چهار سناریو برای انتخابات اسرائیل؛ بی‌بی دوباره رقبا را مات می‌کند؟

به گزارش اکوایران، برای کسب اکثریت در کنست (پارلمان اسرائیل)، به ۶۱ کرسی نیاز است. انتظار می‌رود که نه بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این رژیم، و نه رقیب اصلی او، گادی آیزنکوت، بتوانند به تنهایی به این تعداد دست یابند. به همین دلیل، آن‌ها باید با سایر احزاب ائتلاف تشکیل دهند.

احزاب حاضر در صحنه، عمدتاً در قالب دو بلوک رقیب دسته‌بندی می‌شوند: ائتلاف راست‌گرای تندرو به رهبری نتانیاهو، در برابر گروهی از احزاب مخالف که با وجود اختلافات داخلی، امیدوارند او را از قدرت کنار بزنند.

با این حال، نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند که حتی این ائتلاف‌ها نیز ممکن است در ابتدا نتوانند به اکثریت دست یابند؛ وضعیتی که می‌تواند به هفته‌ها یا ماه‌ها مذاکرات دشوار پس از رأی‌گیری منجر شود.

اسرائیل بر سر یک دوراهی سرنوشت‌ساز 

به نوشته نیویورک تایمز، اسرائیلی‌ها در تاریخ ۲۷ اکتبر پای صندوق‌های رأی می‌روند. این نخستین انتخابات سراسری پس از آغاز جنگ غزه در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ است، که به دنبال آن رخ داد. این رأی‌گیری در حالی برگزار می‌شود که اسرائیل، درگیر شکاف‌های عمیق داخلی، بر سر یک دوراهی سرنوشت‌ساز قرار گرفته است. منتقدان می‌گویند بنیامین نتانیاهو و کابینه راست‌گرای افراطی او در جلوگیری از این حمله ناکام ماندند و در حال تضعیف این رژیم هستند. با این حال، نتانیاهو، همچنان از پایگاه حمایتی قدرتمندی در میان کسانی برخوردار است که رهبری او را اجتناب‌ناپذیر می‌دانند.

مخالفان نتانیاهو تحت رهبری آیزنکوت، فرمانده پیشین ستاد کل ارتش، قرار دارند. طیف فکری آن‌ها بسیار گسترده است؛ از سکولارهای چپ‌گرا و شهرک‌نشینان ملی‌گرای کرانه باختری گرفته تا تکنوکرات‌های میانه‌رو و جناح‌های عرب فلسطینی؛ اما همه آن‌ها در یک هدف مشترک‌اند: سرنگونی نتانیاهو.

طرح از نیویورک تایمز

پس از شمارش آرا، به هر حزب متناسب با سهمش از آرا، تعدادی کرسی اختصاص داده خواهد شد. انتظار نمی‌رود که نتانیاهو یا مخالفانش در این انتخابات به پیروزی قاطعی دست یابند؛ بدین معنا که این انتخابات احتمالاً تنها گام نخست در تعیین این موضوع خواهد بود که چه کسی می‌تواند دولت بعدی را تشکیل دهد. در ادامه، به چگونگی وقوع احتمالی این روند می‌پردازیم.

سناریو 1؛ یک ائتلاف شکننده

پس از رأی‌گیری، اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور، با رهبران احزاب مختلف مشورت خواهد کرد و آن‌ها نامزدی را برای تشکیل ائتلاف پیشنهاد خواهند داد. سپس هرتزوگ به رهبری که به نظرش بیشترین شانس را دارد، مأموریت تشکیل دولت را محول خواهد کرد.

برای آیزنکوت، آشکارترین مسیر رسیدن به قدرت، تشکیل ائتلافی با دیگر رقبای نتانیاهو است؛ گروهی که خود را «بلوک تغییر» می‌نامند. این بلوک شامل سیاستمدارانی از جناح راست، همچون آویگ لیبرمن از حزب «اسرائیل خانه ما» (Yisrael Beiteinu)، و همچنین حزب «دموکرات‌ها» در جناح چپ به رهبری یائیر گولان است.

بسیاری از رهبران اپوزیسیون در سال ۲۰۲۱ نیز ائتلافی مشابه تشکیل دادند، اما این ائتلاف پس از یک سال درگیری‌های داخلی از هم پاشید. ائتلافی مشابه در این دوره نیز ممکن است به همان سرنوشت دچار شود.

