به گزارش اکوایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز سهشنبه اعلام کرد یک پایگاه هوایی آمریکا در اردن را هدف موشکهای بالستیک قرار داده و از اردنیها خواست تا پایگاههای آمریکایی را در این پادشاهی برچینند. سپاه پاسداران در بیانیه خود خطاب به اردنیها گفت: «شما به خوبی میدانید که ما نه تنها هیچ دشمنی با کشور شما نداریم، بلکه شما مردم شریف را که درد و ستم مردم فلسطین را بیش از هر ملت دیگری درک میکنید، دوست داریم».
این در حالی است که به نوشته خبرگزاری رویترز، نیروهای مسلح اردن روز سهشنبه اعلام کرد که چهار موشک را که از خاک ایران وارد حریم هوایی اردن شده بودند، رهگیری و سرنگون کردهاند. همچنین، آژیرهای هوایی در بحرین صبح روز سهشنبه به صدا درآمد. سپاه پاسداران طی بیانیهای اعلام کرده که به ناوگان پنجم ایالات متحده در بحرین حملات موشکی و پهپادی انجام داده است.
بر اساس این گزارش، نیروهای آمریکایی حملات خود به ایران را دوشنبه شب و بامداد سهشنبه ادامه دادند. این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، دستور از سرگیری محاصره دریایی ایران را صادر و پیشنهاد داد در ازای محافظت از تنگه هرمز 20 درصد هزینه از کشتیها دریافت کند.
اکوایران: ایران اگرچه متحمل خسارات اقتصادی شده است، اما چهبسا آمادگی تحمل فشارهای بیشتری را نیز داشته باشد. ترامپ هفته گذشته ممنوعیت فروش نفت ایران را که ماه گذشته بهطور موقت تعلیق کرده بود، دوباره برقرار کرد؛ اما هنوز محاصره دریایی بنادر ایران را از سر نگرفته است.
ترامپ پیش از این در روز دوشنبه در شبکههای اجتماعی ادعا کرده بود: «تنگه هرمز باز است و با ایران یا بدون ایران باز خواهد ماند. ما محاصره ایران را دوباره برقرار میکنیم... ایالات متحده از این به بعد به عنوان «نگهبان تنگه هرمز» شناخته خواهد شد، اما به همین دلیل و به عنوان یک امر منصفانه، با نرخ 20٪ از کل محمولههای حمل شده، عوارض دریافت خواهد شد».
در مقابل قرارگاه خاتم الانبیا اعلام کرد که ایالات متحده هیچ نقشی در تعیین آینده این آبراه ندارد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جموری اسلامی ایران، هم در شبکه ایکس نوشت که تهران نگهبان تنگه است و «برای همیشه» اینگونه باقی خواهد ماند و در پاسخ به ترامپ افزود: «20٪ البته زیاد است. ما منصف خواهیم بود».
قبل از شروع جنگ در ماه فوریه، حدود یک پنجم نفت و گاز جهان روزانه از طریق تنگه هرمز ترانزیت میشود و بیش از 15 میلیون بشکه سوخت به ارزش حداقل 1.2 میلیارد دلار به بازارهای جهانی تحویل میداد. اگر ایالات متحده ۲۰ درصد هزینه وضع کند، میتواند روزانه حدود ۲۴۰ میلیون دلار درآمد داشته باشد. در واکنش به این موضوع، آژانس کشتیرانی سازمان ملل متحد با پیشنهاد ترامپ مخالفت کرده و گفت که با هرگونه هزینهای برای تنگههای مورد استفاده در ناوبری بینالمللی مخالف است و تأکید کرد که هیچ مبنای قانونی برای وضع عوارض اجباری بر عبور و مرور از تنگهها وجود ندارد.
برخاستن دود بر فراز شهر منامه، 14 جولای 2026/ عکس از خبرگزاری رویترز
در همین شرایط، وزارت دفاع امارات متحده عربی روز دوشنبه اعلام کرد که موشکهای کروز به دو نفتکش اماراتی هنگام عبور از خط جنوبی تنگه در آبهای سرزمینی عمان حمله کردهاند. آژانس عملیات تجارت دریایی بریتانیا هم اعلام کرد که یک نفتکش هنگام حرکت در فاصله ۴۰ مایل دریایی در شمال شرقی قلهات عمان، توسط یک پرتابه ناشناخته مورد اصابت قرار گرفته است.
