به گزارش اکوایران، پیشرویهای سریع انصارالله یمن در ساحل دریای سرخ و ناتوانی ریاض در مقابله، مسئلۀ احتمال مداخلۀ اسرائیل را پیش کشیده است. از سوی دیگر این پرسش مطرح است که جریان انصارالله چگونه توانست طی سالها به این سطح از توانمندی دست یابد.
نگرانی اسرائیل از وضعیت دریای سرخ
بن کاسپیت، تحلیلگر سیاسی و امنیتی، در گزارشی در نشریۀ المانیتور به نقل از یک منبع ارشد اطلاعاتی اسرائیل مینویسد که دستگاه امنیتی اسرائیل با حمله پیشدستانه علیه انصارالله در یمن مخالف است. اسرائیل عمیقاً نگران فروپاشی جبهه یمن-عربستان سعودی در برابر انصارالله و توانمندیهایی است که این گروه از خود نشان میدهد.
اکوایران: کنترل حوثیهای یمن بر تنگه بابالمندب، اهرم فشار تازه ای را در اختیار تهران قرار میدهد.
این منبع اظهار کرد که اگر وضعیت تشدید شود، موضع اسرائیل میتواند تغییر کند، اما ارتش اسرائیل در حال حاضر توصیه میکند تلاشها بر تشکیل یک ائتلاف منطقهای علیه حوثیها متمرکز شود.
انصارالله روز دوشنبه جزایر هانیش بزرگ و هانیش کوچک را در دریای سرخ تصرف کردند و بدین ترتیب دامنه حضور خود را در آبراه راهبردی منتهی به بندر جنوبی ایلات اسرائیل گسترش دادند.
یک مقام ارشد امنیتی اسرائیل به المانیتور گفت: «با وچود حملات هولیی، به نظر میرسد آنها فقط در حال بهتر شدن هستند و حملات این گروه توانمندیهای زمینی و اطلاعاتی آن را نشان داده است؛ توانمندیهایی که باید هر کسی را که در تیررس آنها قرار دارد نگران کند.
سه سناریو که واکنش مستقیم اسرائیل را برمیانگیزد
منبع اطلاعاتی اسرائیل توضیح داد که سه تحول میتوانند موضع کنونی ارتش اسرائیل را تغییر دهد:
سناریوی نخست، تشدید تنشهای نظامی میان ایران و ایالات متحده است؛ وضعیتی که ممکن است تهران را به دعوت از انصارالله برای حمله موشکی و پهپادی به اسرائیل سوق دهد. در چنین شرایطی، اسرائیل بلافاصله واکنش نشان خواهد داد. این منبع اطلاعاتی اسرائیل گفت: «در حال حاضر، ما قصد نداریم به کارزار علیه حوثیها بپیوندیم یا حملات علیه آنها را از سر بگیریم.» با این حال، او افزود: «اسرائیل فراموش نمیکند که شورشیان حوثی متحد دوربرد ایران هستند.» او گفت حمله غافلگیرکننده موفق حوثیها در اطراف تنگه بابالمندب و علیه سعودیها ثابت میکند که آنها در حال تبدیل شدن به مؤثرترین و مهمترین نیروی نیابتی ایران هستند.
این اینفوگرافیک، نقشهای از یمن را نشان میدهد که مناطق تحت کنترل نیروهای دولتی و حوثیها را تا ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶، بر اساس اطلاعات مرکز صنعا، به تصویر میکشد/ طرح از خبرگزاری فرانسه
سناریوی دوم به حوثیها مربوط میشود که کنترل خود بر این آبراه راهبردی را بیشتر کنند. یک دیپلمات ارشد اسرائیلی نیز درباره پیامدهای گسترده تصرف این تنگه بر تردد دریایی بینالمللی اظهار نظر کرد و گفت اگر بندر ایلات فلج شود، اسرائیل ناچار خواهد بود ورود به جنگ را مورد بررسی قرار دهد. این دیپلمات افزود که پیشروی سریع حوثیها بدون تردید بر اقتصاد جهانی تأثیر خواهد گذاشت و خاطرنشان کرد: «آنان ممکن است تلاش کنند از اقدامات خود برای دریافت هزینه عبور کشتیها از این تنگه استفاده کنند.»
