رپرتاژ آگهی: اطلس جامع شرکت‌های ایرانی همین روند را در یک گزارش رایگان کنار هم می‌گذارد. این اطلس بر پایه بیش از ۲۳ میلیون رکورد رسمی ساخته شده، روزانه به‌روز می‌شود و برای دیدنش به حساب کاربری نیاز نیست.
داده‌ها از کجا و از کی می‌آیند
از 1308 تبت شرکت‌ها و اگهی‌های روزنامه رسمی از 1382 هردو تا آبان 1405 در اطلس در دسترس است.
منبع داده‌ها سازمان ثبت اسناد، روزنامه رسمی، داده‌های مالیاتی، وزارت صمت و درگاه مجوزهاست. رسمیو خطاهای این منابع را اصلاح و اطلاعاتشان را به هم وصل کرده است.
ثبت شرکت در صد سال
پرثبت‌ترین سال کامل ۱۳۹۰ است، با بیش از 117 هزار شرکت. از ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ ثبت سالانه حدود یک‌چهارم کم شده است.
این اعداد شرکت‌هایی را می‌شمارند که امروز در ثبت شرکت‌ها ردیف دارند، یعنی شرکت‌های منحل‌شده‌ای که هنوز ثبت‌شان باقی است هم در آن هستند. برای بیش از ۲۰۰ هزار شرکت و نهاد (بیشترشان موقوفه و مدرسه) تاریخ واقعی ثبت در دست نیست و تاریخی پیش‌فرض ثبت شده است. این موارد در محاسبهٔ سال ثبت و سن شرکت‌ها نیامده‌اند، چون با تاریخ نادرست نمی‌شود سن را درست حساب کرد.
رویدادهای اقتصادی و سیاسی کنار روند ثبت
اطلس رویدادهای مهم تاریخی را کنار روند ثبت شرکت‌ها آورده است؛ از اصلاحات ارضی و آغاز و پایان جنگ تا برجام، خروج آمریکا از برجام و همه‌گیری کرونا. این رویدادها کمک می‌کنند تغییرات ثبت را در زمینه تاریخی ببینید. ولی اینکه یک رویداد و یک تغییر در ثبت شرکت‌ها همزمان بوده‌اند، به این معنا نیست که یکی علت دیگری بوده است. برای نتیجه‌گیری باید داده‌های دیگر را هم بررسی کرد.
آگهی‌های روزنامه رسمی
ثبت شرکت فقط شروع کار است. تغییر مدیران، تغییر نشانی، انتقال سهام یا سهم‌الشرکه، تصمیمات مجمع، افزایش سرمایه و انحلال از راه آگهی‌های روزنامه رسمی منتشر می‌شوند. اطلس شمار این آگهی‌ها را در هر سال نشان می‌دهد: از نزدیک ۱۹۰ هزار آگهی در ۱۳۸۳ به حدود ۶۱۰ هزار در ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ و بیش از ۵۳۰ هزار در ۱۴۰۴.
برای درست خواندن این اعداد سه نکته مهم است. اول اینکه تعداد آگهی‌ها با تعداد شرکت‌ها برابر نیست، چون هر شرکت در طول زمان چند آگهی منتشر می‌کند و یک آگهی هم ممکن است چند تغییر را با هم اعلام کند. دوم اینکه آرشیو دیجیتال روزنامه رسمی از ۱۳۸۴ کامل است و آرشیو سال‌های قبل از روی نسخه چاپی تهیه شده و کامل نیست؛ بخشی از جهش آن سال‌ها از تغییر روش جمع‌آوری می‌آید، نه تغییر واقعی. سوم اینکه نوع تغییر و انحلال از روی متن آگهی‌ها تشخیص داده شده است.
ماندگاری هر نسل
اطلس برای هر سال ثبت نشان می‌دهد چند درصد از شرکت‌هایی که در آن سال ثبت شده‌اند، در سه سال اخیر دست‌کم یک آگهی غیر از آگهی تأسیس منتشر کرده‌اند. این عدد برای شرکت‌های ثبت‌شده در ۱۳۹۵ حدود ۱۶٪ است، برای ۱۴۰۲ حدود ۴۰٪ و برای ۱۴۰۴ حدود ۲۲٪.
این عدد فعالیت اقتصادی شرکت را نشان نمی‌دهد. فقط می‌گوید شرکت هنوز در اسناد رسمی ردپایی از خود باقی می‌گذارد. شرکت‌های تازه‌تر ممکن است زمان کمتری برای انتشار آگهی داشته باشند، پس مقایسه مستقیم‌شان با شرکت‌های قدیمی‌تر باید با احتیاط باشد.
سن شرکت‌های فعال
در اطلس «شرکت فعال» یعنی شرکتی که کد مالیاتی دارد. نیمی از این شرکت‌ها حدود ۱۰ سال یا کمتر سن دارند و نیم دیگر بیشتر. حدود نیمی از آن‌ها بیش از ده سال سن دارند و حدود ۱۵٪ کمتر از سه سال. سهم شرکت‌های دارای کد مالیاتی با بالا رفتن سن کمتر می‌شود: حدود ۴۲٪ در شرکت‌های زیر سه سال و حدود ۱۱٪ در شرکت‌های بالای ۳۰ سال.
این اعداد وضعیت امروز هر گروه سنی را نشان می‌دهند، نه مسیر یک شرکت در طول زمان. شرکت قدیمی‌ای که انحلالش ثبت نشده، همچنان در شمارش می‌ماند و درصد را پایین می‌آورد. پس این اعداد نشان می‌دهند شرکت‌های قدیمی بیشتر فقط در سوابق ثبتی مانده‌اند، نه اینکه همهٔ آن‌ها بی‌فعالیت باشند.
تاریخچه هر شرکت را کجا ببینید
اطلس تصویر کلی می‌دهد و اطلاعات تک‌تک شرکت‌ها را نشان نمی‌دهد. تاریخچه آگهی‌ها، مجامع و مدیران هر شرکت در خود رسمیو در دسترس است. اطلس برای دیدن روند کلی است و صفحه هر شرکت برای دیدن مسیر همان شرکت.
اطلس به کار چه کسانی می‌آید؟
اگر می‌خواهید بدانید در ایران در هر دوره چند شرکت ثبت شده و شرکت‌ها چند ساله‌اند، این اطلس برای شماست.
پژوهشگران و دانشجوها می‌توانند روند ثبت شرکت‌ها را از ۱۳۰۸ تا امروز ببینند. اگر برای پژوهش‌تان داده بیشتری لازم دارید، می‌توانید با رسمیو تماس بگیرید. برای پژوهش‌های غیرتجاری، داده‌ها جمع‌بندی‌شده و بدون نام تحویل داده می‌شود.
روزنامه‌نگاران عددها را همراه توضیح معنایشان و تاریخ به‌روزرسانی پیدا می‌کنند و می‌توانند با اطمینان در گزارش‌شان بیاورند.
صاحبان کسب‌وکار و کارآفرینان می‌بینند شرکت‌های هر حوزه چند ساله‌اند و ثبت شرکت در ده سال گذشته زیاد شده یا کم.
تیم‌های فروش و بازاریابی تصویر کلی بازار را می‌بینند، مثلاً اینکه چند شرکت تازه‌تأسیس هست و چند شرکت قدیمی.
کارکنان بانک، وکلا و کارشناسان خرید از اطلس تصویر کلی بازار را می‌گیرند. برای بررسی یک شرکت مشخص، صفحهٔ همان شرکت در رسمیو را ببینند.
