اکوایران: یک مقام آمریکایی به شبکه ایبیسی نیوز گفته که سومین گروه رزمی ناو هواپیمابر وارد خاورمیانه شده است. این مقام اظهار داشت که گروه رزمی ناو هواپیمابر «یواساس تئودور روزولت» اوایل روز یکشنبه وارد منطقه عملیاتی فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) شده است.
این گروه رزمی اکنون به ناوهای «یواساس جورج اچ. دبلیو. بوش» و «یواساس جورج واشنگتن» میپیوندد که پیشتر در دریای عرب مشغول فعالیت بودند. این ناوها بخشی از بیش از ۲۰ شناور نیروی دریایی ایالات متحده هستند که محاصره بنادر ایران را اعمال میکنند.
ادعا شده که این گروه رزمی نا هواپیمابر برای کمک به عملیات محاصره دریایی به منطقه اعزام شدهاند و در شرایط کنونی، واشنگتن تمایل چندانی به ازسرگیری عملیاتهای نظامی گسترده یا دستیابی به توافقی بر اساس شروط ایران نشان نمیدهد. با این حال، تداوم نامحدود وضعیتی که نه «جنگ» باشد و نه «صلح»، از سوی تهران موضوعی غیرقابلقبول است.
زخمهای کهنه را باز نکن!
در این شرایط، کشورهای حاشیه خلیج فارس هفتههاست نگرانند که ممکن است بار دیگر مورد هدف قرار گیرند؛ اقدامی که با هدف تحمیل شرایط ایران برای پایان دادن به این مناقشه منطقهایِ نُه ماهه صورت میگیرد. در چند روز اخیر، با وقوع دو تلاش برای حمله پهپادی به بحرین — متحد ایالات متحده که میزبان تأسیسات نظامی مهم آمریکاست — این نگرانیها تشدید شده است. همزمان، تهران به کشورهای حاشیه خلیج فارس هشدار داده که «زخمهای کهنه را باز نکنند».
به نوشته سیانان، به نظر میرسد ایران در حالی که اقتصادش تحت فشار محاصره ایالات متحده و پیامدهای انباشتهشدهی تحریمهای بینالمللی قرار دارد، در تلاش است تا با افزایش تنشها، مانع از عبور بیشتر نفت و گاز کشورهای حاشیه خلیج فارس از تنگه هرمز شود. نیروی دفاعی بحرین روز یکشنبه اعلام کرد که پس از یک مورد رهگیری مشابه در روز جمعه، چندین پهپاد ایرانی را «رهگیری و منهدم» کرده است.
سفارت ایالات متحده در بحرین روز یکشنبه از شهروندان آمریکایی خواست تا «هوشیاری خود را به شدت افزایش دهند». این درخواست با اشاره به افزایش تهدید حملات از سوی حوثیهای یمن و همچنین ادعای تلاشهای ایران برای هدف قرار دادن مقامات و تأسیسات دولتی آمریکا در منطقه مطرح شده است. این سفارتخانه ضمن اعلام اینکه همچنان به فعالیت خود ادامه میدهد، نسبت به احتمال لغو پروازها، بسته شدن حریم هوایی و سایر اختلالات در سفرها هشدار داد.
سیگنال حمله به بحرین
هدف قرار گرفتن بحرین با اتخاذ لحنی تهاجمیتر از سوی تهران نسبت به همسایگان ایران همراه بوده است؛ لحنی که به پیامدهای احتمالی حملات مجدد آمریکا یا اسرائیل و همچنین وضعیت مذاکرات با ایالات متحده اشاره دارد. ایران از پیشنهاد هفته گذشتهی «شورای همکاری خلیج فارس» (متشکل از شش کشور) مبنی بر اینکه ایران باید بابت حملات به خاک همسایگانش به آنها غرامت بپردازد، به شدت خشمگین شد؛ در مقابل، ایران در هرگونه توافق احتمالی با ایالات متحده، خواستار دریافت غرامت است.
تصویر ماهوارههای از پایگاه ناوگان پنجم نیروی دریایی که در جریان مرحله نخست جنگ متحمل خسارات گستردهای شد، ژوئن 2026/ عکس از آسوشیتدپرس
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، روز یکشنبه در یک نشست خبری پرسید: «چگونه کشورهایی که فعالانه در تجاوز نظامی علیه یک کشور همسایه مشارکت داشتهاند و حریم هوایی، خاک و آبهای خود را در اختیار کسانی قرار دادهاند که به خاک ایران حمله کردهاند، اکنون از مطالبه غرامت از ایران سخن میگویند؟ پس تکلیف حق ذاتی و قانونی ایران برای دفاع از خود چه میشود؟» بقایی با یادآوری اینکه ایران گذشته را فراموش نمیکند، به کشورهای حوزه خلیج فارس هشدار داد که «باید مراقب باشند تا زخمهای کهنه را دوباره باز نکنند»؛ اشارهای به حمایت آنها از صدام حسین، دیکتاتور عراق، در جریان جنگ با ایران در دهه ۱۹۸۰.
به نوشته واشنگتن پست، ابتسام الکتبی، به باور مدیر اندیشکده «مرکز سیاستگذاری امارات»، حمله روز یکشنبه نشاندهنده «بازگشت به استفاده از خاک کشورهای حاشیه خلیج فارس به عنوان عرصهای برای تبادل پیامهای نظامی با واشنگتن» است. به گفته الکتبی: «به نظر میرسد ایران قصد دارد بدون کشیده شدن به یک رویارویی تمامعیار، فشار نظامی را افزایش دهد تا از این طریق موقعیت مذاکراتی خود را بهبود بخشد. اما تکرار حملات به بحرین، خطر محاسبات اشتباه را به همراه دارد و میتواند دور جدیدی از تشدید تنشها را رقم بزند». به ادعای او: «ایران از کشورهای حوزه خلیج فارس میخواهد که هم هزینه جنگی را بپردازند که خودشان انتخاب نکرده بودند، و هم از حق خود برای پاسخگو کردن طرف مقابل و دریافت غرامت صرفنظر کنند. این معادلهای است که به هیچوجه قابل پذیرش نیست».
