محیط راهبردی جهان امروز به‌سختی می‌تواند با شرایط سال ۱۹۴۵ متفاوت‌تر از این باشد. رهبرانی که در آن زمان گرد هم آمدند، به دنبال تثبیت وضع موجودی بودند که از جنگ پدید آمده بود و هر سه آن را پذیرفتنی می‌دانستند. در مقابل، هر سه قدرتی که در شنژن دیدار کردند، هر یک به شیوه‌ای اساساً خواهان تجدیدنظر در نظم موجود هستند.

اکوایران: نشست شنژن میان ترامپ، شی و پوتین در حاشیه مجمع همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه برگزار شد؛ مجمعی متشکل از ۲۱ اقتصاد حوزه اقیانوس آرام که هیچ‌یک از کشورهای عضو اتحادیه اروپا در آن عضویت ندارند.

منفعت شی از نشست سه‌جانبه

به نوشته فایننشیال‌تایمز، برای شی جین‌پینگ، این نشست نقطه اوج سالی بود که طی آن توانسته است دونالد ترامپ، بزرگ‌ترین رقیب خود، را در کنار ولادیمیر پوتین، خطرناک‌ترین همسایه چین، در مدار نفوذ پکن قرار دهد. او همچنین ثبات چین را در جهانی به نمایش گذاشت که از تعرفه‌های تجاری آمریکا و جنگ‌های اوکراین و ایران متلاطم شده است.

برای پوتین، این نشست فرصتی بود تا پس از سال‌ها انزوای بین‌المللی و قرار گرفتن در جایگاه تقریباً مطرود، در پی حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۱۴، بار دیگر در سطحی برابر با رهبران دو ابرقدرت جهان قرار گیرد. در همین حال، ترامپ دوستی خود را با رقبای اقتدارگرایش تحکیم کرد، اما به گفته تحلیلگران، این دیدار از اعتبار و جایگاه او کاست.

جولیان گِوِرتز، تاریخ‌نگار چین در دانشگاه کلمبیا و نویسنده خبرنامه «ببر کاغذی»، به طراحی دقیق و حساب‌شده مراسم از سوی چین اشاره کرد؛ جایی که شی مهمانان خود را در اقامتگاه دولتی مجلل «ویلای کیلین» همراهی کرد و سپس ریاست مذاکرات میزگرد را بر عهده گرفت. گورتز گفت: «نحوه چیدمان صندلی‌ها، رئیس‌جمهور آمریکا را در جایگاه یکی از دو مهمان جهانی قرار داد که پکن میزبان گردهمایی آن‌ها بود. شاید ترامپ خود را شخصیت محوری این نشست تصور کند، اما پکن تضمین کرد که تصاویر و صحنه‌آرایی مراسم روایت دیگری را به نمایش بگذارند.»

این نشست سه‌جانبه همچنین اهداف سیاسی داخلی شی جین‌پینگ را تأمین می‌کرد و در آستانه تلاش او برای کسب چهارمین دوره پنج‌ساله دبیرکلی حزب کمونیست حاکم در سال آینده، جایگاهش را در صحنه جهانی ارتقا می‌داد. اگرچه رقیب شناخته‌شده‌ای برای شی وجود ندارد، کنگره پنج‌ساله حزب کمونیست همواره لحظه‌ای حساس از نظر سیاسی در چین به شمار می‌رود.

رایان هاس، کارشناس چین در اندیشکده بروکینگز، گفت به همین دلیل، حفظ مسیر باثبات روابط چین و آمریکا هدف اصلی شی بوده است. هاس گفت: «ترامپ هیچ نشانه‌ای از تمایل به رویارویی با شی یا پوتین نشان نمی‌دهد. در عوض، او از احترامی گرم که هر دو رهبر به او نشان می‌دهند، سرمست است.»

