به گزارش اکوایران، نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، تمام توان خود را به کار گرفته است تا مانع از آن شود که اعتراضات جنبش موسوم به «سوسک» سراسر دهلی‌نو را فرا بگیرد.
نسل زد هندی پایتخت پرجمعیت‌ترین کشور جهان را مختل کردند
به گزارش خبرگزاری الجزیره، صبح روز شنبه، موانع سنگین پلیس خیابان‌های اطراف میدان کانات‌پلیس، میدانی متعلق به دوران استعمار در نزدیکی جانتار مانتار، را مسدود کرده بودند. مأموران پلیس نیز بازداشت گروه‌هایی از معترضان را که برای شرکت در تظاهرات برنامه‌ریزی‌شده به محل می‌آمدند، آغاز کرده بودند. این افراد برای حمایت از جنبش تأثیرگذار نسل زد و حزب «کاکروچ جانتا» (حزب سوسک) به خیابان آمده بودند؛ جنبش و حزبی که خواستار استعفای رئیس کمیسیون انتخابات هند شده‌اند. این درخواست در بحبوحه مناقشه‌ای شدید درباره این موضوع مطرح شده است که چه کسانی حق رأی دادن در پرجمعیت‌ترین دموکراسی جهان را دارند. معترضان خواستار اصلاحات گسترده و لغو طرح جنجال‌برانگیز بازنگری فهرست رأی‌دهندگان هستند؛ طرحی که نام ۱۳۰ میلیون نفر را از فهرست رأی‌دهندگان حذف کرده است.
قبل از اینکه نگاه‌ها دوباره به تحولات خاورمیانه برگردد، این روزها در هند، پرجمعیت‌ترین کشور جهان، موجی از اعتراضات نسل Z شکل گرفته که از یک آزمون پزشکی آغاز شد اما حالا به نمادی از نارضایتی جوانان از تبعیض، فساد و بی‌عدالتی تبدیل شده است.
فعلاً سکوتی وهم‌آلود بر بخش‌هایی از مرکز دهلی‌نو حاکم شده است. دولت نارندرا مودی تلاش‌های گسترده‌ای کرده تا شهر را به دژی مستحکم تبدیل کند و نزدیک به ۳۰ هزار نیروی امنیتی را در خیابان‌ها مستقر کرده است. پلیس همچنین آبجیت دیپکه، بنیان‌گذار حزب «کاکروچ جانتا»، را بازداشت کرده است. شبکه‌های تلویزیونی هند بامداد شنبه گزارش دادند که مأموران پس از ورود دیپکه از بمبئی، پایتخت مالی هند، به فرودگاه دهلی‌نو رفتند و از او خواستند تظاهرات را لغو کند؛ زیرا مقام‌ها برگزاری آن را ممنوع کرده بودند.
این جنبش در بیانیه‌ای اعلام کرد که ساوراو داس و آشوتوش رانکا، دیگر رهبران حزب مردم سوسک، نیز پس از فرود هواپیمایشان بازداشت شدند. روز جمعه، دولت هند در اقدامی کم‌سابقه تمام قطارهای ورودی به دهلی‌نو را لغو، بیش از ۵۰ ایستگاه مترو را تعطیل، دسترسی به اینترنت را قطع کرد و نیروهایی را به محله‌هایی فرستاد که هزاران دانشجو در آن‌ها زندگی می‌کنند تا به آنان درباره شرکت در تظاهرات هشدار دهند. چندین دانشجو که از ایالت‌های مختلف هند با قطار و اتوبوس راهی دهلی‌نو بودند، به زور از وسایل نقلیه بیرون کشیده و بازداشت شدند. بسیاری از آن‌ها در شهرهایی صدها کیلومتر دورتر از دهلی‌نو در حبس خانگی قرار گرفته‌اند.
جنبش کاکروچ می‌گوید هم‌زمان با تشدید سرکوب از سوی دولت مودی، هزاران نفر در سراسر هند بازداشت شده‌اند. بااین‌حال، معترضان همچنان مصمم‌اند و وعده داده‌اند که بار دیگر به خیابان‌ها بازگردند.
