اکوایران: منابع آگاه به باراک راوید، گزارش‌گر آکسیوس گفته‌اند، رئیس سازمان جاسوسی اسرائیل (موساد) روز جمعه برای گفتگو با مقامات ارشد دولت ترامپ درباره جنگ با ایران، به واشنگتن رفته است. سفر رومن گوفمن - که یکی از نزدیک‌ترین افراد مورد اعتماد بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل است - در حالی انجام می‌شود که نخست‌وزیر اسرائیل، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، را برای از سرگیری جنگ علیه ایران تحت فشار قرار داده است.
به گفته این منابع، گوفمن با جان رتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، دیدار کرده است. یکی از منابع همچنین اظهار داشت که انتظار می‌رود او به میامی سفر کند تا با استیو ویتکاف، نماینده کاخ سفید، ملاقات نماید.
به نوشته راوید، ترامپ تاکنون در برابر فشار نتانیاهو برای بازگشت به درگیری‌های نظامی مقاومت کرده است. به گفته یک مقام آمریکایی، این دو نفر در جریان گفتگوی تلفنی روز ۵ نوامبر، درباره جنگ با ایران گفتگو کرده‌اند. در حال حاضر، رئیس‌جمهور آمریکا با همراهی عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی، بر ادامه محاصره دریایی و کارزار فشار اقتصادی علیه ایران تأکید دارد؛ ضمن آنکه در حال بررسی امکان دستیابی به یک توافق است.
ترامپ از زمان انتخابات میان‌دوره‌ای لحن ملایم‌تری در قبال ایران اتخاذ کرده و اعضای دولت او از رویکردهای متفاوتی در قبال جنگ سخن گفته‌اند
نگرانی اپوزیسیون؛ بازگشت به زیر بال‌وپر بی‌بی
به گفته برخی منابع، رهبران اپوزیسیون اسرائیل نگرانند که نتانیاهو برای تضعیف تلاش‌های رقیبش گادی آیزنکوت، دست به حمله علیه ایران بزند - یا ایران را تحریک کند تا به اسرائیل حمله کند. روز پنجشنبه، نتانیاهو به مدت دو ساعت با آیزنکوت دیدار کرد و او را در جریان وضعیت مربوط به ایران قرار داد. یک منبع نزدیک به آیزنکوت گفت که به باور او، وضعیت کنونی نیازمند اقدام نظامی فوری علیه ایران نیست. آیزنکوت روز جمعه در بیانیه‌ای اعلام کرد که در هفته جاری با نتانیاهو و منشی نظامی او دیدار کرده و «به صراحت گفته که اجازه نخواهد داد در جریان انتقال دولت، بر اقدامات نخست‌وزیر نظارتی صورت نگیرد».
در این شرایط، منابع آگاه به بن کاسپیت، گزارش‌گر المانیتور، گفته‌اند که آیزنکوت و لیبرمن نگرانند که نتانیاهو ممکن است از رویارویی با ایران به عنوان ابزاری برای فشار بر آن‌ها جهت پیوستن به یک «دولت وحدت ملی» استفاده کند؛ چرا که او در کنستِ تازه انتخاب‌شده، حمایت کافی برای تشکیل ائتلاف را در اختیار ندارد. این منبع افزود که وضعیت اضطراری ملی می‌تواند بهانه‌ای به دست نتانیاهو بدهد تا با حمایت رقبای سیاسی‌اش، در قدرت باقی بماند.
بنیامین نتانیاهو در مقر موساد با رومن گوفمن دیدار می‌کند، ۳۱ اوت ۲۰۲۶/ عکس از تایمز اسرائیل
با وجود واکنش‌های منفی شدید، نتانیاهو پس از حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ توانست با تشکیل یک کابینه اضطراری به همراه رهبران اپوزیسیون، قدرت خود را حفظ کند. اگر درگیری‌های جدید با ایران منجر به حملات مستقیم علیه اسرائیل شود، او می‌تواند بار دیگر استدلال کند که تشکیل یک «دولت وحدت ملی» در زمان جنگ، امری ضروری است. منابع سیاسی اسرائیلی خاطرنشان کردند که اگرچه آیزنکوت و لیبرمن پس از انتخابات ۲۷ اکتبر اعلام کرده بودند که به دولت وحدت ملی با نتانیاهو نخواهند پیوست، اما بازگشت به درگیری و هراس عمومی از تلافی‌جویی ایران ممکن است آن‌ها را تحت فشار قرار دهد تا به چنین دولتی بپیوندند.