در احتمال سوم، عربستان سعودی ممکن است تلاش کند اسرائیل را در تلاشهای خود برای دفاع در برابر حملات حوثیها دخیل کند. شبکه ۱۲ اسرائیل روز سهشنبه، به نقل از منابع دیپلماتیک خاورمیانه، گزارش داد که اسرائیل و عربستان سعودی با میانجیگری سنتکام درباره ارائه کمکهای اطلاعاتی به ریاض گفتوگو کردهاند. مقامهای اسرائیلی از اظهارنظر درباره این گزارش خودداری کردند. اما این پرسش همچنان مطرح است: اگر عربستان سعودی یا طرفهای دیگر از اسرائیل برای کمک در برابر حوثیها درخواست کمک کنند، اسرائیل چگونه پاسخ خواهد داد؟
انصارالله: عامل وحدت یا انشقاق مخالفان خود؟
یک منبع سیاسی اسرائیلی به المانیتور گفت: «حوثیها از یک معضل تاکتیکی محلی در حال تبدیل شدن به یک معضل راهبردی جهانی هستند. آنها توانایی تأثیرگذاری بر کل خاورمیانه را دارند. آنها میتوانند سعودیها و متحدانشان را به اسرائیل نزدیکتر کنند و باعث شوند این کشورها به توانمندیها و اطلاعات اسرائیل متکی شوند؛ اما عکس این مسئله نیز ممکن است رخ دهد.»
نیروهای وفادار به انصارالله در جریان تجمعی برای جذب نیروهای بیشتر، سلاحهای خود را به نمایش میگذارند؛ صنعا، یمن، ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶/عکس از خبرگزاری فرانسه
او افزود: «حوثیها میتوانند عربستان سعودی و دیگر کشورهای خلیج فارس را متقاعد کنند که ایرانیها در حال شکست خوردن در جنگ نیستند، بلکه برعکس، در حال پیشروی هستند. این مسئله میتواند همه این کشورها را به سردتر کردن روابط خود با اسرائیل و جستوجوی تفاهم با ایرانیها سوق دهد.» او توضیح داد که در این زمینه، سیاست آمریکا و اسرائیل نیز نقش مهمی خواهد داشت.
اسرائیل بین ماههای مه و اکتبر ۲۰۲۵ در چندین نوبت به اهداف حوثیها حمله کرد و در واکنش به حملاتی که از یمن علیه فرودگاه بنگوریون انجام شده بود، دست به این حملات زد. اهداف شامل بنادر حدیده، رأس عیسی و الصلیف و همچنین نیروگاه رأس قنتیب بودند. در ۱۴ ژوئن ۲۰۲۵، اسرائیل جلسهای با حضور مقامهای ارشد انصارالله را هدف قرار داد. در این حمله هوایی ۵۰ نفر از جمله احمد غالب ناصر الرهاوی، نخستوزیر دولت انصارالله یمن و چند وزیر کابینه جان خود را از دست دادند.
انصارالله چگونه نیرومند شد؟
نشریۀ تلگراف هم در گزارشی میکوشد به همین پرسش پاسخ دهد. این نشریه از چهار عاملی نام میبرد که انصارالله یمن را به یک قدرت نظامی بزرگ تبدیل کردند: گروه یمنی از تخصص ایران، تسلیحات بهغنیمتگرفتهشده، شبکههای بازار سیاه آفریقا و خصومت فزاینده با غرب بهره گرفتهاند.
نیروهای انصارالله سوار بر موتورسیکلت در طول کارزار نظامی خود در تاریخ 10 سپتامبر 2026 در صنعا/عکس از آسوشیتدپرس
وقتی انصارالله هفتۀ گذشته به سمت یک تنگه مهم کشتیرانی جهانی پیشروی کردند، روشن شد که آنها دیگر صرفاً گروهی از جنگجویان قبایلی ژندهپوش نیستند. آنها درحالیکه دمپایی به پا داشتند، سوار بر کامیونهای نظامی وارد شهرهای بندری تصرفشده شدند و با سلاحهای آمریکایی شلیک کردند؛ سلاحهایی که نیروهای یمنی مورد حمایت عربستان سعودی پیش از فرار خود جا گذاشته بودند.