سپاه پاسداران اعلام کرده که دو ابرنفتکش «متخلف» پس از نادیده گرفتن هشدارهای مکرر و خاموش کردن سیستمهای ناوبری، در تنگه مورد اصابت قرار گرفته و از کار افتادهاند. بیانیه سپاه پاسداران نام کشتیها را ذکر نکرده و مشخص نیست که آیا آنها همان نفتکشهایی هستند که وزارت امارات متحده عربی به آنها اشاره کرده یا خیر.
در همین حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، رسماً به قانونگذاران اطلاع داده است که پنتاگون حملات علیه ایران را از سر گرفته است. ترامپ در نامهای به کنگره در 10 ژوئیه گفت که این حملات از 7 ژوئیه آغاز شده و نشان دهنده «اقدام نظامی مطابق با مسئولیت من برای محافظت از آمریکاییها و منافع ایالات متحده، چه در داخل و چه در خارج از کشور» است. در این نامه، حملات اخیر «محدود، سنجیده، برنامهریزی شده و به شیوهای طراحی شده برای به حداقل رساندن تلفات غیرنظامیان» توصیف شده است. طبق قطعنامه اختیارات جنگی 1973، رئیسجمهور آمریکا باید ظرف 48 ساعت پس از شروع هرگونه اقدام نظامی به کنگره گزارش دهد. این قانون همچنین تصریح میکند که هرگونه اقدام نظامی که بدون تأیید کنگره آغاز شود، باید ظرف 60 روز خاتمه یابد.
بازگشت محاصره دریایی، پایان توافق و اقتصاد جنگ؛ جنگ تمام عیار راه است؟
در این شرایط، رسول سردار عطاس، گزارشگر الجزیره، معتقدست با اتفاقات کنونی، تفاهمنامه میان ایران و امریکا عملا فروپاشیده است. با این حال، نورالدین الدغیر، دیگر گزارشگر الجزیره، استدلال میکند وقوع جنگ تمام عیار میان تهران و واشنگتن بعید به نظر میرسد و رویارویی احتمالا در چارچوب تنگه هرمز باقی میماند. بازگشت محاصره دریایی، ایران را به بررسی سناریوهای مقابله نظامی با آن سوق خواهد داد و این امر میتواند منطقه خلیج فارس و دریای عمان را به جبهه یک جنگ باز تبدیل کند.
پاتریک بوری، مدرس ارشد مطالعات امنیتی در دانشگاه بث در بریتانیا، هم در گفتوگو با الجزیره اظهار داشته دلیل شکست توافق آمریکا و ایران به اقتصاد جنگ برمیگردد. بوری معتقدست عدم تقارن هزینههای جنگ به نفع ایران است. او به الجزیره گفت: «تا زمانی که ایران سلاحهای کمهزینه مانند پهپادهای ارزانقیمت را داشته باشد، بین هزینههایی که میتواند بر ترافیک جهانی نفت تحمیل کند و هزینه تلافیجویانه ایالات متحده بر ایران، عدم تقارن وجود دارد». او گفت: «هر زمان که ایرانیها از برخی تحولات یا آنچه که نقض تفاهمنامه میدانند - مثلاً مسیر کشتیرانی جدید که اکثر کشتیها سعی داشتند از نزدیکی عمان، و نه خط ساحلی ایران، عبور کنند - ناراضی باشند، تهران میتواند با حمله به کشتیها هزینههایی را تحمیل کند».
ماکت نمادین یک موشک ایرانی در میدان امام حسین تهران، ایران، ۱۲ جولای ۲۰۲۶ / عکس از خبرگزاری وانا
الکس واطنخواه، عضو ارشد موسسه خاورمیانه، هم به الجزیره گفت آتشبس حاصل شده بین آمریکا و ایران در ۱۶ ژوئن از همان ابتدا «شکننده» بوده است. واتانکا به الجزیره گفت: «و هر زمان که دو طرف قدرتنمایی میکنند، این اتفاق در داخل و اطراف تنگه هرمز رخ داده است، زیرا این اساساً برگ برنده ایران در حال حاضر است.