بار نخست تراژدی، بار دوم کمدی

بااین‌حال، به گفته تحلیلگران، راهبرد شی برای نزدیک‌شدن بیش از اندازه به ترامپ و پوتین با خطراتی همراه است. تحلیلگران این دیدار را با عنوان «یالتای ۲.۰» نام‌گذاری کرده بودند؛ اشاره‌ای به نشست سال ۱۹۴۵ میان رهبران آمریکا، بریتانیا و اتحاد جماهیر شوروی که در آن نظم جهانی پس از جنگ جهانی دوم تعیین شد.

این نشست سه‌جانبه، مقایسه‌هایی با نشست سال ۱۹۴۵ بین رهبران آمریکا، بریتانیا و اتحاد جماهیر شوروی را برانگیخت/عکس از خبرگزاری رویترز

وانگ یی‌وی، استاد دانشگاه رنمین، گفت پکن می‌خواست این پیام را ارسال کند که چین، روسیه و آمریکا، به‌عنوان اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد، متعهد به «دفاع از نظم بین‌المللی پس از جنگ جهانی دوم» هستند؛ اما همراهان شی در قرن بیست‌ویکم، به‌مراتب قدرت و ثبات کمتری نسبت به فرانکلین روزولت، وینستون چرچیل و ژوزف استالین دارند.

ترامپ در داخل آمریکا و در پی پیروزی‌های گسترده دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره تضعیف شده است؛ هرچند این شکست‌ها هنوز به سیاست خارجی او سرایت نکرده‌اند. در همین حال، ترامپ و پوتین هر دو درگیر جنگ‌هایی هستند که به نظر می‌رسد قادر به پیروزی در آن‌ها نیستند. با وجود سخنان مربوط به صلح جهانی، پوتین بلافاصله پس از ترک محل نشست، اوکراین را تهدید کرد. بیانیه مشترک سه کشور نیز صرفاً شامل تعهداتی مبهم بود؛ از جمله اصلاح سازمان ملل متحد و توافق بر سر اینکه نباید جنگ هسته‌ای به راه انداخت.

نشانه‌ای از شکنندگی این توافق را می‌شد در پاسخ‌های کلیشه‌ای وزیر امور خارجه چین مشاهده کرد؛ آنجا که از او درباره سازوکارهای پیگیری و اجرای توافقات نشست سؤال شد. وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، گفت: «چین با روسیه و آمریکا همکاری خواهد کرد تا اجماع حاصل‌شده در این نشست را به‌طور کامل اجرا کند... و به‌صورت مشترک برای ساختن جهانی بهتر تلاش کند.»

رقابت آمریکا و چین در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی نیز تهدیدی برای کلیت روابط دو کشور محسوب می‌شود. واشنگتن تنها چند روز پیش از نشست، محدودیت‌هایی را بر دسترسی از راه دور شرکت‌های چینی به تراشه‌های آمریکایی اعمال کرده بود. هر دو طرف همچنین شکایت دارند که طرف مقابل به تعهدات خود در چارچوب آتش‌بس تجاری پایبند نیست؛ توافقی که ترامپ و شی در اکتبر سال گذشته در کره جنوبی به آن دست یافته بودند.

بانی گلیزر، کارشناس چین در صندوق مارشال آلمان، گفت: «آتش‌بس شکننده ممکن است در حال فروپاشی باشد. دشوار است باور کنیم که تمایل شی به حفظ ثبات در روابط با آمریکا، بر نیاز او به نشان‌ندادن ضعف در داخل کشور غلبه کند؛ آن هم در آستانه بیست‌ویکمین کنگره حزب که تنها یک سال با آن فاصله داریم.»

صرفاً نمادین

فارن‌پالیسی در گزارش خود در پاسخ به این پرسش می‌نویسد که از همان زمانی که نشست سه‌جانبه در شنژن چین برنامه‌ریزی شد، مفسران و تحلیلگران شروع به مقایسه آن با کنفرانس یالتا در سال ۱۹۴۵ کردند. جای تعجب نیست که این روایت به‌ویژه از سوی مسکو تقویت شد؛ جایی که نشست سه‌جانبه «بزرگان» شامل بریتانیا، اتحاد جماهیر شوروی و آمریکا، نماد رسمیت‌یافتن سلطه شوروی بر نیمی از اروپا به شمار می‌رود.

