محمدجواد ظریف اظهار کرد: دنیای امروز، چه در سطح جهانی، چه منطقه‌ای و چه داخلی، دیگر دنیای بلوک‌بندی‌ها و اتحادهای دائمی نیست. امید بستن به متحدان ثابت معنایی ندارد؛ جهان امروز، جهان شبکه‌هاست: شبکه‌هایی به‌هم‌پیوسته که در آن ائتلاف‌های موضوعی شکل می‌گیرند و حتی دشمنان دیروز می‌توانند در یک موضوع کنار هم قرار گیرند. نگاه دشمن‌محور، ما را از دسترسی به فرصت‌ها محروم می‌کند. این قاعده در داخل کشور نیز صادق است؛ حذف‌محوری، چه در جهان و چه در ایران، در نهایت به حذف خود ما می‌انجامد.

وی گفت: باید از زندان گذشته بیرون بیاییم؛ نه به معنای فراموشی تاریخ، بلکه به معنای اسیر نشدن در افتخارات یا ناکامی‌های غیرقابل بازتولید. دنیای امروز نه دنیای هخامنشی است و نه صفوی. افتخار ما ریشه تمدنی است، نه بازسازی گذشته. گرفتار شدن در گذشته، ما را به بازی‌های ناکارآمدِ حاصل‌جمع صفر و سیاست تهدید می‌کشاند. تهدیدها پیش از واقعیت، در ذهن ساخته می‌شوند و به پیشگوییِ خودکام‌بخش بدل می‌گردند.

او ادامه داد: بزرگ‌ترین سرمایه ایران مردم آن‌اند؛ سرمایه را محدود نمی‌کنند، بلکه به آن امکان بالندگی می‌دهند. اگر به جای تهدیدها، فرصت‌ها را ببینیم، می‌توانیم ایران را به محل گفت‌وگو، پیوند و عبور تبدیل کنیم. آینده با آرمان‌خواهیِ واقع‌گرایانه ساخته می‌شود: آرمان همراه با درک واقعیت. ظرفیت نسبی ایران «با هم کار کردن» و «حلقه وصل بودن» است، نه زیستن در منطق دشمنی. چنان‌که مولانا می‌گوید: «تو چراغ خود برافروز.»