این تصاویر نشاندهندۀ تحول دو دههای گروهی است که از یک شورش کوهستانی به یکی از توانمندترین نیروهای غیردولتی جهان تبدیل شده است؛ گروهی با زرادخانهای که با ارتش بسیاری از کشورها رقابت میکند و توانایی آن را دارد که دریای سرخ را به گلوگاه تبدیل کند و هزینه انرژی را در بریتانیا افزایش دهد.
به گفته تحلیلگران و منابع یمنی که با تلگراف گفتوگو کردهاند، انصارالله تسلیحات خود را از چهار مسیر همپوشان به دست میآورند. آنها سلاحهایی دارند که در میدان نبرد به غنیمت گرفتهاند؛ تسلیحات و تخصصی که ادعا میشود از ایران میآیند؛ سلاحهایی که در داخل و با استفاده از قطعات خریداریشده در بازارهای تجاری جهان تولید میشوند؛ و همچنین از شبکه رو به رشد تجارت در بازار سیاه در سراسر شاخ آفریقا استفاده میکنند. بسیاری از این تسلیحات، سلاحهای روسی هستند که از عملیات گروه مزدور واگنر در آفریقا باقی ماندهاند.
انواع سلاحهای انصارالله
یمن در گذشته و همچنان یکی از مسلحترین جوامع روی زمین است. با جمعیتی حدود ۴۰ میلیون نفر، برآورد میشود ۴۰ تا ۶۰ میلیون قبضه سلاح در اختیار مردم این کشور باشد. بهطور سنتی، وقتی یک پسر به سن معینی میرسد، یک کلاشینکف و یک خنجر به او داده میشود.
نیروهای انصارالله در حال بررسی سلاحهای خود در شهر صنعا در تاریخ 10 سپتامبر 2026/عکس از آسوشیتدپرس
وقتی حوثیها در سال ۲۰۱۴ به پایتخت، صنعا، یورش بردند و دولت را سرنگون کردند، به ذخایر تسلیحاتی ارتش یمن دسترسی پیدا کردند؛ بااینحال، تسلیحات بهجامانده از گذشته بهسرعت در حملات به عربستان سعودی و امارات متحده عربی، پس از مداخله ائتلاف در سال ۲۰۱۵، مصرف شدند.
کارشناسان برآورد میکنند انصارالله بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ موشک بالستیک دوربرد و احتمالاً حدود هزار پهپاد در اختیار دارند؛ رقم بسیار بزرگی نیست، اما برای تهدید بازارهای جهانی نفت کافی است.
موشکهای سری «فلسطین-۲» آنها که حوثیها میگویند هایپرسونیک هستند و بارها آنها را علیه اسرائیل شلیک کردهاند، بردی تا ۱٬۲۵۰ مایل دارند. برخی تحلیلگران ادعا میکنند که این موشکها تقریباً بهطور قطع از ایران تأمین شدهاند، زیرا ساخت آنها برای انصارالله بهتنهایی بیش از حد پیچیده است.
موشک «حاتم» که بر اساس موشک «خیبرشکن» ایران ساخته شده است، کلاهکی به وزن نیم تن حمل میکند و برد آن تا ۹۰۰ مایل است. موشکهای کروز «قدس» آنها در ارتفاع پایین پرواز میکنند تا از سامانههای راداری فرار کنند. پهپادهای انتحاری «صماد» و «قاصف» آنها نیز تا ۱٬۵۰۰ مایل برد دارند. انصارالله همچنین قایقهای بدون سرنشین انفجاری ساختهاند و به گفته منابع یمنی، در حال توسعه زیردریاییهای خودکار (شِهپاد) و مینهای دریایی هستند.