طرح از نیویورک تایمز

در سال ۲۰۲۲، نمایندگان حزب «یامینا» شروع به جدا شدن از این ائتلاف کردند که منجر به سقوط کابینه و برگزاری مجدد انتخابات در ماه نوامبر شد. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند که آیزنکوت برای رسیدن به حد نصاب ۶۱ کرسی، ممکن است ناچار باشد به منصور عباس و حزب او، رعم، تکیه کند. اما پس از حملات ۷ اکتبر، امکان مشارکت دادن یک حزب عربی در کابینه اسرائیل بسیار دشوارتر شده است.

اگرچه انتظار می‌رود  آیزنکوت در میان کسانی که برای سرنگونی نتانیاهو تلاش می‌کنند بیشترین آرا را کسب کند، اما این لزوماً به معنای نخست‌وزیر شدن او نیست. سایر رقبا — مانند بنت یا لیبرمن — ممکن است تهدید کنند که اگر مقام نخست‌وزیری به آن‌ها نرسد، حمایت خود را دریغ خواهند کرد.

سناریو 2؛ کسب اکثریت قاطع

احتمال دیگر این است که نتایج نظرسنجی‌ها دقیق نباشد و یکی از جناح‌ها بتواند اکثریت کرسی‌ها را به دست آورد. این اتفاق در سال ۲۰۲۲ رخ داد؛ زمانی که نتانیاهو و متحدانش ۶۴ کرسی پارلمان را تصاحب کردند، هرچند تنها حدود ۴۸ درصد از کل آرا را به خود اختصاص داده بودند.

در آن زمان، نخست‌وزیر از ویژگی‌های نظام انتخاباتی اسرائیل بهره برد؛ نظامی که احزاب را ملزم می‌کند برای ورود به پارلمان، حداقل ۳.۲۵ درصد از کل آرا را کسب کنند. اگر به جریانی رأی دهید که نتواند از این حد نصاب عبور کند، رأی داده شده تأثیری در توزیع نهایی کرسی‌ها نخواهد داشت. دو مورد از رقبای نتانیاهو — حزب چپ‌گرای «مرتس» و حزب ملی‌گرای فلسطینی «بلد» — نتوانستند حمایت کافی کسب کنند و در نتیجه، بیش از ۲۰۰ هزار رأیِ مخالفانِ نتانیاهو عملاً هدر رفت. شکست آن‌ها به نفع نتانیاهو تمام شد، چرا که سهم نسبی جناح او را از مجموع آرا افزایش داد.

نتانیاهو احتمالاً امیدوار است که موفقیت سال ۲۰۲۲ خود را تکرار کند؛ موفقیتی که به او اجازه داد راست‌گراترین کابینه در تاریخ اسرائیل را تشکیل دهد. با وجود سال‌ها جنگ و ناآرامی‌های داخلی، ائتلاف او باثبات باقی ماند و چهار سال دوام آورد.

طرح از نیویورک تایمز

تقریباً هیچ‌یک از نظرسنجی‌ها نشان نمی‌دهند که متحدان نتانیاهو بتوانند دوباره به چنین دستاوردی برسند. این بار، محاسبات انتخاباتی حتی ممکن است به ضرر او تمام شود: «آمخا یسرائیل» (Amcha Yisrael)، یک حزب جدید راست‌گرای افراطی، در نظرسنجی‌ها در نزدیکی حد نصاب ۳.۲۵ درصدی قرار دارد؛ وضعیتی که آن را در معرض خطرِ ناکامی در کسب کرسی پارلمان قرار می‌دهد.

سیاستمداران هر دو جناح، میزان مشارکت عرب‌های اسرائیل را به دقت زیر نظر خواهند داشت. از نظر تاریخی، نرخ مشارکت آن‌ها در انتخابات کم‌تر از اسرائیلی‌های یهودی بوده است. به گفته تحلیلگران، اگر این بار آن‌ها با تعداد زیادی پای صندوق‌های رأی حاضر شوند، این امر می‌تواند به نفع جناح مخالف تمام شود.