ترامپ امیدوار بود درباره جنگ با شی و پوتین گفتگو کند/عکس از گتی ایمجز

پیوتر تولستوی، رئیس کمیته امور خارجی پارلمان روسیه، این نشست را «یالتای نو» نامید. الکساندر دوگین، ایدئولوگ فوق‌ملی‌گرای روس نیز این دیدار را «عمیقاً نمادین» توصیف کرد. کرملین هم اعلام کرد که «اهمیت و نمادگرایی این نشست را به‌سختی می‌توان بیش از اندازه برآورد کرد.»

کرملین درباره اهمیت نمادین این نشست حق داشت؛ به‌ویژه از آن جهت که این دیدار در هفته جاری تقریباً هیچ دستاورد دیگری نداشت. «اعلامیه در مسیر صلح» که ترامپ شی و پوتین آن را تصویب کردند، عملاً حرف چندانی برای گفتن ندارد. این اعلامیه از اصلاح سازمان ملل متحد بدون ارائه جزئیات مشخص، ارسال محموله‌های سوخت در آینده بدون تعیین حجم یا ضرب‌الاجل و گفت‌وگو درباره خطرات هسته‌ای بدون ترسیم مسیر روشنی برای پیشبرد آن‌ها سخن می‌گوید. صریح‌ترین بخش این اعلامیه، هشداری به دیوان کیفری بین‌المللی است که از اختیارات قضایی خود سوءاستفاده نکند.

هیچ‌یک از این موارد غافلگیرکننده نیست. ابهام در موضوع کنترل تسلیحات، بازتاب‌دهنده بی‌علاقگی چین به این مسئله در شرایطی است که این کشور به‌سرعت در حال گسترش زرادخانه هسته‌ای خود است. نامی از اوکراین در اعلامیه برده نشده است؛ زیرا روسیه بارها به‌روشنی نشان داده که برای برقراری صلح در اروپا، به چیزی کمتر از تحقق حداکثری خواسته‌هایش رضایت نخواهد داد. ایران نیز از دستور کار نشست غایب بود؛ چراکه روسیه و چین از ایران حمایت می‌کنند و جنگی که به بن‌بستی شرم‌آور برای ترامپ تبدیل شده، موضوعی نبود که او تمایلی به مطرح‌شدنش داشته باشد.

اما اساساً دستیابی به نتایج ملموس، هدف اصلی این نشست نبود. صرفِ تصویر نشستن سه رهبر در کنار یکدیگر، برای مهم جلوه‌دادن این نشست کافی بود؛ تصویری که پایتخت‌هایی از تایپه تا کی‌یف و توکیو را نگران کرد که مبادا این سه قدرت پشت درهای بسته و بدون حضور آن‌ها به تفاهمی دست یابند.

تفاوت‌های یالتا و شنژن

برای درک معنای واقعی نشست روز پنجشنبه، مقایسه با یالتا واقعاً مفید است؛ اما عمدتاً از این جهت که تفاوت‌های میان این دو نشست را آشکار می‌کند.

شی و ترامپ در ضیافت خوش‌آمدگویی روز چهارشنبه گفتگو می‌کنند/عکس از خبرگزاری فرانسه

نخستین تفاوت، جایگاه تضعیف‌شده سه رهبر امروزی است. رهبران سه قدرت بزرگ در یالتا، به‌عنوان فاتحان جنگی گرد هم آمده بودند که بخش بزرگی از اروپا و آسیا را ویران کرده بود. تصمیماتی که آن‌ها در یالتا و چند ماه بعد در کنفرانس پوتسدام گرفتند، خطوطی را ترسیم کرد که بیش از چهار دهه پابرجا ماندند؛ اما سه رهبری که در شنژن دیدار کردند، هر یک به شیوه‌ای با ضعف روبه‌رو هستند و همگی به فرصتی برای عکاسی و نمایش قدرت نیاز داشتند تا اقتداری را به نمایش بگذارند که هیچ‌کدام به‌طور کامل از آن برخوردار نیستند.

