به گزارش اکوایران، در حالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، به دلیل امضای تفاهمنامه با ایران با واکنشهای منفی در آمریکا، به ویژه از سوی سیاستمداران و مدافعان طرفدار اسرائیل، روبرو شده، معاون او، جی.دی. ونس، از این توافق دفاع کرده و در مقابل، به دلیل مخالفت علنی اسرائیل با این تفاهمنامه، از زبان تندی علیه این رژیم استفاده کرده است. برخلاف ونس، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، از انتقاد آشکار از اسرائیل، به عنوان نزدیکترین متحد آمریکا، خودداری و در عوض به ایران حمله کرد. اکنون، اظهارات به ظاهر متفاوت ونس و روبیو در طول هفته گذشته، گمانهزنیهایی را در مورد وجود اختلافات در دولت ترامپ برانگیخته است.
دو مرد با سبکها و جهانبینیهای کاملاً متفاوت
به نوشته آتلانتیک، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، ماههاست که برای امضای توافقی بین دولت لبنان و اسرائیل، با هدف مهار حزبالله و خروج اسرائیل از جنوب لبنان تلاش میکند. هفته گذشته، آینده لبنان در توافق جدید بین ایالات متحده و ایران که توسط معاون رئیسجمهور آمریکا، جیدی ونس، حمایت میشود، در مرکز توجه قرار گرفت - و به تهران نقش بزرگی در آینده لبنان میدهد.
اکوایران: ونس و روبیو از پیشینههای کاملاً متفاوتی در سیاست خارجی میآیند. ونس پیش از ورود به دولت بارها از جنگهای خارجی بهعنوان اتلاف جان و هزینه انتقاد کرده بود. روبیو در سنای آمریکا بهعنوان یک «جنگطلب» شناخته میشد و از رویکردی تهاجمیتر علیه ایران، روسیه و کوبا حمایت میکرد. هر دو بهعنوان جانشینان بالقوه ترامپ مطرح هستند و محصول دو جریان قدرتمند و رقیب در حزب جمهوریخواه به شمار میروند.
نتیجه این است که ایالات متحده اکنون در حال مذاکره بر سر یک کشور در دو مسیر متفاوت است - به رهبری دو مرد با سبکها و جهانبینیهای کاملاً متفاوت. روبیو بیشتر یک جهانگرا و در رویکرد متعارفترش بر مذاکرات دولت با دولت و روند دیپلماتیک تأکید دارد. ونس، که به طور خصوصی نگرانیهای خود را در مورد جنگ با ایران ابراز کرده بود، ستیزهجو و اهل معامله است. دو فرستاده ارشد رئیسجمهور آمریکا نیز اتفاقاً برجستهترین نامزدهای بالقوه برای جانشینی او هستند.
رقص دیپلماتیک ظریف ونس و روبیو با هدف حل مسئلهای است که نسلها تلاشهای آمریکا را مختل کرده است. در حال حاضر، نوعی سردرگمی وجود دارد. اگرچه این دو نفر با هماهنگی نزدیک کار میکنند، اما دیدگاههای به ظاهر متناقضی در مورد جایگاه لبنان در این پازل ارائه دادهاند. با این حال، تلاشهای مشترک آنها میتواند نه تنها آنچه در لبنان اتفاق میافتد را تعیین کند، بلکه همچنین مشخص کند که آیا جنگ در ایران کل روند مذاکرات با ایران را مختل میکند یا خیر.
رویکردی معاملهگرایانهتر یا تندتر؟
به گفته افرادی که با طرز فکر ترامپ آشنا هستند، ونس رویکردی معاملهگرایانهتر را در تلاش برای پایان دادن به جنگی که ترامپ به شدت به دنبال پشت سر گذاشتن آن است، در پیش گرفته است. ونس همچنین به نظر میرسد مایل است اسرائیل را وادار به پذیرش هر نتیجهای که مذاکرات ایران به همراه داشته باشد، کند. او رک و پوستکنده گفته که انتظار دارد اسرائیل با او همراه شود و از انتقاد از تلاشهای ایالات متحده دست بردارد.
