اسرائیلی‌ها در انتظار نتایج نهایی انتخابات؛ چه کسی بن‌بست را خواهد شکست؟

در همین رابطه شبکه خبری سی‌ان‌ان در گزارش خود به این پرسش می‌پردازد که آیا نتانیاهو این‌بار نیز نجات می‌یابد؟ به نوشته این گزارش: در کارنامه سیاسی بنیامین نتانیاهو که بیش از سه دهه را دربر می‌گیرد، بارها پایان دوران سیاسی او را اعلام کرده‌اند؛ اما هر بار معلوم شده که برای نوشتن آگهی درگذشت سیاسی او زود بوده است. نتایج انتخابات این هفته اسرائیل به مخالفان نخست‌وزیر فرصتی داده تا به دوران طولانی حضور او در قدرت پایان دهند؛ بااین‌حال، در نظام سیاسی بی‌رحم اسرائیل، چنین نتیجه‌ای تضمین‌شده نیست.

بنیامین نتانیاهو در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ پس از اعلام نتایج نظرسنجی‌های پس از رأی‌گیری، درحالی‌که در مقر حزب خود در جریان انتخابات سراسری اسرائیل سخنرانی می‌کند، اشاره می‌کند/عکس از خبرگزاری رویترز

تا شامگاه چهارشنبه، شمارش بیشتر آرا به پایان رسیده بود، اما هنوز برنده روشنی برای تصدی مقام نخست‌وزیری مشخص نشده بود. این وضعیت می‌تواند هفته‌ها و حتی ماه‌ها ادامه پیدا کند و سرنوشت سیاسی نتانیاهو را همچنان در هاله‌ای از ابهام نگه دارد.  نتانیاهو هنوز پیروز نشده، اما شکست هم نخورده است؛ دست‌کم نه در این مرحله. اکنون باید مانع تشکیل دولت از سوی رقبایش شود؛ و ممکن است بار دیگر از این بحران جان سالم به در ببرد.

روی کاغذ، مخالفان نتانیاهو در مجموع حدود ۶۷ کرسی دارند، اما اختلاف‌های ایدئولوژیک، ملی و شخصی میان آنها این اکثریت را پراکنده کرده است. گادی آیزنکوت، مهم‌ترین رقیب نتانیاهو، ۲۱ کرسی به دست آورده، اما مجموع کرسی‌های احزاب مخالف یهودی تنها ۴۸ کرسی است؛ رقمی که برای تشکیل دولت کافی نیست. برای رسیدن به اکثریت ۶۱ کرسی، آنها به حمایت دو حزب عربی، یعنی رَعَم و فهرست مشترک، نیاز دارند که انتظار می‌رود در مجموع ۱۹ کرسی به دست آورند؛ رکوردی بی‌سابقه برای این احزاب.

به گفته تحلیلگران، مشارکت بی‌سابقه عرب‌ها، یا شهروندان فلسطینی اسرائیل، تا حدی واکنشی به چهار سال حضور وزیر امنیت ملی راست افراطی بوده است؛ دوره‌ای که در آن میزان جرم و جنایت در جامعه عرب افزایش یافت. اینجا محاسبات پیچیده می‌شود. حزب رَعَم، حزبی اسلام‌گراست که بخش بزرگی از پایگاه اجتماعی خود را از جامعه بدوی اسرائیل می‌گیرد. منصور عباس، رهبر این حزب، پس از انتخابات سال ۲۰۲۱ به نخستین سیاستمدار عرب تبدیل شد که به دولت اسرائیل پیوست. فهرست مشترک که پیش‌بینی می‌شود بزرگ‌ترین حزب عربی باشد، ائتلافی از چند حزب کوچک‌تر است: حدش، حزبی کمونیست؛ تَعَل، حزبی سکولار؛ و جریان ملی‌گرای بَلَد.

روز چهارشنبه، یائیر گولان، رهبر حزب چپ‌گرای دموکرات‌ها، از متحدان خود خواست احزاب عربی را بخشی از بلوک مخالفان به شمار آورند. او آنچه را «تقسیم‌بندی نژادپرستانه آرای یهودیان و عرب‌ها» از سوی نتانیاهو خواند، رد کرد؛ اما نفتالی بنت و آویگدور لیبرمن، دو متحد راست‌گرای آیزنکوت، با تشکیل دولتی که به احزاب عربی وابسته باشد مخالفت کرده‌اند. آنها از زمان بسته شدن حوزه‌های رأی‌گیری تاکنون موضع تازه‌ای درباره این موضوع اعلام نکرده‌اند. فهرست مشترک روز چهارشنبه اعلام کرد که برای همکاری سیاسی آمادگی دارد و حاضر است «هر کاری از دستش برمی‌آید برای پایان دادن به حکومت نتانیاهو انجام دهد.»

نتانیاهو چه خواهد کرد؟

یک منبع نزدیک به نتانیاهو گفته است هدف اصلی نخست‌وزیر پس از انتخابات، بی‌اعتبار کردن همکاری سیاسی یهودیان و عرب‌ها و جلوگیری از شکل‌گیری ائتلافی است که می‌تواند او را از قدرت کنار بزند. این منبع گفت: «او به‌شدت نگران تشکیل دولت اقلیت است.» به گفته این منبع، نتانیاهو حتی قصد دارد بر تک‌تک نمایندگان مخالف فشار وارد کند تا با احزاب عربی همکاری نکنند.