دعوا بر سر چیست؟
ماه گذشته، انتشار گزارش‌هایی درباره اختلافات درون نهادی که ظاهراً مستقل است و مسئولیت برگزاری انتخابات را بر عهده دارد، هند را تکان داد. این اختلافات بر سر سیاست‌های مناقشه‌برانگیزی بود که به گفته منتقدان، ده‌ها میلیون نفر را از حق رأی محروم کرده‌اند. بر اساس تحقیقی که روزنامه ایندین اکسپرس منتشر کرد، گیانش کومار، رئیس کمیسیون انتخابات هند، متهم شده است که نگرانی‌های دو عضو دیگر این کمیسیون را درباره سلامت تغییرات در حال اجرا در پایگاه داده رأی‌دهندگان نادیده گرفته است.
پلیس در جریان تظاهراتی که خواستار استعفای گیانش کومار، کمیسر ارشد انتخابات، در دهلی نو، هند، در روز شنبه، ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶ بود، معترضان را بازداشت می‌کند/عکس از آسوشیتدپرس
هند یکی از معدود کشورهایی است که برای ثبت‌نام تک‌تک رأی‌دهندگان رویکردی فعالانه در پیش گرفته است. منتقدان می‌گویند بازنگری کنونی فهرست رأی‌دهندگان، اصل بنیادین دموکراسی هند را وارونه می‌کند: به‌جای آنکه ثبت‌نام رأی‌دهندگان بر مبنای شمول شهروندان باشد، از آن‌ها خواسته می‌شود حق رأی خود را اثبات کنند. به گفته منتقدان، این روند به‌طور نامتناسبی مسلمانان، اقشار کم‌درآمد، اقلیت‌ها و دیگر گروه‌های آسیب‌پذیر جامعه هند را هدف قرار داده است.
نها بورا، رهبر پرشور اعتراضات نسل زد و رئیس ملی انجمن دانشجویان سراسر هند، یک تشکل دانشجویی چپ‌گرا، دولت مودی را با نیروهای استعمارگر بریتانیا مقایسه کرد که تلاش‌هایشان برای سرکوب جنبش استقلال هند ناکام ماند. او از مردم خواست به اعتراضات بپیوندند. صبح شنبه، با وجود محدودیت‌های پلیس، جوانان می‌کوشیدند به فراخوان او پاسخ دهند.
این هفته، مودی و حزب او، بهاراتیا جاناتا (حزب مردم)، بیست‌وپنجمین سال حضور او در مناصب حکومتی را جشن گرفتند. این دوره از سال‌هایی آغاز شد که او سروزیر ایالت گجرات در غرب هند بود؛ ایالتی که در جریان کشتار گسترده مسلمانان در سال ۲۰۰۲، تحت مدیریت او قرار داشت. مودی از سال ۲۰۱۴ نیز نخست‌وزیر هند بوده است؛ بااین‌حال، تحلیلگران و ناظران سیاسی هند می‌گویند مودی تاکنون در دوران قدرت خود به اندازه امروز ضعیف به نظر نرسیده است.
در ماه ژوئیه، اعتراضات به رهبری جنبش مردم سوسک خیابان‌های اصلی دهلی‌نو را مسدود کرد و در نهایت به برکناری وزیر آموزش مودی، دارمندرا پرادهان، انجامید. نیلانجان موخوپادهی، نویسنده و زندگی‌نامه‌نویس مودی، گفت این بار مودی تدابیر افراطی‌تری برای جلوگیری از استقرار معترضان در مرکز دهلی‌نو اتخاذ کرده است، «زیرا می‌خواهد تصویر و وجهه رهبری را حفظ کند که هرگز در برابر فشار عمومی عقب‌نشینی نمی‌کند؛ رهبری که شکست‌ناپذیر است».