تداوم حملات به کشتیها
به نوشته سیانان، هفته گذشته، شورای همکاری خلیج فارس اعلام کرد که یک مقر پیشرفته برای فرماندهی نظامی یکپارچه خود در کویت ایجاد کرده و نیروهایی را در آنجا مستقر کرده است؛ اقدامی که نشاندهنده نگرانی فزاینده نسبت به احتمال از سرگیری خصومتهاست. جاسم محمد البدیوی، دبیرکل این شورا، اظهار داشت که این اقدام نشاندهنده «تعهد راسخ کشورهای حوزه خلیج فارس به حفظ امنیت و حاکمیت خود» در پی حملات ایران است.
شناورها در تنگه هرمز، مسندم عمان، نوامبر 2026/ عکس از رویترز
ایران همچنین حملات خود به کشتیها در خلیج فارس را تشدید کرده؛ بهطوری که تقریباً هر روز اعلام میشود که نفتکشها هنگام عبور از تنگه هرمز با مین برخورد کردهاند. برای تهران، افزایش صادرات انرژی کشورهای حوزه خلیج فارس به سطوحی نزدیک به دوران پیش از جنگ در هفتههای اخیر، و همچنین کاهش شدید قیمت نفت، موجب از دست رفتن اهرم فشاری حیاتی در مذاکرات شده است. آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرد که صادرات نفت کشورهای حوزه خلیج فارس - به استثنای عمان - در ماه اکتبر به ۱۸.۴ میلیون بشکه در روز رسید که حدود ۲۶ درصد کمتر از سطح پیش از جنگ است. در همین حال، ایران بیش از دو ماه است که نتوانسته مقدار قابلتوجهی از نفت خام خود را صادر کند.
وضعیتی ناپایدار و بلاتکلیف
تهران برای از سرگیری مذاکرات با ایالات متحده، خواستار پایان دادن به محاصره آمریکا، لغو تدریجی تحریمهای بینالمللی و آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشدهاش شده است. اما به نظر میرسد دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، ترجیح میدهد اجازه دهد فشار اقتصادی بر ایران مسیر خود را طی کند؛ او پیشبینی میکند که تهران ناچار خواهد شد در شروط خود تجدیدنظر کند و همچنین میداند که کشورهای حوزه خلیج فارس خواهان پرهیز از دور جدیدی از درگیریها هستند.
تجمعی ضدآمریکایی در میدان انقلاب تهران، 3 نوامبر 2026/ عکس از خبرگزاری فرانسه
ترامپ روز پنجشنبه گفت: «به درخواست کشورهایی که قصد محافظت از آنها را دارم، ما این کار را به شیوهای طولانیتر و با رویکردی متمدنانهتر پیش میبریم.» او همزمان تلاشهای معاون خود، جیدی ونس، برای احیای گفتگوها با ایران را متوقف کرد و اظهار داشت: «ما نیازی به توافق با ایران نداریم. آن دوران دیگر مدتهاست که به پایان رسیده است.»
محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی روز یکشنبه اظهار داشت که برای ایران تفاوتی نمیکند که واشنگتن خواهان مذاکره باشد یا جنگ. او گفت: «اگر آمریکاییها این بار مرتکب اشتباه دیگری شوند، توانمندیها و اراده نیروهای مسلح ایران، جغرافیای میدان نبرد را تعیین خواهد کرد.»
خطر یک جنگ تمام عیار
ایران بارها هشدار داده است که در صورت گشوده شدن فصل جدیدی در این مناقشه، دامنه اهداف خود را به زیرساختهای سراسر منطقه، از جمله کابلهای زیردریایی، گسترش خواهد داد. نتیجه این وضعیت، نوعی بلاتکلیفی و بیثباتی در سراسر منطقه است. به گفته دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات امنیت ملی: «ایالات متحده ممکن است تصور کند که میتواند این محاصره را برای مدتی طولانی حفظ کند، اما ایران آن را تهدیدی مستقیم علیه اقتصاد، حاکمیت و امنیت ملی خود میداند. ایالات متحده نمیتواند فرض کند که گذر زمان بهتنهایی تهران را به تسلیم وادار خواهد کرد. ایران بارها نشان داده که حاضر است هزینههای سنگین اقتصادی را متحمل شود، اما از آنچه jivhk منافع بنیادین ملی میدانند، دست نکشد.»
در این رابطه سعید گلکار، دانشیار علوم سیاسی در دانشگاه تنسی در چاتانوگا، به شبکه الجزیره گفته که درگیریهای محدود ممکن است به جنگی گستردهتر تبدیل شوند. گلکار اظهار داشت: «ممکن است هر دو طرف ترجیح دهند از یک جنگ تمامعیار اجتناب کنند، اما خطر اصلی در احتمال محاسبات اشتباه نهفته است. ممکن است ایران به تشدید محدود تنشها در دریا و منطقه ادامه دهد تا فشار را افزایش دهد، در حالی که واشنگتن نیز ممکن است واکنش نظامی نشان دهد. چنین تقابلهایی میتواند در نهایت به درگیری گستردهتری منجر شود که هیچیک از طرفین در ابتدا قصد آن را نداشتهاند.»