نخستوزیر قطر همراه جیدی ونس و شهباز شریف را در مذاکرات آمریکا و ایران در سوئیس/ عکس از سیبیاس نیوز
مقامات آمریکایی در ابتدا در برابر گنجاندن لبنان در فهرست مسائلی که باید با ایران حل شود، مقاومت کردند. اما در نهایت به درخواست ایران برای گنجاندن لبنان در دستور کار خود به منظور از سرگیری مذاکرات تن دادند. بند اول تفاهمنامه ۱۴ بندی که رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، آن را امضا کرد، سه بار از لبنان نام میبرد، از جمله: «توافق نهایی، پایان دائمی جنگ در تمام جبههها، از جمله در لبنان را تأیید خواهد کرد». این مسئله نماینده تفکر ونس است که تصور میکند از این طریق میتواند مسائل را با ایران حل کند.
در مقابل، روبیو استدلال کرده که مسئله رابطه اسرائیل با لبنان باید جداگانه بررسی شود و روز سهشنبه در ابوظبی به خبرنگاران گفت: «لبنان یک کشور مستقل است» و هرگونه تعامل دیپلماتیک باید با دولت لبنان انجام شود. روبیو نقش ایران در حمایت از حزبالله را به عنوان یک مسئله خارجی و نه یک جزء اصلی مذاکراتی که بر آن نظارت دارد، مطرح کرده است. از نظر او، مذاکره با ایران در میز مذاکره، امکان تقویت نقش ایران در لبنان و تضعیف دولت خود لبنان را به همراه دارد.
زبانهای مختلف
ونس، که رهبری مذاکرات با ایران در سوئیس را بر عهده داشت، به دلیل مخالفت علنی اسرائیل با تفاهمنامه، از زبان تندی علیه اسرائیل استفاده کرد. او خطاب به اسرائیل گفت گفت: «شما کشوری با نه میلیون نفر جمعیت هستید. نمیتوانید با کشتن، از حل تک تک مشکلات امنیت ملی خود فرار کنید». اما برخلاف ونس، روبیو، از انتقاد آشکار از اسرائیل، خودداری و در عوض به ایران حمله کرد.
ونس و روبیو دو چهره ارشد دیپلماتیک در دولت ترامپ هستند. این دو از نظر تاریخی نماینده نظرات متفاوتی در مورد سیاست خارجی بودهاند. ونس قبل از تصدی سمت خود در سال گذشته، اغلب از جنگهای خارجی به عنوان اتلاف جان و پول انتقاد میکرد. روبیو در سنا به عنوان یک «جنگطلب» نامی برای خود دست و پا کرد، جایی که او برای موضعگیری تقابلیتر در قبال ایران، روسیه و کوبا تلاش میکرد.
هر دو نفر به عنوان جانشینان بالقوه ترامپ دیده میشوند و محصول حوزههای انتخابیه قدرتمند و رقیب در حزب جمهوریخواه هستند. در یک طرف «نومحافظهکاران» قرار دارند که طرفدارانشان بیشتر طرفدار مداخله خارجی هستند. در طرف دیگر رأیدهندگان جمهوریخواه و متخصصان سیاستگذاری قرار دارند که استدلال میکنند بسیاری از جنگهای خارجی اخیر پرهزینه و بیملاحظه بودهاند.
دو روی یک سکه یا چاقوی ارتش سوئیس؟
با این همه، آکسیوس در گزارشی این دو را دو ابزار متفاوت در دست ترامپ میبسند. بر اساس این گزارش، در حالی که ترامپ تلاش میکند تا به توافق با ایران دست یابد، یک مشاور مسالمتجو به نام ونس، و یک وزیر امور خارجه جنگطلب به نام روبیو را در کنار خود دارد و موفقیت مذاکرات - و بنابراین سلامت بازارهای جهانی نفت - تا حد زیادی به این بستگی دارد که ترامپ چگونه از هر یک از این افراد برای ایجاد تعادل بین منافع رقیب در ایران، اسرائیل و لبنان استفاده میکند.
