به گزارش اکوایران، در روزهایی که بحرانهایی مانند جنگ و اعتراض داخلی رخ میدهد، نگرانی از آنچه در حال وقوع است و آنچه در آینده رخ میدهد، برخی را دچار اضطراب و نگرانی میکند. ترس کوتاه مدت در زمان رویدادهای این چنینی احساسی طبیعی است اما اضطراب طولانی مدت و پیوسته میتواند موجب حملات عصبی در درازمدت شود. با این اضطراب چه باید کرد و چگونه میتوان آن را التیام بخشید؟ به کودکان در این مواقع چه باید گفت؟
از نظر انجمن روانشناسی آمریکا APA، اضطراب، احساسی است که ممکن است با تغییرات فیزیکی مانند افزایش تپش قلب، تعریق، لرزش بود و سرگیجه همراه باشد. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت در سال 2023 حدود سیصد و یک میلیون نفر در سراسر جهان به اختلالات اضطرابی مبتلا بودند. طبق پژوهش منتشرشده در مجله لنست در سال 2022، شیوع اختلالات اضطرابی در زنان حدود ۲۳.۴% و در مردان ۱۴.۳% گزارش شده است.
در شرایط فعلی کشور و در پی اعتراضها، طبیعی است که جامعه سطحی از ناامنی و نگرانی را تجربه کند اما آنچه بر سلامت فرد تاثیرگذار است، نحوه برخورد با این احساس است. آیا امکان دارد در بحرانهایی مانند بلایای طبیعی، جنگ و اعتراضات فرد از سلامت روان خود و خانوادهاش محافظت کند و میزان آسیب را به کمترین حد برساند؟
تاثیر اقتصاد بر خشم جامعه
«لاله موذن»، متخصص روانشناسی سلامت در گفتگو با «اکوایران» شرایط اقتصادی را یکی از دلایل خشم جامعه میداند. به گفته او رفاه اجتماعی یکی از فاکتورهایی است که به سلامت روان کمک میکند. وقتی در یک جامعه نابرابری اقتصادی زیادی وجود دارد افراد احساس میکنند، اولویت نیستند. در واقع یک سری امکانات در جامعه موجود است اما آنها به این امکانات دسترسی ندارند. این مسئله موجب احساس تبعیض میشود و همین موضوع به خشم دامن میزند. به گفته او شرایط اقتصادی در همه مسائل تاثیرگذار است. به طور مثال در مسئله سلامت، نه فقط سلامت جسمی بلکه سلامت روان را هم تحت قرار میدهد.
موذن معتقد است اضطراب در این شرایط یک احساس کاملا طبیعی است. در واقع اگر اضطراب نداشته باشیم، شرایط طبیعی نیست. اما برای کنترل اضطراب راهکارهایی وجود دارد. به طور مثال او توصیه میکند، ساعتهای مشخصی را برای مطلع شدن از اخبار قرار دهیم. چون در شرایطی مثل شرایط فعلی، مغز ما قابلیت تفکیک بین اتفاقاتی که برای خودش یا دیگری رخ میدهد را ندارد. بنابراین احساس خطر میکند و وارد مرحله جنگ و گریز میشود. به همین دلیل کارشناسان توصیه کردند که باید در ساعات مشخصی اخبار را دنبال کرد. در معرض خبر بودن به صورت مداوم، ممکن است باعث آسیبهای غیرقابل جبران شود.
حفظ روتین معمول در شرایط اضطراب
«در هر حال ما مجبوریم در این شرایط روال معمول زندگی را داشته باشیم.» به گفته موذن راهکار دوم این است که روتین خود را حفظ کنیم. روتین باعث آرامش موقت میشود و ما را از حالت وحشت خارج میکند. به این ترتیب شاید بتوان تعادلی بین احساس اضطراب و زندگی روزمره ایجاد کرد.
او معتقد است؛ نحوه نگاه ما هم از اهمیت بالایی برخوردار است. اینکه شخص انتظار نداشته باشد در این شرایط حالت عادی داشته باشد به نوعی بینش لازم دارد که افراد از تاثیرات شرایط اجتماعی بر روان خود اطلاع داشته باشند، آگاهی از اینکه توان روانی ما در چه حدی است و ذهن تا کجا میتواند این اضطراب را تحمل کند و چه میزان از آن ممکن است زندگی فرد را مختل کند یا آسیبهای شدیدتری داشته باشد.
تمرینات ذهن آگاهی، مدیتیشن و بودن در زمان حال، از جمله راهکارهایی است که به گفته موذن سطح اضطراب را در بدن کاهش میدهد.
با پرسشهای کودکان چه کنیم؟
یکی از مهمترین دغدغههای خانوادهها این است که در چنین شرایطی چطور با کودک خود رفتار کنند تا کمترین آسیب را ببیند. بر خلاف آنچه برخی فکر میکنند، کودکان متوجه حوادث و تغییرات اطراف خود هستند و ممکن است در اثر آن ترس و اضطراب شدیدی را تجربه کنند. پزشکان راهکارهای مهمی را برای چگونگی محافظت از کودک در مقابل این اتفاقات دارند.
لاله موذن میگوید بهتر است درباره اینکه چه اتفاقی بیرون در حال رخ دادن است، توضیح قابل قبولی به بچهها داده شود. اما مسئله مهم این است که بچهها احساس ناامنی نکنند. حمایت به این شکل باشد که به او بگوییم «من کنار توام و از تو مراقبت میکنم و به تو آسیبی نخواهد رسید.» حس امنیت او باید تامین شود. کودک نباید در معرض اخبار یا گفتگوی بزرگترها قرار بگیرد زیرا درک کودکان محدود است. اما به هر حال به نسبت سن کودک باید یک توضیح قانعکننده به او داده شود.
راهکارهایی برای اضطرابهای پیوسته
اضطراب شدید و پیوسته آسیب غیر قابل جبرانی به همراه دارد و بیتوجهی به آن به شدت خطرناک است. اما کسی که آسیب جدی دیده باید چه کند؟ موذن معتقد است در برابر آسیب جدی بهترین کار این است که از یک متخصص کمک بگیرید. این کاری نیست که یک فرد بتواند به تنهایی انجام دهد. چون باعث تروما میشود و ممکن است آسیبش سالها در فرد باقی بماند. اولین چیزی که برای تروما پیشنهاد میشود این است که فرد اگر امکانش را دارد در سه روز اول به متخصص مراجعه کند. حتما حمایت روانی بگیرد. این باعث میشود تاثیر تروما در مرحل اولیه خیلی کم شود.