به گفته یک منبع اپوزیسیون، حتی دیوید زینی، رئیس شین‌بت (سازمان امنیت داخلی) که از وفاداران نتانیاهو است نیز نتوانست ادعاهای مداخله در انتخابات را تائید کرده و «این "خانه پوشالی" را سرپا کند». او افزود که اکنون تنها یک گزینه برای نتانیاهو باقی مانده است: دامن زدن به جنگ و وادار کردن همه به اینکه برای پناه گرفتن، به زیر بال و پر او بیایند.
مواضع متغیر ترامپ در قبال ایران
تغییر موضع‌های اخیر ترامپ در خصوص جنگ با ایران طی روزهای اخیر، تنش‌های سیاسی و امنیتی در اسرائیل را تشدید کرده است. روز چهارشنبه ترامپ اظهار داشت که جنگ با ایران «به‌زودی» پایان خواهد یافت و به معاون خود، جی‌دی ونس، دستور داد که از مذاکرات با تهران کناره‌گیری کرده و بر مسائل داخلی تمرکز کند. روز بعد، ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «ما نیازی به توافق با ایران نداریم. آن دوران دیگر مدت‌هاست که به سر آمده است.»
یک بیلبورد تبلیغاتی در تل‌آویو بر رابطه میان بنیامین نتانیاهو و دونالد پرزیدنت ترامپ تأکید دارد، اکتبر 2026/ عکس از خبرگزاری فرانسه
در همین حال، منابع امنیتی به المانیتو» گفته‌اند که فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) طی ۲۴ ساعت گذشته به اسرائیل هشدار داده که باید برای احتمال از سرگیری خصومت‌ها با ایران آماده باشد. دریاسالار کورت ای. رنشاو، معاون فرمانده ناوگان پنجم نیروی دریایی ایالات متحده، روز جمعه به سفر رسمی نظامی خود به اسرائیل پایان داد.
یک منبع اطلاعاتی اسرائیلی که نخواست نامش فاش شود، به «المانیتور» گفت: «اگر به‌طور قطع می‌دانستیم ترامپ چه می‌خواهد، کار برای ما آسان‌تر می‌شد. مشکل اینجاست که مواضع او مدام تغییر می‌کند و این مسئله مانع از آن می‌شود که بتوانیم به‌درستی خود را برای تحولات پیش‌رو آماده کنیم.» این منبع اطلاعاتی گفت: «ما تصور نمی‌کنیم که نتانیاهو در این مقطع بتواند ترامپ را به ماجراجویی دیگری در ایران بکشاند. ترامپ پیش‌تر اذعان کرده که جنگ باعث شد او در انتخابات میان‌دوره‌ای شکست بخورد. اما از سوی دیگر، او دیگر هیچ‌گونه محدودیتی ندارد؛ چرا که انتخاباتی در پیش نیست و چیزی هم برای از دست دادن ندارد؛ بنابراین، هر احتمالی وجود دارد».
بزرگ‌ترین مخالف
ایهود باراک، نخست‌وزیر و رئیس پیشین ستاد کل ارتش، روز جمعه در یادداشتی در روزنامه «هاآرتص» هشدار داد: «این احتمال وجود دارد که نتانیاهو در روزهای آینده دست به اقدامی تحریک‌آمیز و شدید بزند تا ایران را وادار به واکنشی در چنان سطحی کند که منجر به آغاز جنگ شود و تشکیل دولت جدید را مختل کرده یا مانع آن گردد».
