این نشست در شرایطی برگزار میشود که در هفتههای گذشته، گروهکهای تجزیهطلب با انتشار روایتهای نادرست و اخبار کذب، تلاش کردهاند تصویری وارونه از پیشینه و شرایط کنونی این ساختار مردمی ارائه دهند. هدف اعلامشده نشست، بازخوانی مستند خدمات و شایستگیهای پیشمرگان کرد مسلمان و اعضای رشید آن بود؛ نیرویی که به گفته کارشناسان، نقش محوری در تثبیت امنیت و پاسداری از مرزهای غربی و شمال غربی کشور ایفا کرده است.
احمد پورخلیل، از پیشکسوتان این سازمان، در ابتدای نشست با گرامیداشت شهدای انقلاب، دفاع مقدس و مدافعان حرم، به ریشههای شکلگیری پیشمرگان کرد مسلمان اشاره کرد و گفت: چند صباحی از پیروزی انقلاب اسلامی نگذشته بود که کشور شاهد تحرکات ضد انقلابی گروهکهایی چون دموکرات، کومله، خبات و چریکهای فدایی بود. همزمان با آغاز جنگ تحمیلی عراق، این گروهکها از سوی رژیم بعث تجهیز و تکمیل میشدند. استان آذربایجان غربی به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه، همسایگی با ترکیه، عراق، ارمنستان و نخجوان، کوهستانی و صعبالعبور بودن، پراکندگی روستاها و فقر اقتصادی و فرهنگی، به بستری مناسب برای تحرکات اشرار تبدیل شده بود. او با اشاره به سقوط بوکان و ناامنی شهرهای کردنشین، افزود: گروهکها با شعارهای دروغینی چون «دفاع از خلق کرد» و «خودمختاری»، از جهالت و فقر فرهنگی مردم سوءاستفاده میکردند. مردم وحشتزده در خانهها را میبستند و سپاه و ارتش با هزینههای سنگین درگیر مبارزه بودند. به تدریج کار فرهنگی و خدماترسانی آغاز شد و این ایده شکل گرفت که امنیت مناطق باید به دست جوانان کردستان تأمین شود؛ زیرا امنیت پایدار بدون مشارکت و حمایت مردمی ممکن نبود. پورخلیل با یادآوری نقش شهید بروجردی، معروف به «مسیح کردستان»، گفت: تشکیل سازمان پیشمرگان کرد مسلمان ایده ایشان بود. بنده اواخر سال ۵۹ وارد سازمان پیشمرگان کرد مسلمان شاخه مستقل در محمودآباد شاهیندژ شدم. سازمان پیشمرگان محمودآباد، شاخه بوکان، اکثراً از عزیزان طایفه زعفران بود؛ شیعه و اهل سنت در کنار هم. او تأکید کرد: در سازمان، مسئله مذهب مفهومی نداشت. همه یکدل و با یک هدف مشترک فعالیت میکردند. فرماندهانی چون شهید علینقی جعفری، شهید قمی، شهید فرامرز مردانی و شهید یعقوب حیدری از جمله فرماندهان غیور این ساختار بودند.
این راوی خاطرات با اشاره به عملیات آزادسازی بوکان در شهریور ۱۳۶۰ گفت: در یک عملیات مشترک با سپاه و ارتش توانستیم بوکان را از لوث وجود اشرار پاک کنیم. سازمان در این عملیات نقش برجستهای داشت و در روستای سالقمیش بین بوکان و میاندوآب، شش هفت نفر از بهترین عزیزانمان به شهادت رسیدند. او با تأکید بر نقش بیبدیل پیشمرگان تصریح کرد: اگر پیشمرگان نبودند، مردم کردستان همکاری نمیکردند و بحران کردستان حل نمیشد. امنیت کردستان مدیون این انسانهای وارسته و مخلص انقلاب است. امام راحل نیز اینان را «اصحاب انقلاب» و «اصحاب رسول الله» و «پیشتازان» خواندند. پورخلیل در ادامه به نقش اطلاعاتی پیشمرگان اشاره کرد و گفت: اعضای پیشمرگان بومی بودند و وابستگی ایلی و عشایری داشتند؛ از این رو اطلاعات قیمتی از تحرکات و نفوذ گروهکها در اختیار دستگاههای امنیتی قرار میگرفت. همین مسئله موجب کینه دشمن شده بود؛ به گونهای که بسیاری از پیشمرگان در منزل خود و جلوی چشم خانواده مظلومانه به شهادت رسیدند. او با اشاره به شهادت تازهترین شهید، کاک درویشی در پیرانشهر توسط عوامل پژاک، تأکید کرد: این نشانه همان عداوت و کینه دشمن است. حقوق این عزیزان بسیار ناچیز بود، اما هیچگاه از انگیزه و روحیه سابق خود دست نکشیدند.
