چین جهان را با Deepseek و Qwen شگفت‌زده کرد؛ اما چگونه از آن‌ها درآمدزایی می‌کند؟

به گزارش اکوایران- در یک سال گذشته، آزمایشگاه چینی هوش مصنوعی Deepseek که تا حد زیادی ناشناخته بود، توانست با معرفی یک مدل جدید و پیشرفته، توجه جهانیان را جلب کند. از آن زمان، قدرت و نفوذ چین در زمینه هوش مصنوعی به طور پیوسته در حال افزایش است. به عبارت دیگر، چین اکنون به یک پیشگام جهانی در زمینه توسعه مدل‌های متن‌باز تبدیل شده است.

رشد شگفت‌انگیز مدل‌های چینی و تهدیدی برای برتری آمریکایی‌ها

مدل متن‌باز به مدلی گفته می‌شود که پارامترهای آن‌، که طی فرایند آموزش تعیین می‌شود، به صورت رایگان در دسترس عموم قرار می‌گیرد. طبق آمار پلتفرم معروف Hugging Face که به عنوان منبع اصلی مدل‌های متن‌باز شناخته می‌شود، تعداد دانلود مدل‌های چینی از مدل‌های آمریکایی پیشی گرفته است.

پیشرفت چین در این حوزه تنها به Deepseek محدود نمی‌شود. در ماه سپتامبر، خانواده مدل‌های Qwen که توسط غول تجارت الکترونیک چین، Alibaba، توسعه یافته بود، تبدیل به پرطرفدارترین مدل در Hugging Face شد و با کنار زدن مدل Llama که متعلق به شرکت آمریکایی Meta است، در رتبه نخست قرار گرفت.

پس از تعطیلات کریسمس، شرکت Meta اعلام کرد که قصد دارد بیش از دو میلیارد دلار برای خرید Manus که یک آزمایشگاه هوش مصنوعی چینی است که پیشتر به سنگاپور نقل مکان کرده، پرداخت کند. البته هنوز دولت چین موافقت رسمی خود را برای این قرارداد اعلام نکرده است. در ادامه روند پیشرفت چین، دو شرکت دیگر در حوزه هوش مصنوعی به نام‌های MiniMax و Z.ai نیز در اوایل ژانویه در بورس هنگ‌کنگ عرضه اولیه شدند و قیمت سهامشان در همان ابتدا افزایش قابل توجهی را تجربه کرد.

به نظر می‌رسد مدل‌های هوش مصنوعی تولید شده در چین از استانداردهای جهانی برخوردارند و می‌توانند همگام با رقبای آمریکایی خود پیش بروند. در وب‌سایت معتبر LMArena که به مقایسه عملکرد مدل‌ها می‌پردازد، مدل‌های شرکت‌های پیشرو آمریکایی مانند OpenAI، Google، Anthropic و xAI در آزمون‌های استاندارد عملکردی، رتبه‌های برتر را به خود اختصاص داده‌اند. با این حال، مدل‌های متن‌باز تولید شده توسط شرکت‌های چینی مانند Alibaba و Z.ai نیز عملکرد بسیار خوبی داشته‌اند و فاصله چندانی با رقبای آمریکایی خود ندارند.

چالش‌های درآمدزایی چین از مدل‌های متن‌باز

چالش اصلی چین در حال حاضر، کسب درآمد از مدل‌های متن‌باز است. طبق آمار ارائه‌شده از سوی Sensor Tower، اپلیکیشن ChatGPT شرکت OpenAI تنها از طریق فروشگاه اپل در دوازده ماه منتهی به اکتبر، ۱٫۷ میلیارد دلار درآمد داشته است. این در حالیست که مجموع درآمد ده دستیار هوش مصنوعی چینی در همین پلتفرم، حدود ۵۰۰ هزار دلار بوده و بیشتر آن‌ها هنوز به صورت رایگان در دسترس کابران هستند.

توسعه‌دهندگان این مدل‌ها به طور عمده از طریق فروش خدمات جانبی مانند کمک به استقرار مدل‌ها و زیرساخت‌های اجرایی آن‌ها، کسب درآمد می‌کنند. با این حال، این مسیر هم بدون چالش نیست. به عنوان مثال، شرکت MiniMax در نه ماه نخست سال ۲۰۲۵ تنها ۵۳ میلیون دلار فروش داشته، اما در عین حال، ۵۱۲ میلیون دلار زیان کرده است. شرکت Z.ai نیز با مشکلات مالی جدی روبروست. به نظر می‌رسد که صنعت هوش مصنوعی چین، به‌ویژه استارت‌آپ‌های فعال در این حوزه، در آستانه یک دوره اصلاحی و ادغام قرار دارد.

بخشی از مشکلات توسعه‌دهندگان چینی، به دلیل بازار داخلی بسیار رقابتی و نسبتا کوچک این کشور است. به گفته Kyle Chen از مؤسسه بروکینگز، موفقیت چشمگیر Deepseek در سال گذشته باعث شد تا بسیاری از شرکت‌های ضعیف‌تر از رقابت کنار بروند. با این حال، بازار همچنان بسیار شلوغ و اشباع شده است. طبق گزارش بلومبرگ، تعداد مدل‌های هوش مصنوعی ارائه‌شده در چین تا سپتامبر گذشته به بیش از ۵۰۰ عدد رسیده که در مقایسه با تنها ۱۴ مدل در دو سال قبل، رشد قابل توجهی را نشان می‌دهد.

بازارهای خارجی؛ امید تازه شرکت‌های هوش مصنوعی چین برای رشد

ضعف سودآوری و رقابت شدید در بازار داخلی چین، عواملی هستند که توضیح می‌دهند چرا شرکت‌های هوش مصنوعی چینی به دنبال رشد در بازارهای خارجی هستند. یکی از مقاصد اصلی آن‌ها، کشورهای جنوب جهانی است. Zixuan Li، مدیر کسب‌وکار بین‌الملل شرکت Z.ai، می‌گوید بیشتر مشتریان سازمانی این شرکت در کشورهایی مانند برزیل، مالزی و سنگاپور قرار دارند؛ کشورهایی که به گفته او با چین در تعارض نیستند.

برای مثال، در ماه نوامبر، برنامه ملی هوش مصنوعی سنگاپور اعلام کرد که مدل Sea-Lion خود را از Llama به Qwen تغییر داده و حالا آن را بر بستر زیرساخت ابری علی‌بابا اجرا می‌کند. بانک سرمایه‌گذاری گلدمن ساکس پیش‌بینی کرده که ارائه‌دهندگان بزرگ خدمات رایانش ابری چین، مانند Alibaba، Baidu، ByteDance و Tencent، امسال حدود ۷۰ میلیارد دلار در زیرساخت مراکز داده سرمایه‌گذاری خواهند کرد. این سرمایه‌گذاری‌ها عمدتاً بر بازارهای آسیایی، آمریکای لاتین و خاورمیانه متمرکز هستند.

با این حال، بسیاری از این بازارها نیز کوچک هستند و به نظر می‌رسد که سود اصلی در بازارهای غربی و جذاب‌تر نهفته است؛ جایی که مدل‌های چینی در حال جذب کاربران بیشتری هستند. در همین راستا مدیرعامل Airbnb اشاره کرده که این پلتفرم یکی از شرکت‌هایی است که اکنون از مدل Qwen استفاده می‌کند.