به گزارش اکوایران، بر اساس ادعای جدید رسانههای خارجی، جمهوری اسلامی ایران به توافقی با حمهوری خلق چین برای خرید موشکهای کروز ضدکشتی نزدیک شده است؛ آن هم در شرایطی که ایالات متحده نیروی دریایی گستردهای را در نزدیکی سواحل ایران مستقر کرده است.
موشکهای چینی
منابع آگاه به رویترز گفتهاند قرارداد مربوط به موشکهای ساخت چین از نوع CM-302 در آستانه نهایی شدن است، هرچند هنوز تاریخی برای تحویل تعیین نشده است. این موشکهای مافوقصوت بردی حدود ۲۹۰ کیلومتر دارند و به گونهای طراحی شدهاند که با پرواز در ارتفاع پایین و سرعت بالا از سامانههای دفاعی کشتیها عبور کنند. به گفته دو کارشناس تسلیحاتی، استقرار این موشکها توان تهاجمی ایران را به طور قابل توجهی افزایش میدهد و تهدیدی برای نیروهای دریایی آمریکا در منطقه خواهد بود.
اکوایران: قرارداد ۵۰۰ میلیون یورویی ایران با روسیه برای خرید سامانههای «وربا» در حالی امضا شده که چین و روسیه تمایلی به حمایت نظامی مستقیم از تهران در برابر آمریکا نشان نمیدهند.
به ادعای این شش منبع، مذاکرات برای خرید این سامانههای موشکی که دستکم دو سال پیش آغاز شده بود، پس از جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و ایران در ماه ژوئن شتاب چشمگیری گرفت. دو مقام امنیتی گفتند در حالی که مذاکرات تابستان گذشته وارد مراحل نهایی شد، مقامهای ارشد نظامی و دولتی ایران به چین سفر کردند.
تغییر کامل در قواعد بازی؟
به گفته دنی سیترینوویچ، افسر پیشین اطلاعاتی اسرائیل و پژوهشگر ارشد ایران در اندیشکده «مؤسسه مطالعات امنیت»: «اگر ایران به توانایی مافوقصوت برای حمله به کشتیها در منطقه دست پیدا کند، این یک تغییر کامل قواعد بازی است. رهگیری این موشکها بسیار دشوار است».
این موشکها در صورت تحویل، از پیشرفتهترین تجهیزات نظامی خواهند بود که چین به ایران منتقل میکند. تحریمهای تسلیحاتی سازمان ملل نخستین بار در سال ۲۰۰۶ علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال شد. این تحریمها در سال ۲۰۱۵ در چارچوب توافق هستهای با آمریکا و متحدانش تعلیق شد و سپس سپتامبر گذشته دوباره برقرار شد.
تجمع نیروهای آمریکا در نزدیکی ایران
این فروش احتمالی نشاندهنده تعمیق روابط نظامی چین و ایران در مقطعی از افزایش تنشهای منطقهای است؛ موضوعی که تلاشهای آمریکا برای مهار برنامه موشکی ایران و محدود کردن فعالیتهای هستهای آن را پیچیدهتر میکند. همچنین این اقدام میتواند نشانهای از تمایل فزاینده چین برای ایفای نقشی فعالتر در منطقهای باشد که مدتها تحت سلطه قدرت نظامی آمریکا بوده است. چین، ایران و روسیه هر سال رزمایشهای مشترک دریایی برگزار میکنند.
سال گذشته نیز وزارت خزانهداری آمریکا چند نهاد چینی را به ادعای تأمین مواد شیمیایی اولیه برای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران جهت استفاده در برنامه موشکهای بالستیک تحریم کرد. چین این اتهامات را رد کرده و گفته از موارد ذکرشده در تحریمها بیاطلاع بوده و کنترلهای سختگیرانهای بر صادرات کالاهای دومنظوره اعمال میکند.
