به گزارش اکوایران به نقل از ایرنا، بدر بن حمد البوسعیدی وزیر امور خارجه عمان روز دوشنبه طی سخنانی در دانشگاه کمبریج با عنوان «امنیت فراگیر در خلیج فارس» تصریح کرد: «شاید زیان‌بارترین اولویتی که از خارج بر منطقه تحمیل شده، الزام به کنار گذاشتن ایران بوده است. نه‌فقط کنار گذاشتن ایران، بلکه بدتر از آن، معرفی این کشور به‌عنوان تهدیدی که امنیت منطقه باید در برابر آن سازمان‌دهی شود. به جای ایجاد یک ساختار امنیتی واقعی برای حفظ روابط باثبات میان هشت کشور خلیج فارس، نظام منطقه‌ای بی‌ثباتی شکل گرفته که بر این تصور کاملاً نادرست استوار است که میان ایران و کشورهای عربی خلیج فارس خصومتی بنیادین وجود دارد. چنین خصومت بنیادینی وجود ندارد. البته مشکلاتی وجود دارد، اما واقعیت آشکار این است که عرب‌ها و ایرانی‌ها قرن‌ها در کنار یکدیگر و در صلح در اطراف خلیج فارس زندگی کرده‌اند.»
البوسعیدی ادامه داد: «مسئله این نیست که شما با ایران دوست هستید یا دشمن. امروز ایران یک واقعیت است، با ۹۳ میلیون نفر جمعیت و سه هزار سال تاریخ و تقریباً نیمی از سواحل خلیج فارس. هرگونه ساختار امنیتی در خلیج فارس که ایران را دربر نگیرد، ذاتاً بی‌ثبات و از اساس معیوب است.»
انتقاد از وابستگی امنیتی منطقه به آمریکا
وزیر امور خارجه عمان در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از وابستگی طولانی‌مدت امنیت خلیج فارس به قدرت‌های خارجی گفت که کشورهای منطقه برای دهه‌ها مسیر به‌ظاهر آسان‌تری را انتخاب کرده و تأمین امنیت خود را به دیگران سپرده‌اند.
وی توضیح داد که قدرت‌های خارجی از طریق پیمان‌های نظامی، همکاری‌های اطلاعاتی، استقرار ناوگان‌های دریایی، سامانه‌های پدافند هوایی و نیروهای نظامی، در ترتیبات امنیتی خلیج فارس نقش‌آفرینی کرده‌اند، اما این حضور با اولویت‌های سیاسی و منافع ملی آن‌ها همراه بوده که همواره با منافع مشترک کشورهای منطقه و مردم آن همسو نبوده است.
البوسعیدی تصریح کرد: «ممکن است این مسیر در آغاز انتخاب آن، منطق قانع‌کننده‌ای داشته باشد، اما هزینه سیاسی بلندمدت آن بیش از اندازه سنگین بوده است.»
وی با اشاره به دکترین کارتر در سال ۱۹۸۰ که امنیت خلیج فارس را یکی از منافع حیاتی آمریکا تعریف کرد، روند گسترش حضور نظامی واشنگتن در منطقه، از تأسیس فرماندهی مرکزی آمریکا در سال ۱۹۸۳ تا استقرار ناوگان پنجم این کشور در بحرین و ایجاد پایگاه نظامی در قطر را تشریح کرد.
وزیر خارجه عمان گفت که هرچند این ترتیبات در مقاطعی دستاوردهایی داشته‌اند، محدودیت‌ها و پیامدهای منفی آن‌ها نیز به‌مرور آشکار شده است.
وی تأکید کرد که تداوم اتکای کشورهای منطقه به قدرت‌های خارجی مانع توسعه سازوکارهای مستقل امنیتی شده و مسائل منطقه‌ای را پیچیده‌تر و در مواردی عملاً غیرقابل حل کرده است.
البوسعیدی با اشاره به مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا و گفت‌وگوهای مربوط به آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز، این دو پرونده را نمونه‌هایی از پیامدهای وابستگی امنیتی منطقه به قدرت‌های خارجی دانست.
وی تصریح کرد: «مسئله هسته‌ای و موضوع تنگه هرمز هر دو غیرقابل حل شده‌اند، زیرا قدرت‌های خارجی همچنان شرایط و چارچوب تعاملات را تعیین می‌کنند، در حالی که قدرت‌های منطقه‌ای نمی‌توانند مسئولیت جمعی ایجاد ترتیبات امنیتی خود را بر عهده بگیرند و درباره آن به اجماع برسند.»
وزیر امور خارجه عمان در تشریح نقش میانجی‌گرانه مسقط در مذاکرات ایران و آمریکا گفت که پنج دور گفت‌وگوی غیرمستقیم در ماه‌های آوریل و مه ۲۰۲۵ و سه دور دیگر در فوریه ۲۰۲۶ با تسهیلگری عمان برگزار شد.
وی با یادآوری اینکه این مذاکرات با هدف حل اختلافات هسته‌ای و پایان دادن به ۴۷ سال خصومت متقابل میان تهران و واشنگتن انجام شد، تأکید کرد: «عمان معتقد بود که مذاکرات میان ایران و ایالات متحده پیشرفت قابل‌توجهی داشته و دستیابی به توافق در دسترس بوده است. ما همچنان امروز نیز بر همین ارزیابی تأکید داریم.»
وی در ادامه به گفت‌وگوهای عمان و ایران درباره امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز اشاره کرد و از پیشرفت در تهیه چارچوب اولیه یک توافق موقت خبر داد.
رئیس دستگاه دیپلماسی عمان گفت: «گفت‌وگوهای سطح بالا و رایزنی‌های فنی میان عمان و ایران به شکل‌گیری چارچوب اولیه یک توافق موقت منجر شده است، اما حتی این توافق نیز با موانع سیاسی روبه‌رو است.»
وی افزود که اجرای چنین ترتیباتی مستلزم آمادگی ایران و آمریکا برای مصالحه و دستیابی به تفاهمی عمل‌گرایانه است که بازگرداندن برخی اقداماتی را نیز دربر گیرد که در جریان جنگ اخیر انجام شده و تا حد زیادی موجب توقف تردد دریایی شده‌اند.
وی با اشاره به نشست تاریخی وزیران خارجه هشت کشور ساحلی خلیج فارس در مسقط در نوامبر ۱۹۷۶ گفت که هدف آن نشست ایجاد ترتیبات امنیت جمعی بود، اما تحولات سیاسی و نظامی دهه‌های بعد مانع تحقق این ابتکار شد.
البوسعیدی با تأکید بر ضرورت احیای آرمان آن نشست گفت: «می‌توان بار دیگر آن نشست را برگزار کرد. دستور کار آن نیز می‌تواند و باید بلندپروازانه باشد.»
وی افزود: «هدف باید دستیابی به یک پیمان عدم تعرض میان هر هشت کشور باشد. این پیش‌شرط اساسی ایجاد یک ساختار امنیتی منطقه‌ای واقعاً فراگیر است.»
وی افزود: «اگر کشورهای خلیج فارس پیش‌قدم شوند و مسئولیت خود را بر عهده بگیرند، می‌توان به امنیت منطقه‌ای فراگیر دست یافت. تلاش برای دستیابی به چنین هدفی در شرایط کنونی شاید در نگاه نخست خلاف انتظار به نظر برسد، اما در حقیقت تنها مسیر عقلانی پیش رو است.»