ایال زمیر در کنار گادی آیزنکوت در حال برگزاری جلسه ارزیابی وضعیت در نزدیکی مرز غزه، ۳۱ اکتبر ۲۰۱۷/ عکس از تایمز اسرائیل
این نگرانی‌ها با اقدام امیر اوحانا، رئیس کنست که در حال ترک سمت خود است و از نزدیکان نتانیاهو محسوب می‌شود، تشدید شده است؛ او از تشکیل «کمیته امور خارجی و دفاع» با حضور نمایندگان تازه انتخاب‌شده (که تحت رهبری لیبرمن هستند) جلوگیری کرده است. به گفته یک منبع ارشد در «بلوک تغییر»: «در حال حاضر، عملاً هیچ‌گونه نظارتی بر اقدامات نتانیاهو وجود ندارد. باید محکم بایستیم و امیدوار باشیم که کسی کنترل خود را از دست ندهد و دست به اقدامی نزند که کل منطقه را دوباره به آتش بکشد.»
در حال حاضر، مهم‌ترین چهره در ساختار رسمی که مانع از وقوع جنگ شده، ایال زمیر است که در جایگاه عالی‌رتبه نظامی قرار دارد. زمیر، که سه سال پیش توسط نتانیاهو منصوب شده بود، پیش‌تر مانع از تلاش‌هایی برای انجام اقدام نظامی شده و به همتایان آمریکایی خود هشدار داده بود که چنین اقدامی می‌تواند با منحرف کردن مسیر انتخابات ۲۷ اکتبر، دموکراسی اسرائیل را مختل کند. به گفته منابع سیاسی، زمیر اکنون استدلال می‌کند که با توجه به دوره انتقال قدرت میان دولت‌ها، اسرائیل باید از انجام عملیات نظامی که می‌تواند روند دموکراتیک را تضعیف کند، پرهیز نماید.
در همین شرایط، تریتا پارسی، معاون موسسه کوئینسی هم نوشت: برخی مدعی‌اند که اسرائیل نمی‌تواند بدون چراغ سبز ایالات متحده جنگی را آغاز کند. با این حال، سیاستمداران اسرائیلی روزانه هشدار می‌دهند که ممکن است نتانیاهو با اجرای یک عملیات «پرچم دروغین» (صحنه‌سازی برای وانمود کردن به دفاع از خود)، جنگی را به راه بیندازد و آمریکا را نیز به درون آن بکشاند. تازه‌ترین مورد از این دست هشدارها از سوی «آویگдор لیبرمن» مطرح شده است؛ کسی که به هیچ‌وجه نمی‌توان او را فردی صلح‌طلب دانست. «ایهود باراک»، نخست‌وزیر پیشین نیز در این باره هشدار داده است. چند هفتهٔ پیشِ رو ممکن است آخرین فرصت نتانیاهو برای از سرگیری جنگ باشد؛ و او برای تحقق این هدف، از هیچ تلاشی فروگذار نخواهد کرد.
آیا نتانیاهو به دنبال بازگشت به جنگ با ایران است؟
اما در شرایطی که گزارش‌ها حاکی از آن است که نتانیاهو در حال بررسی یک اقدام نظامی جدید علیه ایران است، پرسش این است که آیا دولت موقت نتانیاهو واقعاً اختیار آن را دارد که اسرائیل را دوباره وارد جنگ کند؟ و چنین اقدامی با چه واکنشی روبرو خواهد شد؟
دیوارنگاره ضداسرائیلی در تهران، 12 اکتبر 2026/ عکس از خبرگزاری رویترز
به نوشته الجزیره، از نظر رسمی، دولت موقت اسرائیل همان اختیارات یک دولت عادی را داراست. با این حال، دیوان عالی اسرائیل پیش‌تر حکم داده که دولت در حال کناره‌گیری باید از اتخاذ سیاست‌هایی که پیامدهای غیرقابل‌بازگشت دارند - مگر در موارد فوری و ضروری - خودداری کند؛ اصلی که به عنوان «وظیفه خویشتن‌داری» شناخته می‌شود. به گفته نوِ گوردون، استاد حقوق بین‌الملل در دانشگاه کوئین مری لندن، در عمل نتانیاهو می‌تواند با تأیید دولت موقت خود، دست به اقدام نظامی بزند و آن را به عنوان اقدامی «فوری و در راستای منافع ملی» توجیه کند. به گفته اور آشر، پژوهشگر در موسسه تاخلیت، مسائل امنیتی به‌طور کلی «واضح‌ترین استثنا» برای اصل «وظیفه خویشتن‌داری» دولت‌های موقت محسوب می‌شوند.
