به گزارش اکوایران، در حالی که درگیریها میان ایران و ایالات متحده آمریکا همچنان ادامه دارد، انتشار یک مقاله از سوی محمدجواد ظریف، وزیر امور، خارجه پیشین ایران، به شکلگیری موجی از واکنشهای داخلی و خارجی انجامیده و به یکی از محورهای اصلی بحث در فضای سیاسی کشور تبدیل شده است.
ظریف در مقالهای که در نشریه فارنافرز منتشر کرده، پیشنهاد داده است برای پایان دادن به جنگ، یک بسته جامع در دستور کار قرار گیرد؛ بستهای که شامل اعمال محدودیتهایی بر برنامه هستهای ایران در ازای لغو کامل تحریمها، بازگشایی تنگه هرمز، انعقاد پیمان عدم تجاوز و توسعه تعاملات اقتصادی میان دو کشور است.
این پیشنهاد در داخل کشور با واکنشهای متفاوتی مواجه شده است. برخی تحلیلگران و چهرههای سیاسی، این طرح را تلاشی واقعبینانه برای خروج از چرخه تنش و جنگ ارزیابی کردهاند. در مقابل، منتقدان، بهویژه در میان جریانهای اصولگرا، با انتقادهای تند، آن را فاقد تناسب با شرایط فعلی کشور دانستهاند.
انتقادهای تند خطاب به ظریف
در همین راستا یوسف پزشکیان، فرزند و مشاور رئیسجمهوری در واکنشی اعلام کرده است که اگر این طرح بهدرستی تفسیر شده باشد، مبتنی بر حلوفصل یکجای تمامی اختلافات در قالب «مذاکره جامع» است؛ رویکردی که بهگفته او با شرایط پس از جنگ همخوانی ندارد. منتقدان همچنین تأکید دارند پیشنهاد مطرحشده، بیش از آنکه متناسب با وضعیت کنونی باشد، به شرایط پیش از آغاز درگیریها بازمیگردد.
در ادامه این واکنشها، حسین شریعتمداری، مدیرمسئول روزنامه کیهان که پیشنهادهایی مثل «محدودیت در برنامه هستهای ایران»، «گشایش تنگه هرمز»، «آتشبس» و «امضای معاهده عدم تجاوز» را خواسته های دشمن خوانده و می نویسد: این موارد تماماً و بیکموکاست خواستههای ترامپ و نتانیاهو است که این روزها پس از ناکامی در حمله نظامی به آن روی آورده و با صدها زبان و قلم از سوی مقامات رسمی آمریکا و رژیم صهیونیستی مطرح میشود و در همان حال، دهها واسطه اروپایی و منطقهای با پیامهایی از همین دست به مسئولان کشورمان مراجعه کرده و میکنند.» شریعتمداری در پایان یادداشت خود از قوه قضاییه خواسته که ظریف را بازخواست کند.
فضای انتقادی به این سطح محدود نمانده و برخی چهرهها مواضعی تندتر اتخاذ کردهاند. از جمله، درخواستهایی برای برخورد قضایی با ظریف و همچنین حسن روحانی، رئیسجمهور پیشین مطرح شده است. در همین حال، برخی اظهارات در فضای عمومی نیز با ادبیاتی تند و تهدیدآمیز همراه بوده است.
سعید حدادیان، مداح مشهور نیز فرد دیگری بود که در یک تجمع شبانه خیابانی به این موضوع واکنش نشان داد؛ واکنشی که با اتهام و تهدید همراه شد. حدادیان گفت: آقای ظریف سه روز وقت دارد بگوید غلط کردم.اگر دوستان آمدند و گفتند فضا دو قطبی نشود،ما هم از خیلی از حرفها ناراحتیم.بعضی از آنها میگویند«ما شک نداریم ظریف جاسوس است.»
او خطاب به نیروهای امنیتی گفت: آقایان امنیتی! دیگر منتظرید آقای ظریف روی پیشانی اش بنویسد من خودفروخته آمریکا هستم؟ آقای ظریف شما غلط میکنی برای جمهوری اسلامی ایران نسخه میپیچید. غلط میکنی حرف بزنی! هر کور و کرولالی میفهمد که تو خائنی.