چین در کنفرانس یالتا دعوت نشده بود، زیرا اساساً موضوع مذاکرات و تصمیم‌گیری دیگران قرار گرفته بود. فرانکلین روزولت، رئیس‌جمهور آمریکا و ژوزف استالین، رهبر شوروی، بدون مشورت با چیانگ کای‌شک، رهبر جمهوری چین، درباره حقوق شوروی در خطوط راه‌آهن منچوری و بندرهای دالیان و پورت آرتور توافق کردند. هشتاد و یک سال بعد، چین متفاوتی میزبان چنین نشستی بود.

محل برگزاری نیز با دقت انتخاب شده بود. در سال ۱۹۸۰، زمانی که شنژن به نخستین منطقه ویژه اقتصادی چین تبدیل شد، شهری کوچک در آن سوی مرز هنگ‌کنگ بود؛ اما امروز یکی از قطب‌های بزرگ فناوری و تولید در جهان به شمار می‌رود؛ بااین‌حال، آهنگ رشد و پیشرفتی که شنژن نماد آن است، در حال کندشدن است. صندوق بین‌المللی پول انتظار دارد رشد اقتصادی چین در سال جاری به ۴.۵ درصد و در سال ۲۰۲۷ به ۴ درصد کاهش یابد؛ زیرا ضعف تقاضای داخلی و بحران بخش املاک و مستغلات بر اقتصاد این کشور فشار وارد می‌کنند. کاهش جمعیت نیز تا سال ۲۱۰۰ جمعیت چین را ۷۸۶ میلیون نفر کمتر خواهد کرد.

این نشست پرزرق‌وبرق همچنین فرصتی بود تا توجه جهان از تغییر مسیر اقتصاد چین منحرف شود. برای پوتین، این نشست دستاورد حیثیتی بزرگ‌تری داشت؛ چراکه روسیه از نظر تقریباً تمام شاخص‌های مادی، در سطحی بسیار پایین‌تر از دو قدرت دیگر قرار دارد. صندوق بین‌المللی پول تولید ناخالص داخلی آمریکا را در سال ۲۰۲۶ حدود ۳۲.۶ تریلیون دلار و تولید ناخالص داخلی چین را ۲۱.۵ تریلیون دلار برآورد می‌کند. این رقم برای روسیه تنها حدود ۲.۷ تریلیون دلار است؛ تقریباً هم‌اندازه اقتصاد ایتالیا.

هزینه‌های نظامی نیز همین تصویر را نشان می‌دهد. در سال ۲۰۲۵، آمریکا ۹۵۴ میلیارد دلار، چین حدود ۳۳۶ میلیارد دلار و روسیه ۱۹۰ میلیارد دلار صرف امور نظامی کردند. کشورهای اروپایی عضو ناتو نیز در مجموع ۵۵۹ میلیارد دلار هزینه نظامی داشتند؛ رقمی که تقریباً سه برابر هزینه نظامی روسیه است.

مسکو نان انفعال اروپا را می‌خورد

بنابراین، جایگاهی که پوتین در نشست شنژن به دست آورد، حاصل نزدیک به دو دهه سیاست تهاجمی فزاینده و حساب‌شده بود. گرجستان، کریمه، سوریه، حملات سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ به اوکراین و حملات ترکیبی کنونی در سراسر اروپا، همگی حلقه‌هایی از زنجیره اقداماتی هستند که بر یک محاسبه واحد استوارند. مسکو انفعال اروپا را به جایگاه و اعتبار بین‌المللی تبدیل کرده است؛ به این معنا که کمبود وزن اقتصادی و نظامی خود را با آمادگی برای استفاده از زور جبران می‌کند؛ آمادگی‌ای که هیچ‌یک از رقبایش از خود نشان نمی‌دهند.