رسول گلباخی، روزنامهنگار مسائل کردی، در بخش دیگری از نشست با تبریک هفته دفاع مقدس و گرامیداشت شهدای پیشمرگ مسلمان، به سه روایت متفاوت درباره خاستگاه تشکیل این سازمان اشاره کرد: روایت سنندجی، روایت کانی و روایت عشایری. او گفت: بر اساس اطلاعات موجود، ساختار پیشمرگان مسلمان کرد به عنوان یک نیروی مردمی و بومی، نقش محوری و تعیینکنندهای در تثبیت امنیت و حفاظت از تمامیت ارضی ایران به ویژه در مناطق غربی و شمال غربی کشور ایفا کرد. بوکان، خاستگاه کومله، قریب به ۳۲ ماه تحت نفوذ و اشغال ضد انقلاب بود و پس از پاکسازی آن در مهر ۶۰، نقطه عطفی در تأسیس رسمی سازمان پیشمرگان مسلمان کرد رقم خورد.
گلباخی افزود: پیشنهاد اولیه تشکیل این سازمان توسط شهید بروجردی پس از سقوط بوکان داده شد. شهید امیر جعفری، مرحوم عبدالله عباسی، محیالدین حیدری و چند تن از پیشکسوتان منطقه بوکان، دغدغه احساس نیاز مشترک را پیگیری کردند تا نیروهای بومی سازماندهی، تجهیز و آموزش ببینند. اساسنامه سازمان توسط تعدادی از دلسوزان به حاج محسن رضایی، فرمانده وقت سپاه، تحویل داده شد و پس از بررسی، برای تصویب نهایی به شورای انقلاب و شهید بهشتی فرستاده شد.
او با اشاره به ترکیب مذهبی و قومیتی سازمان گفت: عمده پیشمرگان، نیروهای کرد شافعیمذهب بودند و در مناطقی چون بوکان و شاهیندژ، طوایفی چون چهاردولی، زعفران و مسلمانان کرد کرمانجی نقش تأثیرگذاری داشتند. در مناطقی مثل پاوه و سردشت، دستههای مستقل ۱۵ تا ۲۰ نفره فعالیت میکردند. ساختار چریکی و بومی، امکان تحرک در مناطق صعبالعبور را فراهم میکرد. از سال ۶۰ سازماندهی رسمی آغاز شد و در سال ۶۲ به شکلی منسجم به عنوان نیروی رسمی در سپاه پاسداران ادغام شد. گلباخی در بخش پایانی سخنان خود به عملیاتهای کلیدی اشاره کرد و گفت: آزادسازی بوکان، پاوه، سردشت، ارتفاعات محور پیرانشهر، دره دربند و حضور در خاک عراق از جمله اقدامات مهم پیشمرگان بود. همچنین پیشمرگان در مبارزه با داعش در عراق و سوریه حضور داشتند و شهدای اهل سنت و کرد مدافع حرم در این مسیر تقدیم شدند. او با انتقاد از روایتسازی رسانههای ضد انقلاب گفت: امروز حضور و نفوذ ضد انقلاب صرفاً تلگرامی است و در حدی نیستند که بتوانند به نظام مقتدر اسلامی ایرانی ضربه بزنند. اما وظیفه اصحاب رسانه، معلمان و نخبگان است که ماهیت ننگین این گروهکها و خیانتهایشان را برای نسل جوان تبیین کنند.
این نشست، تأکید شد که پیشمرگان کرد مسلمان نماد وحدت ملی، همدلی شیعه و سنی و بومیسازی امنیت در سختترین شرایط تاریخی بودند. این ساختار مردمی، از یک سو با تکیه بر شناخت جغرافیا و نفوذ اجتماعی، اطلاعات حیاتی را در اختیار نظام قرار داد و از سوی دیگر با خدمترسانی، جادهسازی، برقرسانی، آبرسانی و کار فرهنگی، اعتماد مردم کردستان را جلب کرد. به گفته کارشناسان، اگر ایثار و فداکاری این پیشمرگان نبود، پاکسازی مناطق کردنشین از لوث گروهکهای تجزیهطلب به این سرعت و با این هزینه ممکن نمیشد. امروز نیز با وجود تهدیدات نوظهور، ترورهای اخیر و تبلیغات رسانهای ضد ایرانی، ضرورت تکریم، روایتگری و پاسداشت این پیشکسوتان بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. پیشمرگان کرد مسلمان، تنها یک ساختار نظامی نبودند؛ آنان نماینده اراده مردمی برای حفظ ایران، انقلاب و تمامیت ارضی بودند و تاریخ معاصر ایران، مدیون مجاهدتهای بیصدای آنان است.