کمک از آفریقا: با رشد انصارالله، آنها شبکههای تسلیحاتی و دریایی خود را به خارج از یمن گسترش داده و با گروههای مسلح در سراسر شاخ آفریقا ارتباط برقرار کردهاند؛ بهویژه با الشباب، شاخه القاعده در سمت سومالیایی خلیج عدن. منابع یمنی همچنین میگویند بخشی از تجهیزات نیز از عملیات واگنر در سراسر آفریقا به جا مانده و از طریق شبکههای ساحلی سومالی دوباره به جریان افتاده است.
نیرومندی گفتمانی انصارالله در یمن
برخی ادعا میکنند که عملیات تهاجمی کنونی با طراحی تهران انجام شده است. محمود شحرا، دیپلمات پیشین یمنی، گفت: «این احیای مجدد، راهبردی از سوی ایران است؛ نوعی توزیع بار. ایران بارهای زیادی بر دوش دارد، بنابراین میخواهد حواس آمریکاییها و اسرائیلیها را پرت کند تا خط مقدم در صنعا باشد، نه تهران. این پیام است.» بااینحال، او نسبت به نگاه کردن به انصارالله صرفاً بهعنوان ابزار تهران هشدار داد. او گفت: «حوثیها برای تشدید تنش به کسی نیاز ندارند که آنها را تشویق کند. آنها انگیزههای خودشان را برای تشدید تنش دارند.»
جنگجویان انصارالله یمن در صنعا رژه میروند/عکس از گتی ایمجز
یک منبع یمنی گفت انصارالله که در داخل کشور با بحران اقتصادی مواجه هستند، «میخواهند مشکل خود را صادر کنند و در هر توافق آیندهای که ایران را دربر بگیرد، وارد شوند. آنها میترسند ایرانیها آنها را قربانی کنند.» فارع المسلمی، پژوهشگر حوزه یمن در چتمهاوس، هشدار داد که قدرت واقعی انصارالله به همان اندازه که نظامی است، به روایت و گفتمان آنها نیز مربوط میشود؛ زیرا این گروه تحت تأثیر ایدئولوژی قدرتمندی قرار دارد.
تحلیلگرانی که سالها یمن را زیر نظر داشتهاند، معتقدند بمباران بهتنهایی هرگز انصارالله را شکست نخواهد داد. بدر موسی السیف، استاد تاریخ در دانشگاه کویت، میگوید که نه حملات هوایی و نه ائتلافهای دریایی کارساز نخواهند بود. او گفت: «باید روی زمین حضور داشته باشید؛ و هیچکس حاضر نیست ارتشهای خود را روی زمین وارد کند. بنابراین آنها باید بنشینند و مذاکره کنند. مذاکره هم بسیار دشوار خواهد بود، زیرا آنها با ذهنیتی کاملاً متفاوت وارد میشوند که ایدئولوژی آن را هدایت میکند. اما سیاست، هنر سازش است.» المسلمی هم گفت: «آنها را دستکم نگیرید. من دائماً به این فکر میکنم که چه زمانی از خواب بیدار خواهم شد و خبر حمله حوثیها به جایی در داخل غرب را خواهم شنید.»
چرا انصارالله در طول سالها جنگ فقط قدرتمندتر شدهاند؟
خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز در گزارشی تحلیلی میکوشد به پرسشی مشابه پاسخ دهد: در مقاطع مختلف طی یک دهۀ گذشته، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، ایالات متحده، بریتانیا و اسرائیل حملات هوایی سنگینی علیه انصارالله یمن انجام دادهاند؛ اما در نهایت شاهد بودهاند که این گروه فقط قدرتمندتر شده است.
