به گزارش اکوایران - این سامانه در دویستمین جلسه شورای عالی حفاظت فنی و با حضور وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی رونمایی شد. هدف اصلی آن، ایجاد یک بستر یکپارچه برای ثبت، پایش و تحلیل مستمر وضعیت ایمنی معادن زغالسنگ کشور عنوان شده است؛ معادنی که همواره با مخاطراتی همچون انفجار گاز متان، ریزش تونلها، نقص سیستم تهویه، مشکلات تجهیزات و حوادث حملونقل زیرزمینی مواجه هستند.
عبور از مدیریت حادثه به مدیریت ریسک
یکی از مهمترین ویژگیهای این سامانه، تغییر نگاه از مدیریت پس از وقوع حادثه به مدیریت پیشگیرانه ریسک است. در مدل سنتی، به طور معمول پس از وقوع حادثه، فرآیند بررسی و شناسایی عوامل آغاز میشد، اما سامانه جدید تلاش میکند با جمعآوری مستمر دادههای ایمنی، امکان شناسایی زودهنگام خطرات را فراهم کند.
بر اساس اعلام وزارت کار، اطلاعاتی نظیر وضعیت تهویه، میزان گازهای خطرناک از جمله متان و مونوکسیدکربن، شرایط نگهداری تونلها، وضعیت تجهیزات، برقرسانی، مسیرهای فرار اضطراری و امکانات امداد و نجات در این سامانه ثبت و پایش خواهد شد. همچنین مسئولان ایمنی معادن میتوانند گزارشهای تخصصی خود را همراه با مستندات تصویری در سامانه بارگذاری کنند.
پاسخ به یک مطالبه قدیمی
رونمایی از این سامانه را میتوان پاسخی به مطالبهای دانست که پس از حوادث تلخ معادن زغالسنگ در سالهای اخیر بارها از سوی کارشناسان مطرح شده بود. بسیاری از صاحبنظران معتقد بودند بخش مهمی از حوادث معدنی ناشی از نبود نظام یکپارچه پایش و ضعف در گردش اطلاعات ایمنی است.
در شرایطی که دهها معدن زغالسنگ در نقاط مختلف کشور فعالیت دارند، نظارت میدانی مستمر بر تمامی واحدها دشوار و پرهزینه است. استفاده از سامانههای هوشمند میتواند بخشی از این خلأ نظارتی را جبران کرده و امکان رصد لحظهای وضعیت ایمنی را برای نهادهای مسئول فراهم سازد.
ایمنی ساختمانها نیز در دستور کار
همزمان با رونمایی از این سامانه، تفاهمنامهای میان وزارت کار و سازمان نظام مهندسی ساختمان نیز به امضا رسید که هدف آن ارتقای ایمنی در کارگاههای ساختمانی و کاهش حوادث ناشی از کار است.
استقرار سرپرستان ایمنی در پروژههای ساختمانی، تقویت نظارتها، توسعه استفاده از تجهیزات حفاظتی، حضور مجریان دارای صلاحیت و ارتقای فرهنگ ایمنی از جمله محورهای این تفاهمنامه عنوان شده است.
فناوری، حلقه مفقوده ایمنی معادن
کارشناسان معتقدند توسعه سامانههای هوشمند، استفاده از حسگرهای آنلاین، اینترنت اشیا و تحلیل دادههای ایمنی میتواند فصل جدیدی در مدیریت معادن کشور ایجاد کند. با این حال موفقیت این طرح به چند عامل کلیدی وابسته است از جمله تجهیز معادن به ابزارهای پایش، ثبت دقیق اطلاعات، همکاری بهرهبرداران و تداوم نظارت دستگاههای اجرایی.
در واقع، سامانه جدید زمانی میتواند به کاهش واقعی حوادث منجر شود که دادههای آن مبنای تصمیمگیری و اقدامات اصلاحی قرار گیرد. در غیر این صورت، صرف ثبت اطلاعات بدون پیگیری اجرایی، تأثیر چندانی بر ارتقای ایمنی نخواهد داشت.
آغاز عصر نظارت هوشمند
رونمایی از سامانه پایش ایمنی معادن زغالسنگ را میتوان نخستین گام جدی برای حرکت به سمت «نظارت هوشمند» در بخش معدن دانست. اگر این سامانه بهدرستی اجرا شود، میتواند با شناسایی زودهنگام مخاطرات، کاهش خطاهای انسانی و افزایش شفافیت اطلاعات، نقش مهمی در کاهش حوادث معدنی ایفا کند.
در شرایطی که ایمنی همچنان یکی از چالشهای اصلی معادن کشور محسوب میشود، بهرهگیری از فناوریهای نوین میتواند مسیر مدیریت این بخش را از رویکرد واکنشی و حادثهمحور به سمت مدیریتی دادهمحور، پیشگیرانه و پایدار تغییر دهد.