پوتین

ولادیمیر پوتین در ویلای کیلین با ترامپ و شی دیدار می‌کند/عکس از آسوشیتدپرس

این محاسبه نتیجه داد، زیرا اروپا ترجیح داد پیامدهای آن را نادیده بگیرد. آلمان در برابر حمله روسیه به کریمه و منطقه دونباس در سال ۲۰۱۴ واکنش چندانی نشان نداد و هم‌زمان پروژه نورد استریم ۲ را پیش برد؛ پروژه‌ای که وابستگی انرژی قاره اروپا به مسکو را عمیق‌تر کرد. از سال ۲۰۲۲، اروپا هزینه‌های دفاع از اوکراین را تأمین کرده، بی‌آنکه هرگز به تصمیمی قاطع برای تلاش در جهت پیروزی کی‌یف برسد.

واشنگتن نیز در تشویق پوتین سهم خود را داشته است؛ از خط قرمز بی‌اثر باراک اوباما در سوریه در سال ۲۰۱۳ گرفته تا تصمیم ترامپ برای کاهش تحریم‌های روسیه و اعطای جایگاهی در میان قدرت‌های بزرگ به مسکو، پیش از آنکه جنگ روسیه به توافقی نهایی برسد. برای ترامپ، این نشست فرصتی خوشایند برای فاصله‌گرفتن از مجموعه‌ای از ناکامی‌های اخیر بود.

محیط راهبردی جهان امروز به‌سختی می‌تواند با شرایط سال ۱۹۴۵ متفاوت‌تر از این باشد. رهبرانی که در آن زمان گرد هم آمدند، به دنبال تثبیت وضع موجودی بودند که از جنگ پدید آمده بود و هر سه آن را پذیرفتنی می‌دانستند. در مقابل، هر سه قدرتی که در شنژن دیدار کردند، هر یک به شیوه‌ای اساساً خواهان تجدیدنظر در نظم موجود هستند.

چین چشم به تایوان دوخته و در پی گرفتن رهبری فناوری از آمریکا است. روسیه درگیر جنگی در اروپا است و رابطه‌اش با پکن هر سال نامتوازن‌تر می‌شود. آمریکا نیز در حال مذاکره مجدد درباره اتحادهای خود و سیاست تجاری‌اش است؛ آن هم در شرایطی که در باتلاق جنگ ایران گرفتار شده است. هر سه قدرت در حال حرکت در محیطی راهبردی و متغیر هستند؛ محیطی که هر یک آن را مرحله‌ای موقت برای بهبود موقعیت خود می‌دانند.

اروپا: غایب بزرگ

سومین تفاوت و شاید عمیق‌ترین آن‌ها، به‌روشنی در غیبت اروپا از این نشست نمایان است. در یالتا، اروپا در میان فاتحان جنگ حضور داشت. فرانسه، که چهار سال اشغال آلمان و حکومت ویشیِ همکار با نازی‌ها را پشت سر گذاشته بود، طبیعتاً به این نشست دعوت نشد. برای لهستان و بخش بزرگی از اروپای مرکزی نیز کنفرانس یالتا یادآور توافقی است که به زیان آن‌ها تحمیل شد.

اما وینستون چرچیل، نخست‌وزیر بریتانیا، نماینده یک قدرت اروپایی بود که از سال ۱۹۳۹ در جنگ حضور داشت. نظمی که او در طراحی آن نقش داشت، از اشغال آلمان پس از جنگ گرفته تا تأسیس سازمان ملل متحد، نظمی بود که آزادی در قلب آن قرار داشت. در شنژن، هیچ رهبر اروپایی در اتاق مذاکرات حضور نداشت؛ واقعیتی که به‌وضوح نتیجه چند دهه افول راهبردی اروپا است.

نشست همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه (APEC) در شنژن، چین، همراه با رهبران جهان/عکس از طریق آسوشیتدپرس

در واقع، هر یک از سه رهبری که پشت میز نشسته بودند، به شیوه‌ای متفاوت علیه اروپا عمل می‌کنند. چین این کار را از مسیر تجارت انجام می‌دهد. اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ با کسری تجاری ۳۵۹.۸ میلیارد یورویی در برابر چین روبه‌رو شد. بزرگ‌ترین گروه کالاهای وارداتی از چین شامل ماشین‌آلات مکانیکی، ماشین‌آلات و تجهیزات الکتریکی بود؛ یعنی همان هسته صنعتی‌ای که اروپا در تلاش است از آن محافظت کند.