روز چهارشنبه، رسانه‌های اسرائیلی گزارش دادند که کابینه امنیتی به ریاست نتانیاهو به ارتش دستور داده است تا آمادگی‌های خود را برای حمله به ایران افزایش دهد. شبکه کان گزارش داد: «دستورالعمل‌های صادر شده از سوی کابینه امنیتی به ارتش اسرائیل، می‌تواند منجر به انجام اقداماتی شود که شعله‌ور شدن جنگ را در پی داشته باشد». این تحولات در پی گزارش‌هایی رخ داد که حاکی از تماس‌های مکرر نتانیاهو با دونالد ترامپ برای ترغیب او به آغاز یک کارزار نظامی جدید علیه ایران بود. روز پنجشنبه، شبکه کان به نقل از یک مقام نظامی آمریکایی گزارش داد که واشنگتن به اسرائیل گفته برای دور جدیدی از رویارویی احتمالی آماده شود. با این همه، به گزارش شبکه ۱۳ تلویزیون اسرائیل، نهادهای نظامی این رژیم نیاز فوری یا ضروری برای حمله به ایران نمی‌بینند.
مانع آمریکایی؟
به نظر می‌رسد علاوه بر ملاحظات داخلی، یکی از موانع احتمالی بر سر راه نتانیاهو برای از سرگیری حملات، موضع ایالات متحده — متحد اصلی اسرائیل — است؛ کشوری که اعلام کرده به جای پیگیری اقدامات نظامی گسترده‌تر، قصد دارد کارزار فشار اقتصادی خود علیه ایران را تشدید کند. به باور گوردون: «در حال حاضر، مشکل نتانیاهو افکار عمومی اسرائیل نیست، بلکه به نظر می‌رسد نوعی بی‌میلی در ایالات متحده برای بازگشت به جنگ ایجاد شده است».
تجمعی در میدان انقلاب تهران، ۳ نوامبر ۲۰۲۶/ عکس از خبرگزاری فرانسه
به گفته آندرس پرسون، کارشناس علوم سیاسی و متخصص در مناقشه اسرائیل و فلسطین، اگر یک عملیات نظامی جدید با مشارکت ایالات متحده انجام شود، اجرای آن برای نتانیاهو آسان‌تر خواهد بود. پرسون به شبکه الجزیره گفت: «اما هرچه نتانیاهو آشکارتر ایران را تحریک کند و حمایت کمتری از سوی ترامپ دریافت نماید، برای او دشوارتر خواهد بود که بدون پیامد منفی از این ماجرا عبور کند — و پذیرش آن برای افکار عمومی اسرائیل نیز سخت‌تر خواهد شد.»
همچنین این پرسش وجود دارد که آیا دولت‌های موقت در اسرائیل پیش از این دست به اقدام نظامی زده‌اند؟ بله. و در یکی از این موارد، ریاست دولت بر عهده خود نتانیاهو بود. در ماه مه ۲۰۲۱، چند هفته پس از آنکه حزب نتانیاهو در انتخابات پارلمانی کرسی‌هایی را از دست داد و در حالی که مذاکرات برای تشکیل دولت جدید در جریان بود، او به عنوان نخست‌وزیر جنگی ۱۱ روزه را در غزه آغاز کرد. این درگیری منجر به کشته شدن دست‌کم ۲۶۰ نفر در این منطقه فلسطینی شد. در اسرائیل نیز ۱۳ نفر جان باختند.
اگرچه آن مناقشه تلاش‌ها برای جایگزینی نتانیاهو را به‌طور موقت متوقف کرد، اما ماه بعد دولت جدیدی به رهبری نفتالی بنت و یائیر لاپید تشکیل شد و به دوران ۱۲ ساله نخست‌وزیری نتانیاهو پایان داد. ایهود اولمرت و یائیر لاپید، نخست‌وزیران پیشین اسرائیل نیز زمانی که در مقام دولت موقت بودند، دستور انجام عملیات نظامی در غزه را صادر کردند. جنگ سال ۲۰۰۸ که تحت هدایت اولمرت رخ داد، مرگبارترین مورد بود و جان حدود ۱۴۰۰ فلسطینی را گرفت.