موخوپادهی به الجزیره گفت: «از نگاه افکار عمومی، مودی ظاهراً در پایین‌ترین نقطه زندگی سیاسی خود قرار دارد. این وضعیت بسیار متناقض است؛ زیرا او کنترل محکمی بر برخی از مهم‌ترین نهادهای مستقل، بخش‌های بزرگی از دستگاه اداری و شاخه‌های حکومتی در اختیار دارد و این نهادها به خواست او عمل می‌کنند.» او افزود که در برابر اعتراضات فزاینده، مودی به‌سرعت در حال از دست دادن تصویری است که بر اساس آن، رهبری به شمار می‌رفت که مردم را از مشکلات معیشتی نجات می‌دهد.
پراشانت بوشان، وکیل ارشد دیوان عالی هند و فعال حقوق بشر که قصد داشت روز شنبه در اعتراضات شرکت کند، به الجزیره گفت: «به نظر می‌رسد دولت مودی به‌شدت از مردم می‌ترسد.» بوشان افزود: «مردم هند در حال برخاستن هستند و پاسخ می‌خواهند. وقتی دولت می‌ترسد، برای ماندن در قدرت به اقدامات سرکوبگرانه و سخت‌گیرانه متوسل می‌شود. اما سرکوب فقط باعث خواهد شد افراد بیشتری برخیزند.»
دیپکه جوان: از یک پست درباره «سوسک‌ها» تا رهبری اعتراضات
درباره رهبر جوان این جنبش خبرگزاری رویترز در گزارشی می‌نویسد: پلیس هند روز شنبه آبجیت دیپکه، استراتژیست سیاسی‌ای را بازداشت کرد که با تبدیل یک توهین درباره «سوسک» خطاب به جوانان بیکار به جنبشی اعتراضی در سراسر کشور، به شکل‌گیری حرکتی کمک کرد که در نهایت به کناره‌گیری یک وزیر دولت فدرال انجامید. پلیس پس از فرود هواپیمای دیپکه در پایتخت هند، دهلی نو، به استقبال او رفت و وی را بازداشت کرد. او قرار بود در تجمعی شرکت کند که خواستار استعفای رئیس کمیسیون انتخابات بود.
آبهیجیت دیپکه، بنیان‌گذار حزب سوسک جانتا (CJP)، در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ در بنگلورو، هند، در جریان اعتراضی که خواستار استعفای گیانش کومار، کمیسر ارشد انتخابات هند بود، برای حامیان خود سخنرانی می‌کند/عکس از خبرگزاری رویترز
دیپکه ۳۱ سال دارد و در خانواده‌ای دالیت به دنیا آمده است؛ دالیت‌ها در پایین‌ترین مراتب نظام کاستی هند قرار دارند. او امسال پس از آن به شهرت رسید که پاسخ شش‌کلمه‌ای‌اش به اظهارات سوریا کانت، رئیس دیوان عالی هند، در فضای مجازی فراگیر شد. کانت در سخنان خود جوانان بیکار را به «سوسک‌ها» تشبیه کرده بود.
پست دیپکه زمینه‌ساز شکل‌گیری جنبشی اینترنتی و طنزآمیز به نام «حزب مردم سوسکی» شد؛ حرکتی که به‌سرعت به نیرویی سیاسی تبدیل شد. این جنبش اعتراضات گسترده خیابانی را سازمان‌دهی کرد که سرانجام در ماه ژوئیه به استعفای دارمندرا پرادهان، وزیر آموزش هند، انجامید. این اتفاق در پی فشار مستمر افکار عمومی رخ داد و یکی از موارد نادر کناره‌گیری یک وزیر از کابینه نارندرا مودی بود.
بازداشت دیپکه پس از آن صورت گرفت که او خواستار برگزاری دور تازه‌ای از اعتراضات در روز شنبه شد. هدف این اعتراضات، درخواست استعفای گیانش کومار، رئیس کمیسیون انتخابات، به دلیل تغییرات اعمال‌شده در فهرست رأی‌دهندگان بود. کمیسیون انتخابات می‌گوید رقم مورد بحث که از جمعیت ژاپن نیز بیشتر است، شامل مواردی است که هنگام بازبینی پیش‌نویس فهرست مشخص شده‌اند. این نهاد همچنین می‌گوید رأی‌دهندگانی که به اشتباه از فهرست حذف شده‌اند، می‌توانند دوباره ثبت‌نام کنند.