نیروهای وفادار به دولت مورد حمایت عربستان سعودی، در منطقه هَیس، جنوب حدیده، در تاریخ ۵ سپتامبر ۲۰۲۶، سوار بر یک خودروی پیکاپ در حال حرکت هستند/عکس از خبرگزاری فرانسه
اکنون، در شرایطی که آنان به سمت یک گلوگاه دریایی مهم پیشروی و به تأسیسات نفتی عربستان سعودی حمله میکنند و بازارهای جهانی را متلاطم کردهاند، گزینههای چندانی برای متوقف کردن آنها باقی نمانده که پیش از این امتحان نشده باشد. دلیلش این است که حوثیها در قلمرویی وسیع و کوهستانی فعالیت میکنند؛ جایی که میتوانند نیروها و زیرساختهای نظامی خود را پراکنده کنند و همزمان زیرساختهای مهم نفتی و مسیرهای اصلی تجارت را تهدید کنند.
مایکل نایتس که مطالعات گستردهای درباره حوثیها انجام داده و اکنون رئیس بخش تحقیقات در مؤسسه مشاوره راهبردی هورایزن اِنگیج در نیویورک است، میگوید: «آنها متعهدترین، از نظر ایدئولوژیک خالصترین و تهاجمیترین» متحدان منطقهای ایران هستند. او میافزاید: «ایرانیها آنها را بهسرعت توسعه دادهاند. چیزهایی که حزبالله لبنان ۲۰ سال طول کشید تا توسعه دهد، حوثیها در پنج سال توسعه دادهاند.»
برآورد میشود که انصارالله تا سال ۲۰۲۴ توانسته بودند ۳۵۰ هزار نیرو جذب کنند؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۱۵، زمانی که عربستان سعودی در جنگ داخلی یمن علیه حوثیها مداخله کرد و محاصره دریایی اعمال کرد، تنها حدود ۳۰ هزار نفر بود.
ضعف مخالفان انصارالله در زمین
همانطور که در درگیریهای اخیر مشاهده شده است، قدرت هوایی بدون نیروهای زمینی که بتوانند پس از حملات وارد عمل شوند و مناطق را تصرف کنند، بهندرت مؤثر است. در مورد یمن، نیروهای زمینی مخالف حوثیها بهشدت دچار اختلاف هستند و حتی در ژانویه نیز با یکدیگر جنگیدهاند. این نیروها شامل جنگجویان وفادار به دولت مورد حمایت عربستان سعودی و جداییطلبان جنوب هستند که از سوی امارات متحده عربی حمایت میشوند؛ امارات گاهی با عربستان سعودی رقیب بوده و در سال ۲۰۱۹ از یمن خارج شد.
موقعیت یمن در منطقه/طرح از دانشنامۀ بریتانیکا
توماس ژونو، استاد امور بینالملل در دانشگاه اتاوا که در زمینه ایران و یمن تخصص دارد، گفت: «نیمی از داستان، حمایت ایران است و این مسئله بسیار مهم است... اما نیمه دیگری از داستان، ضعف دشمنان آنهاست. دولت یمن که از نظر بینالمللی به رسمیت شناخته شده، پراکنده، ضعیف، دچار اختلاف و فاسد است و حوثیها بهطور سیستماتیک توانستهاند از این وضعیت بهرهبرداری کنند.»
به نظر میرسد سعودیها تمایلی ندارند بار دیگر وارد یک جنگ تمامعیار با حوثیها شوند. یک عملیات زمینی مستلزم نبردی طولانی و تلفات سنگین خواهد بود. آمریکا نیز که همچنان درگیر ایران است، ظاهراً مایل است از این درگیری دور بماند. پیمان دفاع متقابل عربستان سعودی با ترکیه و پاکستان که ماه گذشته امضا شد، هنوز فعال نشده است.
گزینههای دیپلماتیک نیز محدود هستند. حوثیها خواستار آن هستند که عربستان سعودی محاصره را لغو کند؛ اقدامی که به معنای پذیرش شکست در جنگ طولانیمدت خواهد بود و راه را برای کمکهای گستردهتر ایران به شورشیان هموار خواهد کرد. ژونو گفت: «تا زمانی که تنشهای آمریکا و ایران حلوفصل نشود، پیشرفت قابلتوجهی میان عربستان سعودی و ایران حاصل نخواهد شد. حوثیها در حال حاضر موضعی بسیار سازشناپذیر دارند و مطلقاً آماده نیستند هیچگونه امتیازی بدهند.»
