به گزارش اکوایران، در شرایطی که پنتاگون و شورای امنیت ملی ایالات در حال برنامهریزی برای عملیات نظامی علیه ایران بودند، به شکل قابل توجهی تمایل تهران برای بستن تنگه هرمز در پاسخ به حملات را دستکم گرفتند.
ناکام در پیشبینی پیامدهای بدترین سناریو
به نوشته سیانان، تیم امنیت ملی دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در مورد در نظر گرفتن تبعات بدترین سناریویی که اکنون پیشروی دولت آمریکا قرار گرفته، شکست خورده است.
به گفته منابع آگاه، در حالیکه مقامات ارشد در وزارتخانههای انرژی و خزانهداری آمریکا پیش از جنگ در برخی جلسات برنامهریزی عملیات حضور داشتند، ارزیابیها و پیشبینیهایی که در دولتهای قبلی آمریکا به عنوان عناصر اصلی در فرآیند تصمیمگیری ایفای نقش میکردند، به عنوان ارزیابیهای ثانویه در نظر گرفته شدند. این منابع اعلام داشتند که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا و کریس وایت، وزیر انرژی این کشور از بازیگران کلیدی در برنامهریزی و مراحل اجرایی عملیات بودند.
تبعات اتکا به حلقه کوچک مشاوران
در واقع، ترجیح ترامپ برای اتکا به حلقهای کوچک از مشاوران نزدیک در تصمیمگیری امنیت ملی او، این تأثیر را داشت که بحث درباره تبعات بالقوه اقتصادی، در صورت پاسخ ایران به حملات آمریکا و اسرائیل به شکل بستن تنگه هرمز، در حاشیه قرار بگیرد. اکنون ممکن است هفتهها طول بکشد تا تلاشهای دولت آمریکا در کاهش تبعات رو به وخامت اقتصادی اثر خود را نشان دهند - از جمله اسکورت نفتکشها در تنگه هرمز توسط نیروی دریایی آمریکا که مأموریتی بسیار پرریسک است. در همین حال، رئیسجمهوری آمریکا به کماهمیت جلوه دادن التهاب بازارهای انرژی ادامه میدهد.
مدیران صنعت کشتیرانی درخواستهای متعددی به نیروی دریایی آمریکا در جهت اسکورت نظامی نفتکشها دادهاند که همگی رد شده است. مقامات نظامی آمریکا اعلام کردهاند دستوری برای آغاز هرگونه عملیات اسکورت دریافت نکردهاند و ریسکها برای داراییهای نظامی آمریکا همچنان بسیار بالاست.
اسکات بسنت در روز پنجشنبه اعلام کرد که این اسکورتها هر زمان که از لحاظ نظامی ممکن باشد، آغاز خواهد شد. او افزود: «این موضوع همیشه در برنامهریزیهای ما بوده که ممکن است نیروی دریایی آمریکا یا شاید یک ائتلاف بینالمللی، به اسکورت نفتکشها در تنگه هرمز اقدام کنند.»
اما مقامات اعلام کردهاند که مسیر تا رسیدن به این نقطه با همگرایی پیچیده فرضیات ژئوپلیتیک، پیشبینی بازار انرژی و اولویتهای استراتژیک همراه شده است. طبق اعلام سه منبع آگاه، مقامات ارشد دولت ترامپ در جریان جلسات توجیهی خصوصی اخیر با قانونگذران، اذعان کردهاند که آنها برای احتمال بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران در پاسخ به حملات، برنامهریزی نکرده بودند.
چرا تبعات بسته شدن تنگه هرمز دستکم گرفته شد؟
به گفته چند منبع مطلع، دلیل این اتفاق این بود که مقامات دولت ترامپ باور داشتند بسته شدن این آبراه بیش از آمریکا به خود ایران ضربه خواهد زد؛ دیدگاهی که با تهدیدات عملنشده ایران برای بستن تنگه هرمز به دنبال حملات آمریکا به تأسیسات هستهای ایران در تابستان گذشته، تقویت شده بود. چندین مقام فعلی و پیشین آمریکا به سیانان اعلام داشتند که برنامهها برای اقدام نظامی علیه ایران شامل احتمال بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران میشد. ارتش آمریکا از مدتها قبل برنامهها درباره اقدام نظامی ایران در این آبراه حیاتی را حفظ و بهروزرسانی کرده بود.
اما در زمانی که عرضه نفت و الانجی جهان در سطح بسیار بالایی قرار داشت، تولید نفت آمریکا در بالاترین سطح خود بود و مقامات دولت ترامپ پتانسیل بالقوه افزایش سریع تولید نفت توسط ونزوئلا را میدیدند، ریسکهای بسته شدن تنگه هرمز در سطح بزرگی در نظر گرفته نمیشد. مدیران انرژی به دولت آمریکا این پیام را رساندهاند که آنها خواهان پایان زودهنگام این جنگ هستند. برای اکنون، آنها نسبت به قرار دادن داراییها و کارکنان خود در ریسک، محتاط هستند و تصور نمیکنند که تغییری در این وضعیت پیش بیاید، مگر اینکه پویاییهای جنگ به شکل چشمگیری کاهش یابد.