دیپکه که ریش دارد و معمولاً تی‌شرت و شلوار جین می‌پوشد، پیش از سفر به پایتخت، در مرکز فناوری بنگلور در جنوب هند، یک تجمع اعتراضی را رهبری کرده بود. او از طریق بمبئی به دهلی نو رفت؛ جایی که پلیس او را به همراه دو رهبر ارشد دیگر این گروه، ساوراو داس و آشوتوش رانکا، بازداشت کرد. با وجود برخورد سخت‌گیرانه پلیس در دهلی و محدودیت‌های شدید برای برگزاری اعتراضات، دیپکه از هوادارانش خواست به‌صورت مسالمت‌آمیز تظاهرات کنند و به نمونه مهاتما گاندی، نماد مبارزه بدون خشونت در هند، اشاره کرد.
حزب «مردم سوسک» میلیون‌ها دنبال‌کننده در فضای مجازی جذب کرد و به پیشبرد اعتراضات درباره افشای سؤالات آزمون ورودی پزشکی کمک کرد؛ ماجرایی که حدود دو میلیون داوطلب را تحت تأثیر قرار داد. از آن زمان، دیپکه و هوادارانش که این گروه را جنبشی برای اعمال فشار سیاسی می‌دانند، نه یک حزب سیاسی، کارزارهایی درباره موضوعات مختلف به راه انداخته‌اند؛ از وضعیت زیرساخت‌های مدارس دولتی گرفته تا اشتغال جوانان.
دولت این‌بار مصمم به سرکوب است
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، ابعاد گسترده سرکوب نشان داد که مقام‌های هند تا چه اندازه مصمم‌اند کارزار اعتراضیِ به‌سرعت در حال گسترش را مختل کنند؛ کارزاری که هزاران جوان را بسیج کرده، حمایت احزاب مخالف را به دست آورده و توجه‌ها را بیش از پیش به عملکرد مودی جلب کرده است. این اعتراضات در مقطعی حساس از نظر سیاسی رخ می‌دهد؛ چند ماه پس از آنکه تظاهرات به رهبری جنبش «سوسک» درباره افشای سؤالات امتحانی، در ماه ژوئیه، وزیر آموزش مودی را وادار به استعفا کرد.
معترضان در جریان تظاهراتی که خواستار استعفای گیانش کومار، کمیسر ارشد انتخابات، در دهلی نو، هند، در روز شنبه، ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶ بود، هنگام نزدیک شدن پلیس برای بازداشت آن‌ها، پناه می‌گیرند/عکس از آسوشیتدپرس
رهبران جنبش «سوسک»، آبجیت دیپکه، ساوراو داس و آشوتوش رانکا که انتظار می‌رفت در صف مقدم تظاهرات باشند، روز شنبه پس از ورود از بمبئی به فرودگاه دهلی بازداشت شدند. این جنبش در بیانیه‌ای اعلام کرد: «رهگیری از پیش طراحی‌شده پلیس دهلی با هدف فلج کردن رهبری تظاهرات مسالمت‌آمیز امروز، پیش از آنکه رهبران حتی به محل تجمع برسند، انجام شده است.»
بلندگوهای اطراف محل تجمع هشدار می‌دادند که تجمع پنج نفر یا بیشتر در بخش‌هایی از دهلی‌نو ممنوع است. مقام‌ها محدودیت‌های امنیتی گسترده‌ای اعمال کرده بودند که به‌ندرت با چنین شدتی در پایتخت دیده شده است. روزنامه‌نگاران نیز در برخی مناطق با محدودیت روبه‌رو شدند و شماری از آنان برای مدت کوتاهی بازداشت شدند؛ بااین‌همه، برخی معترضان موفق شدند از موانع پلیس عبور کنند. آن‌ها پیش از بازداشت، علیه مودی و مقام‌های انتخاباتی شعار دادند.
