اعلام «پیمان دفاع مشترک مکه» میان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه، موجی از واکنش‌ها را در منطقه به دنبال داشته است؛ پیمانی که اعضای آن تأکید می‌کنند نه فرقه‌ای است و نه با هدف ایجاد یک محور نظامی علیه کشور مشخصی شکل گرفته، اما منتقدان درباره اهداف و توان واقعی آن پرسش‌های جدی مطرح می‌کنند.

یکی از مهم‌ترین انتقادها از سوی برخی چهره‌های اماراتی مطرح شده است. منتقدان می‌پرسند دشمن مشترک این پیمان چه کسی است و چرا به جای تقویت همکاری‌های دفاعی میان کشورهای خلیج فارس، چنین ائتلافی شکل گرفته است. در مقابل، طرف سعودی تأکید دارد که هدف پیمان، ایجاد ظرفیت دفاعی مشترک برای حفاظت از امنیت ملی اعضاست و نه مقابله با یک دشمن مشخص.

پیمان مکه در عین حال در مقایسه با همکاری‌های امنیتی امارات و اسرائیل قرار گرفته است. حامیان آن، آشکار بودن توافق در مقدس‌ترین شهر جهان اسلام را یک مزیت سیاسی می‌دانند؛ در حالی که منتقدان معتقدند ائتلاف جدید هنوز در آزمون عملی قرار نگرفته است.

حضور یا عدم حضور مصر نیز یکی دیگر از ابهامات مهم این پیمان است. با وجود روابط نزدیک ریاض و قاهره و حمایت مالی گسترده عربستان از مصر، همکاری امنیتی دو کشور در برخی بحران‌های منطقه‌ای انتظارات سعودی‌ها را برآورده نکرده است.

در نهایت، پرسش اصلی این است که آیا پیمان مکه می‌تواند به یک سازوکار واقعی برای افزایش قدرت دفاعی اعضا تبدیل شود یا صرفاً یکی دیگر از ائتلاف‌های سیاسی خاورمیانه خواهد بود؛ پاسخی که احتمالاً در بحران‌ها و آزمون‌های آینده مشخص می‌شود.