ونس و روبیو در کاخ سفید در حضور ترامپ/ عکس از گتی ایمیجز
به گفته یکی از مشاوران ارشد ترامپ: «مارکو و جیدی را به عنوان جنبههایی از شخصیت و سیاست رئیس جمهور در نظر بگیرید. یک جنبه طرفدار اسرائیل در آن وجود دارد و آن روبیو است. و یک جنبه بدبینانهتر به اسرائیل وجود دارد که آن جیدی است».
ونس و روبیو در جریان مذاکرات داخلی دولت آمریکا در مورد تفاهمنامه ۱۷ ژوئن بین ایالات متحده و ایران اختلاف نظر داشتند. به گفته چندین منبع آمریکایی، ونس این توافق را با استیو ویتکوف و جارد کوشنر، فرستادگان ترامپ، مذاکره کرد و معاون رئیس جمهور معتقد بود که ترامپ باید این توافق را امضا کند تا به جنگ پایان دهد، تنگه هرمز را بازگشایی کند و اقتصاد را پیش از انتخابات میان دورهای تثبیت کند. اما روبیو، به همراه جان راتکلیف، مدیر سیا، و پیت هگست، وزیر دفاع، در مورد تفاهمنامه و احتمال اینکه منجر به یک توافق جامع هستهای شود، تردید داشت.
به گفته یک منبع آگاه از مذاکرات، روبیو در سفر هفته گذشته خود به منطقه خلیج فارس، با همتایان منطقهای خود در مورد لزوم افزایش فشار بر ایران صحبت کرد. اما روبیو سعی در تضعیف توافق ایران ندارد. او و ویتکاف روز دوشنبه اعضای کنگره را توجیه کردند و سعی داشتند این توافق را به قانونگذاران شکاک بقبولانند. یکی از مشاوران دولت در مورد روبیو و ونس گفت: «آنها را دو روی یک سکه در نظر نگیرید. آنها بیشتر شبیه ابزارهای مختلف یک چاقوی ارتش سوئیس (کنایه از تطبیقپذیری و انعطافپذیری) هستند. و ترامپ چاقو را در دست دارد».
مذاکرات پیچیده سهجانبه
مذاکرات در وضعیتی پیچیده قرار دارد، زیرا سه جانبه هستند و شامل اسرائیل، ایران و لبنان میشوند. آنها شامل سه توافق هستند: یادداشت تفاهم امضا شده در ۱۷ ژوئن بین ایران و ایالات متحده؛ توافق ۲۱ ژوئن که ونس با ایران در سوئیس در مورد لبنان منعقد کرد؛ و یک چارچوب صلح، که توسط روبیو هدایت میشد، روز جمعه توسط اسرائیل و لبنان امضا شد.
در مسیر روبیو، طرفین برای جلوگیری از دخالت ایران در لبنان تلاش کردند. اما مسیر ونس به ایرانیها در آتشبس لبنان حق اظهار نظر داد. این موضوع آنقدر گیجکننده بود که مذاکرهکنندگان اسرائیلی و لبنانی هفته گذشته از میانجیهای آمریکایی خواستند تا روشن کنند کدام یک از مسیرها نشان دهنده سیاست دولت است. به گفته یک مقام ارشد آمریکایی که در مذاکرات شرکت داشت، ونس و ترامپ هر دو توافق روبیو را امضا کردند.