 

وضعیت احتمالی کنست بر اساس شمارش آرا تا صبح پنجشنبه

لیکود پس از آنکه در طول کارزار انتخاباتی علیه احزاب عربی موضع گرفته بود، روز چهارشنبه آنها را به «ربودن انتخابات» از طریق رشوه، تهدید، خشونت و جعل متهم کرد. این اتهامات بازتاب‌دهنده ادعاهای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده و نزدیک‌ترین متحد نتانیاهو، درباره تقلب انتخاباتی بود. کمیته مرکزی انتخابات روز چهارشنبه اعلام کرد که در حال بررسی شکایت لیکود است؛ هرچند پیش‌تر هزاران شکایت احزاب مختلف را که در روز انتخابات مطرح شده بود، رد کرده بود.

منبع نزدیک به نتانیاهو به سی‌ان‌ان گفت که نخست‌وزیر قصد دارد «به هر وسیله‌ای این احتمال را خنثی کند؛» از جمله با حمله به ایران یا ترغیب ترامپ به مداخله در سیاست داخلی اسرائیل به نفع او. مخالفان نگران‌اند که نتانیاهو از یک بحران امنیتی برای متوقف کردن یا جلوگیری از تشکیل دولت جدید استفاده کند.

نتانیاهو پیش از انتخابات از ترامپ خواسته بود حمله‌ای مشترک علیه ایران انجام دهند؛ اما واشنگتن، تا حدی به این دلیل که ایال زامیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، هشدار داده بود چنین حمله‌ای می‌تواند روند انتخابات را مختل کند، از این اقدام خودداری کرد. یک منبع امنیتی اسرائیلی به سی‌ان‌ان گفته است که طرح‌های عملیاتی آماده‌اند و در انتظار تأیید ترامپ هستند؛ تأییدی که ممکن است پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا صادر شود. یک منبع در اردوگاه مخالفان گفت: «هیچ راهی وجود ندارد که بدانیم نتانیاهو چه خواهد کرد. می‌دانیم که ممکن است برای تشدید دوباره تنش‌ها تلاش کند.» منبع دیگری گفت نتانیاهو «برای ترک نکردن دفتر نخست‌وزیری هر کاری خواهد کرد؛ از ایجاد آشوب داخلی گرفته تا بحران خارجی.»

گزینه‌های آیزنکوت و نقش حساس هرتزوگ

اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، نقشی تعیین‌کننده در مرحله پس از انتخابات دارد. او باید با همه احزاب منتخب مشورت کند تا مشخص شود هر یک چه کسی را برای نخست‌وزیری پیشنهاد می‌کنند. سپس فردی را مأمور تشکیل دولت خواهد کرد که به تشخیص او بیشترین امکان را برای کسب حمایت اکثریت ۶۱ کرسی داشته باشد. این فرد لزوماً رهبر بزرگ‌ترین حزب نیست؛ بلکه کسی است که واقع‌بینانه‌ترین مسیر را برای تشکیل ائتلاف دارد.

گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار، در 28 اکتبر 2026/عکس از آسوشیتدپرس

احتمال می‌رود آیزنکوت حمایت تعداد بیشتری از احزاب را در رایزنی‌های رئیس‌جمهور به دست آورد، زیرا انتظار می‌رود احزاب عربی از او حمایت کنند. پس از دریافت مأموریت، شمارش معکوس آغاز می‌شود. فرد مأمور تشکیل دولت ۲۸ روز فرصت دارد و می‌تواند ۱۴ روز دیگر نیز مهلت بگیرد تا درباره سمت‌های کابینه، بودجه و سیاست‌ها با احزاب دیگر مذاکره کند. اگر او شکست بخورد، مأموریت به نامزد دیگری منتقل می‌شود که چهار هفته فرصت خواهد داشت. اگر او نیز موفق نشود، کنست فرصت کوتاهی خواهد داشت تا نامزد دیگری معرفی کند. در صورت شکست این تلاش، انتخابات جدید به‌طور خودکار برگزار خواهد شد.

نتانیاهو در مقام نخست‌وزیر موقت از مزیتی برخوردار است: اگر آیزنکوت ابتدا مأمور تشکیل دولت شود و شکست بخورد، نتانیاهو می‌تواند منتظر پایان مهلت او بماند. حتی اگر اسرائیل در مسیر انتخابات مجدد قرار گیرد، نتانیاهو ممکن است ماه‌ها در مقام نخست‌وزیر موقت باقی بماند.

آیزنکوت کاملاً بدون گزینه نیست. حتی اگر مخالفان نتوانند دولت تشکیل دهند، می‌توانند از اکثریت پارلمانی خود برای تغییر رئیس کنست و تصدی برخی مناصب کلیدی دیگر استفاده کنند. چنین اقدامی می‌تواند توانایی نتانیاهو برای اداره امور را محدود کند و حتی امکان پیشبرد برخی طرح‌های قانونی را در اختیار مخالفان قرار دهد؛ بااین‌حال، آیزنکوت در زمین بازی مورد علاقه خود قرار ندارد. ائتلاف نتانیاهو همچنان وفاداری بالایی به او دارد و نخست‌وزیر نگرانی چندانی از جدا شدن اعضای ائتلافش ندارد.

ائتلاف متنوع آیزنکوت از نظر ایدئولوژیک انسجام کمتری دارد و حتی یک گام کوچک می‌تواند آن را از هم بپاشد و کشور را دوباره به سمت انتخابات سوق دهد. در حال حاضر، تمرکز بر هرتزوگ است؛ نقشی که با توجه به بن‌بست کنونی اهمیت بیشتری یافته است. از آنجا که هیچ‌یک از دو بلوک اکثریت روشنی ندارد، رئیس‌جمهور ممکن است تلاش کند نتانیاهو و آیزنکوت را به تشکیل دولت وحدت ملی ترغیب کند. هرتزوگ روز چهارشنبه گفت: «باید هر کاری انجام دهیم تا از دور دیگری از انتخابات جلوگیری کنیم.» او از رهبران احزاب خواست با «ذهنی باز» در رایزنی‌ها شرکت کنند.