واکنش پلیس نمایش کم‌سابقه‌ای از قدرت در پایتخت بود؛ شهری که دولت مودی در گذشته بارها تلاش کرده است مخالفت‌های عمومی را در آن مهار کند. در دوران مودی، مقام‌ها اغلب برای کنترل تظاهرات از بازداشت و محدودیت تجمعات عمومی استفاده کرده‌اند؛ اقداماتی که پرسش‌هایی درباره فضای موجود برای اعتراض در بزرگ‌ترین دموکراسی جهان برانگیخته است.
سرکوب اخیر بار دیگر انتقاد رهبران مخالف را به دنبال داشت. آن‌ها دولت را متهم کردند که صدای مخالفان را خاموش می‌کند. جان بریتاس، نماینده یکی از احزاب مخالف، به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: «آیا در این کشور دموکراسی وجود دارد؟ شهر کاملاً محاصره شده است. شهروندان را بیرون می‌رانند.» بریتاس نیز بعداً به دست پلیس بازداشت شد.
مناقشه بر سر فهرست رأی‌دهندگان و نگرانی درباره سلامت انتخابات هند
کمیسیون انتخابات و دولت اتهام‌های مربوط به دست‌کاری رأی‌دهندگان را رد می‌کنند. آن‌ها می‌گویند هدف از این بازنگری، حذف نام‌های تکراری و افرادی است که واجد شرایط رأی دادن نیستند. این مناقشه به نقطه‌ای محوری برای گردهم آمدن احزاب مخالف تبدیل شده است؛ احزابی که در پی به چالش کشیدن حزب ملی‌گرای هندوِ بهاراتیا جاناتا (حزب مردم هند)، به رهبری مودی، هستند.
نیروهای امنیتی در روز شنبه، ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶، پیش از اعتراض برنامه‌ریزی‌شده حزب مردم سوسک که خواستار استعفای گیانش کومار، کمیسر ارشد انتخابات، در دهلی نو، هند بود، گشت‌زنی می‌کنند/عکس از آسوشیتدپرس
تظاهرات برنامه‌ریزی‌شده روز شنبه پس از چند روز اعتراض در پایتخت برگزار شد؛ اعتراضاتی که در جریان آن‌ها نمایندگان احزاب مخالف نیز کارزار خود را تشدید کردند. راهول گاندی، رهبر حزب کنگره، نیز برای مدت کوتاهی به دست پلیس بازداشت شد. گاندی و دیگر رهبران مخالف، کمیسیون انتخابات را متهم کرده‌اند که بازنگری فهرست رأی‌دهندگان را به شکلی اجرا می‌کند که به سود حزب مودی تمام می‌شود. مخالفان می‌گویند حذف نام‌ها به‌طور نامتناسبی رأی‌دهندگانی را تحت تأثیر قرار داده است که احتمال بیشتری دارد به احزاب مخالف رأی دهند؛ درحالی‌که هواداران حزب بهاراتیا جاناتا از حذف نامشان در امان مانده‌اند یا نامشان به فهرست‌ها اضافه شده است.
اعتراضات برای مودی که در میانه سومین دوره نخست‌وزیری خود قرار دارد، چالشی ایجاد کرده است؛ هرچند هنوز مشخص نیست این اعتراضات چه تأثیری بر وضعیت سیاسی او خواهند گذاشت. قرار نیست انتخابات سراسری هند تا سال ۲۰۲۹ برگزار شود، اما انتخابات ایالتی سال آینده در اوتار پرادش، پرجمعیت‌ترین ایالت هند که تحت حاکمیت حزب بهاراتیا جاناتا قرار دارد، و در گجرات، ایالت زادگاه مودی، موقعیت سیاسی این حزب را به آزمون خواهد گذاشت.