سناریوی 3؛ بن‌بست (محبوب بی‌بی)

یک نتیجه احتمالی دیگر وجود دارد که اسرائیلی‌ای‌ها از آن گریزانند: اینکه هیچ‌کس نتواند کابینه باثبات تشکیل دهد و در نتیجه، زمینه برای برگزاری دور جدیدی از انتخابات فراهم شود. این اتفاق پیش‌تر نیز رخ داده است. بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲، این رژیم به دلیل بحران سیاسی طولانی‌مدت بر سر رهبری آقای نتانیاهو، پنج بار انتخابات برگزار کرد.

نظرسنجی‌ها حاکی از آن است که ائتلاف حاکمِ نتانیاهو، کرسی‌هایی بسیار کمتر از حد نصاب ۶۱ کرسی مورد نیاز را به دست خواهد آورد. مخالفان او می‌توانند با پیوستن به او، یک «دولت وحدت ملی» تشکیل دهند، اما اکثر آن‌ها نشانه‌ای از تمایل به انجام چنین کاری بروز نداده‌اند. چرا که حمایت از تداوم حکومت نتانیاهو، احتمالاً با واکنش شدید و منفیِ حامیانِ خودِ آن‌ها مواجه خواهد شد. 

با این حال، یک وضعیت اضطراری بزرگ — مانند از سرگیری درگیری‌ها با ایران — می‌تواند احتمال شکل‌گیری یک ائتلاف جامع موقت را افزایش دهد. پس از حملات ۷ اکتبر به رهبری حماس، برخی از مخالفان نتانیاهو — از جمله آیزنکوت — برای مدتی کوتاه در قالب یک «کابینه جنگ» به او پیوستند تا از عملیات در غزه حمایت کنند.

طرح از نیویورک تایمز

حتی اگر رقبای نتانیاهو بتوانند اکثریت کرسی‌ها را به دست آورند، برخی از آن‌ها همان‌قدر که با نتانیاهو مخالف‌اند، یکدیگر را نیز طرد می‌کنند. برای نمونه، احتمالاً تعدادی از کرسی‌ها به «فهرست مشترک» خواهد رسید؛ ائتلافی که نماینده شهروندان عرب اسرائیل است و مواضع سیاسی آن برای احزاب راست‌گرایی همچون «اسرائیل خانه ما» (یسرائیل بیتینو) غیرقابل‌قبول است.

حزب «ذخیره‌ها» (The Reservists) — یک حزب راست‌گرای تازه تأسیس — اگر بتواند آرای کافی برای ورود به پارلمان را کسب کند، می‌تواند اوضاع را حتی پیچیده‌تر سازد. این حزب متعهد شده که از هرگونه ائتلاف، چه با جریان‌های یهودی فوق‌ارتدوکس (که محتمل‌ترین متحدان نتانیاهو هستند) و چه با احزاب عرب (که ممکن است با آیزنکوت همکاری کنند)، خودداری ورزد.

اگر بن‌بست سیاسی حاکم شود، نتانیاهو می‌تواند برنده اصلی میدان باشد؛ چرا که تا زمان تشکیل کابینه جدید، او به عنوان نخست‌وزیرِ دولت موقت (دولت انتقالی) برای چند ماه در قدرت باقی خواهد ماند، آن هم در حالی که اسرائیل خود را برای انتخاباتی دیگر آماده می‌کند.

سناریو4؛ کابینه اقلیت

اگر هیچ‌یک از طرفین موفق به کسب اکثریت نشوند، آیزنکوت یا یکی از متحدانش ممکن است بتوانند یک «کابینه اقلیت» تشکیل دهند؛ وضعیتی که در اسرائیل به‌ندرت رخ می‌دهد.

برای این کار،  آیزنکوت باید به حمایت احزاب عرب متکی باشد، بدون آنکه آن‌ها را رسماً وارد ائتلاف کند. اما تحلیلگران معتقدند که اداره رژیم برای چنین کابینه‌ای بسیار دشوار خواهد بود، مگر آنکه برخی از متحدان راست‌گرای  نتانیاهو — که رویکردی عمل‌گرایانه‌تر دارند — از او جدا شوند. تسلط نتانیاهو بر جناح سیاسی خود، همواره آن‌قدر قدرتمند بوده که توانسته جلوی هرگونه تلاشی برای جدا کردن حامیانش را بگیرد.