در ماه سپتامبر، زمانی که رئیسجمهور ایران برای حضور در رژه نظامی در پکن به چین سفر کرده بود، شی جینپینگ رئیسجمهور چین، به او گفت: «چین از ایران در حفاظت از حاکمیت، تمامیت ارضی و کرامت ملیاش حمایت میکند». چین به همراه روسیه و ایران در ۱۸ اکتبر در نامهای مشترک اعلام کردند تصمیم برای بازگرداندن تحریمها را نادرست میدانند.
میدان نبرد بزرگ؟
یکی از مقامهایی که از سوی دولت ایران درباره مذاکرات موشکی توجیه شده بود، گفت: «ایران به میدان نبردی میان آمریکا از یک سو و روسیه و چین از سوی دیگر تبدیل شده است.» این توافق احتمالی در حالی مطرح میشود که آمریکا ناوگانی گسترده را در فاصله حمله به ایران مستقر کرده است؛ از جمله ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن و گروه رزمی آن. همچنین ناو یواساس جرالد آر. فورد و ناوهای همراهش نیز در حال حرکت به سوی منطقهاند. این دو ناو در مجموع ظرفیت حمل بیش از ۵ هزار نیروی نظامی و ۱۵۰ هواپیما را دارند.
به گفته پیتر ویزمن، پژوهشگر ارشد مؤسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم، خرید CM-302 بهبود چشمگیری در زرادخانه ایران خواهد بود؛ زرادخانهای که در جنگ سال گذشته تضعیف شده است. شرکت دولتی شرکت صنایع هوافضای چین (CASIC) را به عنوان بهترین موشک ضدکشتی جهان معرفی میکند که قادر به غرق کردن ناو هواپیمابر یا ناوشکن است. این سامانه میتواند روی کشتیها، هواپیماها یا خودروهای زمینی متحرک نصب شود و توانایی هدف قرار دادن اهداف زمینی را نیز دارد.
این شش منبع همچنین گفتند ایران در حال مذاکره برای خرید سامانههای موشکی زمین به هوا از چین، موشکهای دوشپرتاب (MANPADS)، تسلیحات ضدبالستیک و حتی سلاحهای ضدماهوارهای است. چین در دهه ۱۹۸۰ از تأمینکنندگان اصلی تسلیحات ایران بود، اما انتقال گسترده سلاح در اواخر دهه ۱۹۹۰ تحت فشارهای بینالمللی کاهش یافت.
خرید گران برای تجهیز آسمان
ین گزارش در شرایطی منتشر میشود که در روزهای اخیر روزنامه فایننشنال تایمز با انتشار گزارشی مدعی شده بود جمهوری اسلامی ایران در یک قرارداد تسلیحاتی محرمانه به ارزش ۵۰۰ میلیون یورو با روسیه توافق کرده تا هزاران موشک پیشرفته دوشپرتاب خریداری کند؛ اقدامی که مهمترین تلاش تهران برای بازسازی سامانههای پدافند هوایی بهشدت آسیبدیده در جنگ سال گذشته با اسرائیل به شمار میرود.
بر اساس اسناد فاششده روسی که در اختیار فایننشالتایمز قرار گرفته و همچنین به گفته چند منبع آگاه از این توافق، این قرارداد که در ماه دسامبر در مسکو امضا شده، روسیه را متعهد میکند طی سه سال ۵۰۰ واحد پرتابگر قابلحمل وربا و ۲۵۰۰ فروند موشک M336 به ایران تحویل دهد. سامانه «وربا» یکی از مدرنترین سامانههای پدافند هوایی روسیه است؛ موشکی دوشپرتاب با هدایت مادون قرمز که توانایی هدف قرار دادن موشکهای کروز، هواپیماهای در حال پرواز در ارتفاع پایین و پهپادها را دارد.
این سامانه توسط تیمهای کوچک و متحرک عملیاتی میشود و به نیروهای زمینی اجازه میدهد بدون اتکا به رادارهای ثابت و آسیبپذیر، شبکههای دفاعی پراکنده و سریع ایجاد کنند. جزئیات فاششده این قرارداد در شرایطی منتشر شده که دونالد ترامپ نیروی نظامی گستردهای از آمریکا را در خاورمیانه مستقر کرده و تهران را تهدید کرده است در صورت نپذیرفتن محدودیتهایی بر برنامه هستهای خود، با حملات نظامی روبهرو خواهد شد. طبق قرارداد ۴۹۵ میلیون یورویی وربا، تحویلها در سه مرحله از سال ۲۰۲۷ تا ۲۰۲۹ انجام خواهد شد. یکی از منابع مطلع گفته است ممکن است تعداد محدودی از این سامانهها زودتر به ایران تحویل داده شده باشد.
