پژوهشی درباره هفت کلان‌شهر ایران نشان می‌دهد برداشت آب زیرزمینی برای کشاورزی، به‌ویژه در قم و اصفهان، از عوامل تشدید فرونشست زمین است. اصلاح الگوی کشت و آبیاری و مدیریت مصرف آب، از راهکارهای پیشنهادی برای مهار این بحران است.

اکوایران: فرونشست زمین دیگر فقط یک هشدار زیست‌محیطی نیست؛ به مسئله‌ای جدی برای آینده شهرهای بزرگ ایران تبدیل شده است. پژوهشی تازه با بررسی وضعیت مصرف آب زیرزمینی و فرونشست در هفت کلان‌شهر کشور، نشان می‌دهد که الگوی مصرف آب در بخش کشاورزی یکی از عوامل مهم فشار بر منابع زیرزمینی و تشدید این پدیده است.

بر اساس یافته‌های این پژوهش، سهم کشاورزی از مصرف آب زیرزمینی در تهران به ۳۵ درصد، در مشهد به ۴۵ درصد، در شیراز به ۲۶ درصد و در قم به ۹۰ درصد می‌رسد. این ارقام نشان می‌دهند که نقش کشاورزی در برداشت از منابع زیرزمینی، بسته به شرایط هر منطقه، متفاوت است؛ اما در برخی شهرها به بخش غالب مصرف تبدیل شده است.

وضعیت اصفهان نیز از این منظر نگران‌کننده است. مصرف آب زیرزمینی در بخش کشاورزی این استان از متوسط کشوری بیشتر است و در کنار قطع جریان دائمی زاینده‌رود، به گسترش فرونشست زمین دامن می‌زند.

پژوهشگران برای مهار این روند، بر تدوین مقررات ملی فرونشست زمین، کاهش مصرف آب در بخش شرب و بهداشت، اصلاح الگوی آبیاری فضای سبز شهری و تغییر شیوه‌های کشت و آبیاری در مناطق بحرانی تأکید کرده‌اند.

فرونشست، نتیجه انباشته‌شدن سال‌ها فشار بر منابع آب زیرزمینی است. پرسش اینجاست که آیا سیاست‌های مدیریت آب می‌توانند پیش از آنکه پیامدهای این بحران گسترده‌تر شود، مسیر برداشت از منابع زیرزمینی را تغییر دهند؟