روسیه این کار را از طریق زور انجام می‌دهد. جنگ این کشور علیه اوکراین وارد پنجمین سال خود شده و کارزار حملات ترکیبی آن، شامل خرابکاری، نفوذ پهپادها، انتشار اطلاعات نادرست و ارعاب، اکنون به عمق قلمرو اتحادیه اروپا رسیده است.

آمریکا نیز از طریق تحقیر و بی‌اعتنایی ایدئولوژیک به اروپا عمل می‌کند؛ رویکردی که در سخنرانی جی. دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در کنفرانس امنیتی مونیخ در سال ۲۰۲۵ و همچنین در سند راهبرد امنیت ملی واشنگتن به‌روشنی نمایان شد.  این سیاست در کنار اعمال تعرفه‌هایی بر کالاهای اروپایی قرار می‌گیرد که در روابط فراآتلانتیکی پس از جنگ جهانی دوم سابقه نداشته است.

یالتا نشستی میان طرفداران جهان‌بینی‌های متفاوت بود و در فاصله سه سال، این اختلاف ایدئولوژیک به جنگ سرد تبدیل شد. با وجود تمام پیامدهای زیان‌باری که یالتا برای ملت‌های گرفتار در سوی شورویِ این توافق داشت، این کنفرانس همچنان نمادی از عمل‌گرایی در ورای شکاف‌های ایدئولوژیک است.

اما شنژن دقیقاً نقطه مقابل آن بود. سه رهبر حاضر در این نشست منافع متضادی دارند و اختلافات میان آن‌ها کم نیست. واشنگتن خواهان آن است که پکن وارد چارچوب سه‌جانبه کنترل تسلیحات شود؛ چارچوبی که وزارت امور خارجه چین آن را «نه منصفانه، نه منطقی و نه واقع‌بینانه» توصیف کرده است. آمریکا با ایران در جنگ است و اختلال در کشتیرانی از طریق تنگه هرمز، به منابع انرژی چین آسیب می‌زند. روسیه و چین نیز به‌هیچ‌وجه متحدان راهبردی یکدیگر نیستند و تشریفات دیپلماتیک در شنژن نشان داد که رابطه میان آن‌ها تا چه اندازه نامتوازن شده است.

درباره بیانیه مشترک نشست

نیوزویک در گزارش خود به برندگان و بازندگان احتمالی این نشست می‌پردازد. به نوشته این رسانه، پوتین از انتقادهای مطرح‌شده علیه دیوان کیفری بین‌المللی بهره‌مند شد؛ نهادی که در ارتباط با جنگ اوکراین حکم بازداشت او را صادر کرده است. همزمان، موضوع جنگ اوکراین در بیانیه پایانی نشست مطرح نشد.

از آنجا که این نشست هیچ نتیجه معناداری درباره حل‌وفصل جنگ روسیه و اوکراین به همراه نداشت، چین همچنین توانست از تیره‌شدن روابط خود با کشورهای اروپایی در پی میزبانی این اجلاس جلوگیری کند. پس از سال‌ها انزوای بین‌المللی و تحریم‌هایی که در پی حمله او به اوکراین اعمال شد، حضور پوتین در بالاترین سطح دیپلماسی جهانی با استقبال رسانه‌های روسیه روبه‌رو شد.

اظهارات ترامپ درباره دیوان کیفری بین‌المللی و بیانیه مشترک علیه این نهاد، به نفع رهبر روسیه تمام خواهد شد. همچنین لحن و اظهارات مطرح‌شده در جریان نشست، چشم‌انداز پوتین از نظم جهانی‌ای را تقویت می‌کند که در آن سلطه غرب کمرنگ‌تر شده است. پوتین هنگام خداحافظی با شی جین‌پینگ گفت: «هیچ‌کس انتظار نداشت همه‌چیز تا این اندازه خوب پیش برود.»

