آغاز رکود زمستانی در صنعت
آمارهای شاخص تولید و فروش صنعتی کشور نشان میدهد بخش صنعت با افت تولید در دی ماه نسبت به آذر مواجه شده است. فروش بخش صنعتی نیز در این ماه کاهش پیدا کرده که به وضوح رکود زمستانه صنعت را نشان میدهد. از میان رشته فعالیتهای منتخب صنعت نیز بیشترین و جدیترین رکود مربوط به بخش خودرو و قطعات بوده است. این بخش نسبت به دی ماه سال گذشته ۱۹.۶ کاهش تولید و ۱۲.۶ درصد کاهش فروش را تجربه کرده است.
وضعیت صنعت فلزات پایه نیز با وجود بهبود نسبت به دیماه سال گذشته، ۳.۸ درصد کاهش تولید و ۷.۴ درصد فروش نسبت به آذر ماه داشته است. به طور کلی میتوان گفت وضعیت زمستانی صنعت بهبودی نسبی نسبت هبه زمستان سال گذشته و رکودی جدی نسبت به آذرماه را نشان میدهد.
آیا طلا و نفت پیش از جنگها هشدار میدهند؟
بررسی رفتار طلا و نفت در آستانه چهار درگیری مهم نشان میدهد این دو بازار همیشه نقش «پیشگوی جنگ» را ایفا نمیکنند. در حملات یازده سپتامبر، پیش از وقوع حادثه نشانه ژئوپولیتیکی قابل اتکایی در نمودارها دیده نمیشد و جهش قیمت طلا تنها پس از شوک رخ داد.
در جنگ عراق نیز با وجود فضای سیاسی ملتهب و تهدیدهای مکرر، افزایش عرضه نفت و مدیریت انتظارات بازار مانع شکلگیری موج صعودی شد. اما در بحران روسیه و اوکراین، تجمع نیروها، هشدارهای امنیتی، وابستگی انرژی اروپا و نگرانیهای تورمی جهانی باعث شد نفت و طلا پیش از آغاز رسمی جنگ روندی افزایشی بگیرند. در تنش مستقیم ایران و اسرائیل نیز واکنش بازارها محتاطانه بود و افزایش قیمت نفت بیش از آنکه ناشی از خود جنگ باشد، به سیاستهای کاهش عرضه مرتبط بود.
جمعبندی این تجربهها نشان میدهد که رشد قیمت طلا و نفت الزاماً نشانه وقوع قریبالوقوع جنگ نیست؛ بلکه مجموعهای از عوامل اقتصادی، تصمیمات عرضه، شرایط بازار انرژی، انتظارات سرمایهگذاران و فضای روانی میتواند نوسانات قیمتی را شکل دهد.
معدن ایران روی میز چانه زنی سیاسی
فعالان معدنی معتقدند ایران با وجود اکتشافات محدود، می تواند با ارائه فرصت های سرمایه گذاری و صنایع پایین دستی، بخش معدن را به یکی از محورهای جذاب مذاکرات اقتصادی-سیاسی با آمریکا تبدیل کند. البته باید دید مسیر مذاکرات به چه سمتی خواهد بود.
جنگ پنهان هوش مصنوعی
رقابت هوش مصنوعی دیگر فقط میان مدلهای زبانی و چتباتها نیست؛ میدان اصلی نبرد به کارخانههای تولید حافظه منتقل شده است. رشد سرمایهگذاریهای چند ده میلیارد دلاری در دیتاسنترهای آمریکا و آسیا، تقاضا برای حافظههای پیشرفته DRAM و NAND را جهش داده است.
غولهای فناوری برای آموزش و اجرای مدلهای بزرگ به حجم عظیمی از این قطعات نیاز دارند و همین موضوع باعث شده تولیدکنندگان بزرگ، بخش مهمی از ظرفیت خود را به سفارشهای سروری اختصاص دهند. نتیجه این تغییر جهت، رشد قابل توجه سهام شرکتهای حافظه و در عین حال افزایش فشار بر عرضه در بازار مصرفکننده بوده است.