درسهایی از گذشته
به گفته اسناد مشاهدهشده توسط فایننشالتایمز، تهران در ماه ژوئیه سال گذشته و تنها چند روز پس از پایان درگیری ۱۲ روزهای که آمریکا بهطور کوتاهمدت به حملات اسرائیل علیه سه تأسیسات اصلی هستهای ایران پیوست، بهطور رسمی درخواست این سامانهها را ارائه کرده بود. در جریان آن حملات، شبکه یکپارچه پدافند هوایی ایران تضعیف شد و این امر به نیروی هوایی اسرائیل امکان داد بهسرعت بر بخشهای وسیعی از حریم هوایی تسلط پیدا کند. یک مقام ارشد پیشین آمریکایی گفته است روسیه احتمالاً این معامله را راهی برای ترمیم روابط با ایران تلقی کرده؛ زیرا در جریان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، بهطور محسوسی از کمک مستقیم به متحد خود خودداری کرد.
اکوایران: روسیه نتوانست مهمترین کشور همراه خود در آمریکایی لاتین را در برابر تهدیدهای آمریکا حفظ کند.
او گفت: «آنها میخواهند ایران همچنان شریکشان باقی بماند. بنابراین حتی اگر در میانه بحران واکنش نشان ندهند، پس از بحران تلاش میکنند رابطه را ترمیم کنند.» این قرارداد همچنین شامل ۵۰۰ دستگاه دوربین دید در شب «موگلی-۲» برای رهگیری اهداف در تاریکی است. سفارت ایران در لندن به پرسشهای ایمیلی درباره این قرارداد پاسخ نداد. کرملین نیز از اظهارنظر خودداری کرد و روسوبوروناکسپورت هم پاسخی به درخواست اظهار نظر نداد.
روسلان پوخوف، مدیر مرکز تحلیل راهبردها و فناوریها در مسکو، گفته است سامانههای «وربا» روشی مقرونبهصرفه برای تقویت پدافند هوایی ایران بدون تضعیف توان دفاعی خود روسیه است. با این حال، حتی اگر بخشی از این سامانهها تحویل داده شده و مستقر شده باشند، بعید است در صورت وقوع جنگی جدید با اسرائیل یا آمریکا، تغییر چشمگیری در توان دفاعی کلی ایران ایجاد کنند. پوخوف افزود این سامانهها میتوانند عملیاتهای آمریکا با استفاده از بالگردها و هواپیماهای ارتفاع پایین را پرخطر کنند؛ تاکتیکهایی که در بازداشت اخیر رئیسجمهور ونزوئلا، نیکلاس مادورو، به کار گرفته شد. او گفت: «اگر حملهای با بالگرد شبیه ماجرای مادورو رخ دهد، این سامانهها میتوانند برای ایرانیها بسیار مفید باشند.استینگرهای ساخت آمریکا تنها پرتابگرهای واقعاً متحرک هستند. اگر در زمان مناسب به افراد مناسب داده شوند، میتوانند خسارت زیادی وارد کنند.»
این توافق نشاندهنده تداوم همکاری نظامی دو کشور در شرایط افزایش نظارت و فشار غرب است. تهران طی دو سال گذشته در جریان تهاجم ولادیمیر پوتین به اوکراین، پهپاد و موشک در اختیار مسکو قرار داده و دو کشور در ژانویه ۲۰۲۵ پیمانی برای تقویت روابط دوجانبه امضا کردند. ایران همچنین به دنبال خرید دو اسکادران جنگنده پیشرفته سوخو Su-35 از روسیه بوده، هرچند مقامهای تهران از تأخیر در اجرای این سفارش ابراز نارضایتی کردهاند.