ترامپ گفت که در همان روز، موضوع جنگ‌های ایران و اوکراین را با رهبران دیگر مطرح کرده است؛ اما این دو جنگ در بیانیه‌ای که روسیه و چین منتشر کردند، هیچ جایگاهی نداشتند.

دیوان کیفری بین‌المللی هم در بیانیه مشترک و هم در اظهارات ترامپ پیش از ورود سه رهبر به مذاکرات پشت درهای بسته، محور انتقادها بود. بخش بیانیه که بر «اهمیت فوق‌العاده احترام به مصونیت مقام‌های دولتی» تأکید می‌کند، می‌تواند به‌عنوان تعهدی برای حمایت از پوتین و در ارتباط با جنایات جنگی‌ای که او به ارتکاب آن‌ها متهم شده است، تفسیر شود.

تسلیحات هسته‌ای و دستاوردهای ترامپ

ترامپ تلاش کرد شی و پوتین را دوستان خود نشان دهد و هم‌زمان ثابت کند که توانایی مذاکره با بزرگ‌ترین رقبای آمریکا را دارد. داریل جی. کیمبال، مدیر اجرایی انجمن کنترل تسلیحات، روز پنجشنبه به نیوزویک گفت: «اینکه رهبران سه کشوری که بزرگ‌ترین زرادخانه‌های هسته‌ای جهان را در اختیار دارند، بار دیگر تأکید کرده‌اند که جنگ هسته‌ای قابل پیروزی نیست و هرگز نباید آغاز شود و همچنین تمایل دارند گفت‌وگو درباره جلوگیری از اشاعه تسلیحات هسته‌ای را ادامه دهند، اتفاق مثبتی است.»

اما کیمبال تأکید کرد که برای دستیابی به پیشرفت جدی، رهبران باید «به دیپلمات‌ها و کارشناسان ارشد خود مأموریت دهند تا پیشنهادهایی متوازن برای محدودکردن و کاهش زرادخانه‌های مرگبارشان تدوین و بررسی کنند و آمادگی ورود به مذاکراتی متقابل را داشته باشند که به نتایج واقعی منجر شود.»

کاور ترامپ شی پوتین

کریگ سینگلتون از بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها می‌گوید ترامپ در تعاملات دوجانبه خود با شی، رابطه شخصی و صمیمانه با او را نوعی بیمه در برابر بحران تلقی می‌کند؛ زیرا معتقد است رهبران دو کشور می‌توانند درحالی‌که کشورهایشان با یکدیگر رقابت می‌کنند، آرامش روابط را حفظ کنند. سینگلتون به نیوزویک گفت: «شی در تلاش است از این بیمه استفاده کند و با این کار، خویشتن‌داری آمریکا در قبال تایوان را تضمین کند.» او اضافه کرد که هشدارهای ترامپ درباره ویرانی هسته‌ای نیز بازتاب‌دهنده جاه‌طلبی او برای ثبت خلع سلاح هسته‌ای به‌عنوان یکی از دستاوردهای ماندگار دوران ریاست‌جمهوری‌اش است.

درحالی‌که شی پکن را در مرکز دیپلماسی میان سه قدرت بزرگ قرار داد و پوتین نیز در جایگاه یک همتای برابر در کنار آن‌ها نشست، رئیس‌جمهور آمریکا «سکویی برای پیشبرد جاه‌طلبی‌های خود در زمینه میراث سیاسی‌اش» به دست آورد. سینگلتون گفت: «از این منظر، هر یک از آن‌ها پیش از حل‌وفصل اختلافات زیربنایی، سودی دیپلماتیک به دست آوردند. هر سه اعتبار و وجهه خود را افزایش دادند، بی‌آنکه امتیاز سیاسی چندانی واگذار کنند. شی در شنژن با ترامپ با احترام رفتار کرد. اما ماه آینده در میامی، زمانی که موعد اجرای تعهدات تجاری پکن فرا برسد، عزم او را به آزمون خواهد گذاشت.»