از آنجا که صنعت نیمههادی سرمایهبر و زمانبر است، افزایش ظرفیت تولید به سرعت اتفاق نمیافتد و این فاصله زمانی میتواند به تداوم فشار قیمتی منجر شود. در چنین شرایطی، افزایش هزینه حافظه ممکن است به قیمت نهایی بسیاری از کالاهای دیجیتال منتقل شود و حتی اثر تورمی در اقتصاد فناوری ایجاد کند. پرسش کلیدی این است که آیا این موج تقاضا به تعادل جدیدی در صنعت حافظه منجر میشود یا با توسعه ظرفیت در سالهای آینده فروکش خواهد کرد.
سال 2026؛ آغاز دههای پرریسک در اقتصاد و محیط زیست
بر اساس آخرین نتایج Global Risks Perception Survey (GRPS)، سال ۲۰۲۶ با عدمقطعیت گسترده در سطح جهانی آغاز شده است. نیمی از پاسخدهندگان چشمانداز دو سال آینده را متلاطم یا طوفانی ارزیابی کردهاند و این رقم در افق ده ساله به بیش از ۵۷٪ میرسد.
در حوزه اقتصادی، نگرانیها رو به افزایش است؛ رکود اقتصادی، تورم و احتمال ترکیدن حباب داراییها رتبههای بالاتری در میان ریسکها پیدا کردهاند. ترکیب بدهیهای فزاینده، حبابهای احتمالی مالی و تشدید تقابلهای ژئواقتصادی میتواند مرحلهای جدید از بیثباتی اقتصادی و اجتماعی ایجاد کند.
همزمان، نگرانیهای زیستمحیطی در کوتاهمدت اولویت کمتری یافتهاند، اما در افق ده ساله شدیدترین ریسکها باقی میمانند. رخدادهای شدید آبوهوایی و کاهش تنوع زیستی همچنان در صدر تهدیدهای جهانی هستند و نزدیک به سهچهارم پاسخدهندگان چشماندازی متلاطم یا طوفانی برای محیطزیست متصور شدهاند.
کاروان اورانیوم نیجر؛ قمار ژئوپلیتیکی در سایه فروپاشی نظم جهانی
در جهانی که موازنه قدرت بیش از پیش جای قواعد حقوقی را میگیرد، کاروان اورانیوم نیجر به نمادی از تغییرات خطرناک ژئوپلیتیکی تبدیل شده است. پس از کودتای ۲۰۲۳، دولت نظامی این کشور با مصادره حدود ۱۱۵۰ تن اورانیوم، عملاً چالش مستقیمی با منافع فرانسه ایجاد کرد؛ کشوری که بخش عمده برق خود را از انرژی هستهای تأمین میکند و سالها از منابع نیجر بهره میبرد.
حالا گمانهها از تلاش برای فروش این محموله به روسیه حکایت دارد؛ چرخشی که میتواند پیامدهای سیاسی گستردهای داشته باشد. با این حال، مسئله فقط خریدار نیست. نیجر کشوری محصور در خشکی است و مسیرهای صادراتی آن پس از کودتا محدود شدهاند. انتقال زمینی محموله از مناطقی میگذرد که در آن گروههای افراطی فعالاند. خطر اصلی، نه ساخت بمب، بلکه اثر نمادین و تبلیغاتی حمله احتمالی به کاروان و همچنین ریسک نشت رادیواکتیو است.
حتی اگر این محموله بدون حادثه به مقصد برسد، پیام آن برای منطقه ساحل روشن خواهد بود: منابع طبیعی میتوانند به ابزار قدرتنمایی دولتهای نظامی تبدیل شوند؛ مسیری که میتواند بیثباتی را در یکی از پرتنشترین مناطق جهان تشدید کند.