این تحلیلگر استدلال کرد که به نظر میرسد ترامپ شرط بسته است که «اگر ایرانیها به اندازه کافی مجازات شوند، نظرشان را تغییر میدهند و به مذاکرات بازمیگردند. اما این یک قمار است و این رویکرد میتواند منجر به تشدید تنش شود، زیرا ایران دائماً اعلام کرده است که به جای امتیاز دادن، فشارهای وارد شده را تلافی میکند».
وطنخواه همچنین در مورد مطرح کردن اختلاف بر سر تنگه هرمز به عنوان یک مسئله حاکمیتی هشدار داد. او گفت: «قبل از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، مسئله حاکمیت مطرح نبود و اکنون به این دلیل برای ایران به مسئله حاکمیتی تبدیل شده که تنها کارت باقی مانده است». او پرسید: «وقتی برنامه هستهای ایران نابود شد، دیگر چه چیزی برای ایران در مذاکراتش با آمریکاییها باقی میماند؟» اما «به لطف» جنگ آمریکا و اسرائیل در سال جاری، تهران متوجه شد که اهرم فشار قابل توجهی در تنگه هرمز دارد، اهرمی که برای «بقیه منطقه، و بقیه جهان» مهم است و «من فکر میکنم آنها تا زمانی که روند دیپلماتیک هنوز شانسی برای موفقیت داشته باشد، به بازی با این کارت ادامه خواهند داد».
تردید خلیج فارس
به گفته وطنخواه، به نظر میرسد پیشنهاد ترامپ برای دریافت ۲۰ درصد عوارض از کشتیهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند، هیچ مبنایی در قوانین بینالمللی ندارد و میتواند متحدان آمریکا در خلیج فارس را ناراحت کند. او به الجزیره گفت: «ترامپ این اظهارات نمایشی را دوست دارد. من نمیدانم که چقدر در تیم او در مورد این ۲۰ درصد عوارض، تفکر جدی صورت گرفته است».
کشتیهای تجاری در تنگه هرمز در نزدیکی بندرعباس، 30 ژوئن 2026/ عکس از خبرگزاری ایسنا
او گفت: «مطمئنم که برخی از اظهارات او، برخی از دوستان آمریکا در منطقه را که به گفته او ثروتمند هستند و بنابراین میتوانند هزینه آن را بپردازند، ناراحت خواهد کرد. این توافقی نیست که کشورهای خلیج فارس وقتی به ایالات متحده به عنوان تأمینکننده امنیت خود نگاه میکردند، آن را امضا کردند. بنابراین اگر آنها احساس کنند که در این وضعیت مورد سوءاستفاده قرار میگیرند، این موضوع را آشکار خواهند کرد و این شاید بر نحوه تصمیمگیری ترامپ برای ادامه این ایده نیز تأثیر بگذارد».
دانیا ثافر، مدیر اجرایی انجمن بینالمللی خلیج فارس، هم در گفتوگو با الجزیره اظهارات اخیر ترامپ در مورد اعمال مجدد محاصره تنگه هرمز را بیشتر افاظی توصیف کرد. او در مورد اینکه آیا اظهارات ترامپ فقط حرف بوده یا با اقدام عملی دنبال خواهد شد، گفت: «فکر میکنم ما بیشتر با لفاظی روبرو هستیم. فکر میکنم این روش ترامپ برای داشتن یک اقدام متقابل استراتژیک با ایران است. به عنوان مثال، ایران کشورهای خلیج فارس را محاصره کرد، بنابراین ایالات متحده برگشت و ایران را محاصره کرد. ایران میخواهد هزینهها و شاید عوارض دریافت کند، بنابراین ایالات متحده میگوید، خب ما هم میتوانیم همین کار را انجام دهیم».
به گفته ثافر، اظهارات اخیر ترامپ احتمالاً جامعه بینالمللی را نگران خواهد کرد: «من فکر میکنم نه تنها رهبران [منطقه خلیج فارس] با آن مشکل خواهند داشت، بلکه جامعه بینالمللی نیز با آن مشکل خواهد داشت. کل گفتمان پیرامون تنگه هرمز در مورد این است که این یک آبراه بینالمللی است و هیچ کس کنترل واقعی بر آن ندارد.»
