویژه اگر دونالد ترامپ تصمیم بگیرد دامنه جنگ را گسترش دهد.

چندین مقام گفتند بسیاری از این کشورها به سامانه‌های دفاع هوایی آمریکا متکی هستند و اذعان کرده‌اند که کاهش ذخایر این سامانه‌ها می‌تواند توان آنها را برای رهگیری موشک‌ها و پهپادهای ایرانی، به‌خصوص در صورت هدف قرار گرفتن در واکنش به تشدید اقدامات آمریکا، تضعیف کند.

موضوع کاهش ذخایر بار دیگر پیش از تصمیم ترامپ در آخر هفته گذشته برای لغو حملات جدید علیه ایران مطرح شد. این دست‌کم دومین بار طی هفته‌های اخیر بود که مشاوران ارشد نظامی رئیس‌جمهور به طور مشخص درباره کاهش سریع مهمات کلیدی آمریکا در جریان بحث‌ها درباره تشدید جنگ با ایران هشدار دادند.

منابع گفتند هشدارهای اخیر درباره کمبود مهمات، همراه با ارزیابی‌های اطلاعاتی درباره پیامدهای احتمالی حمله به زیرساخت‌های حیاتی ایران، از جمله تأسیسات انرژی و همچنین نگرانی کشورهای عربی خلیج فارس، برخی از تندروترین مشاوران ترامپ را نیز متقاعد کرد که عملیات برنامه‌ریزی‌شده آخر هفته لغو شود.

لغو حملات آخر هفته

به گفته یک مقام ارشد دولت ترامپ، رئیس‌جمهور روز جمعه قصد داشت حملات گسترده‌ای را آغاز کند و پیت هگست، وزیر دفاع، دستور نهایی اجرای عملیات را نیز دریافت کرده بود.

این عکس آرشیوی از ارتش ایالات متحده، یک سکوی پرتاب سامانه دفاعی تاد ارتش آمریکا را در اسرائیل در ۴ مارس ۲۰۱۹ نشان می‌دهد/عکس از نیروی هوایی ایالات متحده

اما پس از گفت‌وگوی ترامپ با متحدان خاورمیانه‌ای در روز شنبه که نسبت به حملات تلافی‌جویانه ایران، به‌ویژه علیه زیرساخت‌های انرژی خود، ابراز نگرانی کردند، او تصمیم گرفت از این اقدام صرف‌نظر کند. ترامپ پذیرفت که دیدگاه متحدان منطقه‌ای و همچنین ایران را بشنود و سپس به هگست دستور داد فعلاً عملیات را متوقف کند، هرچند گزینه حملات را برای آینده کنار نگذاشت.

ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، نیز اواخر ماه گذشته در نشست دیگری در کاخ سفید که درباره گزینه‌های تشدید جنگ برگزار شده بود، موضوع کاهش ذخایر تسلیحاتی را مطرح کرده بود. به گفته فردی آگاه، احتمال تلفات گسترده غیرنظامیان در ایران در صورت ازسرگیری عملیات وسیع آمریکا نیز در همان جلسه مورد بحث قرار گرفت.

اما نگرانی‌های مداوم درباره میزان ذخایر، که منابع در اختیار سی‌ان‌ان قرار داده‌اند، نشان‌دهنده جدی بودن کمبودهاست و این پرسش را مطرح می‌کند که آیا آمریکا توان ادامه یک جنگ طولانی علیه ایران را دارد یا خیر. کارشناسان همچنین به سی‌ان‌ان گفته‌اند این کمبودها می‌تواند بر توان ارتش آمریکا برای مقابله با جنگ احتمالی آینده با چین، روسیه یا حتی کره شمالی نیز تأثیر بگذارد.

یکی از منابع آگاه گفت: «کمبود موشک‌های رهگیر به این معناست که اگر پهپادهای انتحاری به‌صورت انبوه از سد دفاعی عبور کنند، حملات متعارف می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد. این چرخه اقدام و تلافی هیچ‌گاه پایان نخواهد یافت.»

ترامپ تأکید کرد که این «آخرین فرصت» ایران برای امضای توافق است، اما همزمان گفت برای مذاکرات محدودیت زمانی قائل نیست، زیرا دیگر قصد نامزدی مجدد در انتخابات را ندارد.

تحلیلگران به سی‌ان‌ان گفته‌اند که سرعت جایگزینی این موشک‌ها پایین است. بر اساس برنامه تحویل سال مالی جاری، پنتاگون ماهانه تنها حدود ۱۵ موشک تاماهاوک و ۲۰ موشک پاتریوت تازه دریافت می‌کند.