تفاهمنامه ۱۴ مادهای ۱۷ ژوئن بین ایران و آمریکا دلالت بر این دارد که اسرائیل به عنوان بخشی از توافق نهایی بین ایالات متحده و ایران، از لبنان خارج خواهد شد. اما توافقنامه روز جمعه، خروج مرحلهایتر اسرائیل را مجاز میداند - و آن را به خلع سلاح گروه نیابتی تروریستی ایران، حزبالله، مشروط میکند. با این حال، یک مقام ارشد آمریکایی خاطرنشان کرد که تفاهمنامه به طور خاص در مورد «حاکمیت لبنان» بحث میکند و توافق روز جمعه که روبیو بر آن نظارت داشت، با این متن مطابقت دارد زیرا «لبنان این توافقنامه را امضا کرده است. یا ایران به حاکمیت لبنان اعتقاد دارد یا ندارد».
یک مقام آمریکایی دیگر گفت: «برای ایرانیها، این توافقنامهها در تضاد هستند. برای ما، آنها اینطور نیستند. بستگی دارد که چگونه این بندها را تفسیر کنید. برای ما، در این توافقنامه آمده که آتشبس برقرار خواهد شد و اکنون ما سازوکاری را ایجاد کردهایم. اما چگونه به آنجا میرسید؟ اگر ایرانیها گفتند که اسرائیل باید از لبنان خارج شود، خب، این چارچوبی را برای آن ایجاد کرده است». این منبع گفت که توافقنامه روز جمعه نه تنها با تفاهمنامه مغایرت ندارد، بلکه ونس و روبیو با یکدیگر در تضاد نیستند. این مقام گفت: «جی دی، استیو و جارد توافقنامه را با ایران تکرار کردند.» «این مسئولیت آنهاست. مارکو باید با بقیه جهان سر و کار داشته باشد. بنابراین یک نمودار ون وجود دارد که در آن همپوشانی در لبنان وجود دارد. این یک تیتر واضح است که بین ونس و روبیو اختلاف وجود دارد. مطمئناً، آنها به یک جهت یا جهت دیگر متمایل هستند. اما آنقدر واضح نیست. و هیچ دعوایی بین آنها وجود ندارد، علیرغم آنچه رسانهها و دموکراتها و ایرانیها میخواهند».
رقابت بر سر دوره پساترامپ؟
با این حال، حتی اگر در توافقهای جداگانهای که او از طریق ونس و روبیو تصویب کرده، اختلافاتی وجود داشته باشد، افراد داخلی آن را مانعی برای ترامپ نمیبینند. به گفته یک مقام ارشد دولت ترامپ: «همه چیز در مورد حرکت به سمت صلح است. هرچه توافقات صلح بیشتر باشد، بهتر است. اگر ایران صلح بخواهد، صلح برقرار خواهد شد. اگر جنگ بخواهد، جنگ برقرار خواهد شد».
این مقام همچنین ایده درگیری بین ونس و روبیو را رد کرد و گفت که آنها «با یکدیگر هماهنگ کار میکنند. اینطور نیست که یکی سطل طرفدار اسرائیل و دیگری سطل ضد اسرائیل را داشته باشد. این نحوه عملکرد داخلی نیست».
نکته جالب: مقامات آمریکایی میگویند نتیجه مذاکرات ایران میتواند پیامدهای سیاسی داخلی داشته باشد - به ویژه وقتی صحبت از نامزدی ریاست جمهوری جمهوریخواهان در سال ۲۰۲۸ میشود. یکی از مقامات آمریکایی گفت که روبیو به دلیل خاصی در مذاکرات ایران در خط مقدم قرار نگرفته است. این مقام گفت: «او منتظر است ببیند که آیا ونس خود را نابود میکند یا خیر».
اما یکی دیگر از مقامات ارشد آمریکایی این توصیف را «احمقانه و اشتباه» خواند. هم مارکو و هم جیدی در حال اجرای اراده رئیس جمهور هستند. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، گفت: «یک جبهه وجود دارد - جبهه رئیس جمهور ترامپ - و کل دولت کاملاً از تلاشهای رئیس جمهور برای اطمینان از اینکه ایران هرگز نمیتواند به سلاح هستهای دست یابد، حمایت میکند.»