او سپس برای نیروهای امنیتی ضرب العجل تعیین کرد که وارد عمل شوند و گرنه همراه با کاروان به سمت خانه ظریف خواهد رفت: «پشت این مردم به شما گرم است. اگر شما کاری نمی کنید من سه روز وقت می دهم. اگر نگوید غلط کردم کاروان می شویم و میرویم دم خانه اش.»
البته در بین مداحان نیز بودند افرادی که مخالف مشی حدادیان و نه فحوای کلامش بودند. مهدی رسولی در بخشی از توییت خود نوشت: «حواشی بیفایده، مکمل نقشه دشمن است...به فرمایش رهبر عزیزتر از جانمان از نقاط مورد اختلاف صرف نظر میکنیم.» میثم مطیعی هم در سخنانی خواستار بیتوجهی به اظهارات ظریف و روحانی شده و آنها را درجه صدم خواند!
رسایی: قوه قضاییه روحانی و ظریف را دستگیر کند
حمید رسایی نماینده تندرو مجلس نیز پس از مدتی، سکوت خبری خود را با اتهام زنی به حسن روحانی و ظریف شکست. او با بیان اینکه آمریکا دست به دامان حسن روحانی ومحمد جواد ظریف شده نوشت که روحانی و ظریف نشان داده اند که نقش موشک های آمریکایی را بر عهده دارند و اذهان مردم را هدف قرار گرفتهاند.
با این حال، همه واکنشها در داخل کشور از این جنس نبوده است. برخی چهرهها از جمله حسین سلیمانی، سردبیر مشرق تأکید کردهاند که این طرح قابل نقد است، اما این نقد باید مبتنی بر استدلال و تجربههای پیشین و به دور از برچسبزنی صورت گیرد. به گفته او، ظریف بهعنوان دیپلماتی باسابقه، میتواند دیدگاه کارشناسی خود را مطرح کند، حتی اگر این دیدگاه با نظر غالب متفاوت باشد.
بازتاب منطقهای طرح ظریف
در سطح منطقهای، واکنشها به این پیشنهاد متفاوت بوده است. حمد بن جاسم بن جابر آل ثانی، نخستوزیر و وزیر امور خارجه پیشین قطر، ضمن استقبال از این طرح، آن را «راه خروجی واقعی از بحران» توصیف کرده، هرچند تأکید کرده است تحقق آن مستلزم شجاعت سیاسی از سوی طرفهای درگیر است. وی همچنین با اشاره به پیامدهای جنگ، این درگیری را عامل پیچیدهتر شدن شرایط منطقه دانسته است.
در همین حال، حسن روحانی نیز در پیامی جداگانه به مناسبت 12 فروردین، روز جمهوری اسلامی ایران، ضمن تأکید بر ضرورت مقاومت، بر آمادگی برای «صلح عزتمندانه» تأکید کرده و خواستار توجه همزمان به ظرفیتهای دیپلماسی در کنار توان نظامی شده است.
در میان این تحولات، برخی واکنشهای اجتماعی نیز جلب توجه کرده است؛ از جمله اقدام یک دختر در آتش زدن تصویر ظریف در خیابان و پاسخ او که این رفتار را نشانهای از دغدغهمندی نسبت به آینده کشور توصیف کرد.
ظریف در یادداشتی خطاب به دختری که عکس او را آتش زد نوشت: همان اندازه که در یادداشت دیروز به شما و امثال شما غیرتمندان افتخار کردم، امروز نیز به شما و کنش آگاهانه شما افتخار میکنم، که شایسته افتخارید؛ حتی اگر برخی آن را نامهربانانه بدانند – که آن را هم نشانه دیگری از دغدغهمندی شما برای ایران عزیزمان میدانم.
دخترم؛ در خیابان بمانید و به یاد رهبر شهید «ای ایران» بخوانید که ایران و آینده از آن شما و همه ایرانیان است. مانا و سربلند باشید.
در مجموع، پیشنهاد مطرحشده از سوی ظریف، بهجای آنکه صرفاً بهعنوان یک ابتکار دیپلماتیک مورد بررسی قرار گیرد، به موضوعی مناقشهبرانگیز در فضای سیاسی و رسانهای تبدیل شده است؛ مناقشهای که فراتر از ابعاد سیاست خارجی، به شکاف دیدگاهها در داخل کشور درباره مسیر مواجهه با جنگ و آینده روابط بینالمللی بازمیگردد.