وقتی اسکورت نفتکشها تحتالشعاع تغییر شرایط قرار گرفت
طبق اعلام منابع آگاه، مقامات نظامی آمریکا در چند روز اخیر جلسات توجیهی با نمایندگان صنعت انرژی برگزار کردهاند. اما تقریبا از زمان شروع جنگ، مقامات آمریکایی به نمایندگان شرکتهای انرژی گفتهاند که در روزهای ابتدایی جنگ، شرایط به اندازه کافی امن نیست تا نیروی دریایی به اسکورت نفتکشها اقدام کند. یک مقام نظامی آمریکا به سیانان گفت که پهپادها و موشکهای ایران و همچنین مینگذاری ادعایی در تنگه هرمز، اصلیترین خطری است که کشتیها در این آبراه با آن مواجه هستند.
یک منبع دیگر اظهار کرد در سالهای اخیر در سناریوهای احتمالی برای جنگ با ایران، یکی از بزرگترین ریسکها برای ارتش آمریکا این بود که کشتیها به شکل انبوه در آبراههای تنگه هرمز، بابالمندب و دریای سرخ جمع شوند و نسبت به حملات موشکی و پهپادی ایران آسیبپذیر باشند. ناته سوآنسان، یکی از مقامات پشین وزارت خارجه آمریکا خاطرنشان کرد پیشتر در دهه 1980 میلادی اسکورت نظامی نفتکشها از تنگه هرمز رخ داده بود، اما استفاده ایران از پهپادها در حال حاضر، شرایط را به شدت تغییر داده است.
زمزمه اسکورت کشتیها
کریس رایت روز پنجشنبه اعلام کرد که ارتش قادر نیست کشتیهای تجاری عبوری از تنگه هرمز را اسکورت کند، اما اظهار داشت که این اتفاق ممکن است در روزهای بعدی ماه جاری میلادی محقق شود. وزیر انرژی آمریکا افزود: «این اتفاق به زودی رخ خواهد داد، اما اکنون نه. ما صرفا در حال حاضر آماده نیستیم چراکه همه داراییهای نظامی ما در حال حاضر بر جنگ تمرکز دارند.»
از سوی دیگر، ترامپ در تاریخ 3 مارس (12 اسفند) ایده اسکورت نفتکشها را مطرح کرد اما مشخص نیست که او در آن زمان تا چه میزان از محدودیتهای انجام چنین اقدامی آگاهی داشت. رئیسجمهوری آمریکا ریسک برای نفتکشهای عبوری از تنگه هرمز را پایین دانسته، آن هم در شرایطی که ایران به کشتیها در این آبراه حمله کرده است. همچنین در حالیکه جمهوریخواهان مشتاق هستند که رئیسجمهور در آستانه انتخابات میاندورهای بار دیگر بر مسائل داخلی متمرکز شود و بر چالش هزینههای زندگی مردم اذعان کند، ترامپ در روز پنجشنبه لحن متفاوتی در پیش گرفت و گفت ممکن است در قیمتهای بالاتر نفت برای ما منفعتی وجود داشته باشد. ترامپ بیان کرد: «ایالات متحده با اختلاف بزرگترین تولیدکننده نفت در جهان است، بنابراین در زمانی که قیمتهای نفت بالا میرود، ما پول بسیار زیادی به دست میآوریم.»
رئیسجمهوری آمریکا همچنین ادعا کرد: «آنچه برای من به عنوان رئیسجمهور، بسیار مهمتر و بااهمیتتر است، جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای و نابود کردن خاورمیانه و در واقع جهان است.»
دیگر گزینهها برای کاهش فشار
مقامات دولت آمریکا که دستور کاهش بحران انرژی را دارند، مشتاق هستند که نفتکشها هر چه سریعتر اسکورت شوند، اما اکنون، آنها کم و بیش به فکر مدیریت این بحران به شکل مرحله به مرحله هستند. اسکات بسنت در روز سهشنبه خبر داد که وزارت خزانهداری آمریکا به شکل موقت تحریمهای مربوط به نفت روسیه را که در دریا انباشه شده، لغو میکند.
همچنین در همان روز، کاخ سفید اعلام کرد که در حال در نظر گرفتن کاهش محدودیت قانون جونز است که به واسطه آن، کالاهایی که میان بنادر آمریکا انتقال مییابند باید با کشتیهای آمریکایی حمل شوند؛ کاهش محدودیتهای این قانون برای آهسته کردن رشد قیمت گاز در نظر گرفته شده است.
کارولین لویت، دبیر مطبوعاتی کاخ سفید، در این رابطه اعلام کرد: «کاخ سفید در نظر دارد قانون جونز را برای مدت محدودی لغو کند تا اطمینان حاصل شود محصولات انرژی حیاتی و نیازمندیهای کشاورزی به شکل آزاد به بنادر آمریکا سرازیر میشوند. این اقدام هنوز نهایی نشده است.»
تلاش برای کاهش قیمت بنزین
طیف گستردهای از اقدامات وجود دارد که دولت آمریکا میتواند با استفاده از آنها به شکل قانون اجرایی، قیمتهای فزاینده در پمپ بنزینها را کاهش دهد. یکی از اقداماتی که مد نظر قرار گرفته، لغو نیازمندیهای تولید برای تولیدکنندگان بنزین در طول ماههای گرم است که هدف از آن، جلوگیری از آلودگی هوا بوده است. (در طول تابستان، تبخیر بنزین در هوا بسیار بیشتر است و به همین دلیل، قوانین سختگیرانهای وجود دارد تا از ورود حجم زیادی گاز گلخانهای به اتمسفر جلوگیری شود.)؛ یک دستور اجرایی برای کاهش موانع قانونی بر تولیدکنندگان بنزین آمریکا میتواند تا حدودی در کاهش قیمتها کمککننده باشد. با این حال، کارشناسان گفتهاند تأثیرات این اقدام بعید است که رشد قیمتها را به شکل قابل توجهی مهار کند.
