به گزارش اکوایران، تنها چند ساعت پس از آنکه آمریکا به دستگیری نیکولاس مادورو، رئیسجمهوری ونزوئلا، در روز شنبه (13 دی) اقدام کرد، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، انگیزه خود را مشخص کرد. او گفت: «تجارت نفت در ونزوئلا با رکود روبهرو شده، یک ورشکستگی کامل برای مدتی طولانی. شرکتهای نفتی عظیم آمریکا میلیاردها دلار خرج خواهند کرد تا زیرساخت بسیار آسیبدیده این کشور را بازسازی و شروع به کسب درآمد برای آمریکا کنند.»
انتقام ترامپ از ونزوئلا
به نوشته اکونومیست، این اعلان با طعم شیرین انتقام برای آمریکا همراه بود؛ هجده سال قبل در زمان ریاستجمهوری هوگو چاوز در ونزوئلا، این کشور آمریکای لاتین به ملیسازی داراییهای متعلق به شرکتهای آمریکایی و غربی اقدام کرد. دعاوی به ارزش مجموعا 60 میلیارد دلار علیه ونزوئلا و شرکت ملی نفت PDVSA در دادگاههای آمریکایی و بینالمللی مطرح شده است. در تاریخ 16 دسامبر (25 آذر)، ترامپ خواستار آن شد تا ونزوئلا تمام نفت، زمینها و دیگر داراییهایی را که متعلق به آمریکا بوده، بازگرداند.
ترامپ میگوید آمریکا کنترل بزرگترین ذخایر نفتی جهان را در دست میگیرد. این خبر می تواند تاثیر اساسی در بازارهای جهانی داشته باشد.
اما رئیسجمهوری آمریکا چیزی بیش از تلافی میخواهد. دههها عقبماندگی در سرمایهگذاری و سوء مدیریت باعث شده است تولید نفت ونزوئلا از اواخر دهه 2000، تا دو سوم کاهش یابد و به حدود 1 میلیون بشکه در روز برسد. هدف ترامپ، یک اتفاق برد-برد است، زیرا هم اقتصاد ونزوئلا و هم سرمایهگذاران آمریکایی در پی آن شکوفا خواهند شد. ذخایر نفتی ونزوئلا به حدود 300 میلیارد بشکه میرسد که یک پنجم کل ذخایر جهان از طلای سیاه است. نفت خام سنگین و ترشی که ونزوئلا در اختیار دارد، همان نوع از نفت است که پالایشگاههای آمریکایی با کمبود شدید آن روبهرو هستند، به خصوص پس از آنکه روابط آمریکا با کانادا که این نوع نفت را تأمین میکند، پرتنش شده است.
زوایای منفی یورش ترامپ به صنعت نفت ونزوئلا
اما یورش رئیسجمهوری آمریکا به نفت ونزوئلا چه جنبههای منفیای دارد؟ آنچه مشخص است این است که تبعات منفی زیادی در این رابطه وجود دارد. در کوتاهمدت، احتمال دارد تولید نفت خام ونزوئلا بیش از آنکه بازیابی شود، سقوط کند. در ماه دسامبر، آمریکا محاصره نفتکشهای تحریمشده را که به حمل نفت خام ونزوئلا اقدام میکنند، اعلام کرد و سپس به توقیف یکی از این کشتیها پرداخت.
از آن زمان، صادرات ونزوئلا به شدت کاهش یافته و حجم نفت خام این کشور که در نفتکشها ذخیره شده است، به بالاترین سطح چندین ساله رسیده است. ونزوئلا همچنین با کمبود نفتا - رقیقکنندهای که برای قابل حمل کردن نفت خام فوقالعاده غلیظ خود به آن نیاز دارد - مواجه است؛ مادهای که ونزوئلا دیگر آن را از روسیه دریافت نمیکند. در صورت برداشته نشدن این محاصره، تولید نفت این کشور آمریکای لاتین بیش از پیش محدود خواهد شد و شاید به کمتر از 700 هزار بشکه در روز برسد.
تولید نفت ونزوئلا ممکن است در چند ماه آینده بازیابی شود، البته در صورتی که یک گذار سیاسی مطلوب رخ دهد و تحریمها بر این کشور و همچنین محاصره آن به پایان برسد. تخمین شرکت کپلر که در زمینه ارائه داده فعالیت دارد، نشان میدهد نگهداری و تعمیرات میتواند تولید نفت خام ونزوئلا را تا پایان سال 2026 میلادی به 1.2 میلیون بشکه در روز افزایش دهد.
با این حال، این میزان باز هم در سطحی پایینتر از پتانسیل حداکثری تولید نفت ونزوئلا است و باعث میشود این کشور آمریکای جنوبی تقریبا در سطح تولید لیبی قرار بگیرد که هجدهمین تولیدکننده بزرگ جهان است. برای تولید بیشتر، ونزوئلا نیاز دارد تا سه مشکل را برطرف کند: نیاز حیاتی به تأمین سرمایه، کمبود نیروی کار و یک بازار جهانی اشباعشده.
مشکلاتی که مانع شکوفایی صنعت نفت ونزوئلا میشود
شرکت مشاوره ریستاد انرژی تخمین زده است که 110 میلیارد دلار سرمایهگذاری در زمینه اکتشاف و تولید مورد نیاز است تا تولید ونزوئلا به سطح 15 سال قبل بازگردد؛ مبلغی که دو برابر بیشتر از کل سرمایهگذاری جهانی غولهای نفتی آمریکا در سال 2024 است. به نظر میرسد ترامپ فکر میکند این شرکتها در امضای چکهای قابل توجه، صف خواهند کشید.
شرکت آمریکایی شورون که همین حالا نیز در ونزوئلا حضور دارد و بر اساس یک معافیت تحریمی، حدود 200 هزار بشکه در روز به آمریکا نفت صادر میکند، میتواند به خوبی فعالیت خود را گسترش دهد. اما دیگران رنجهای گذشته را فراموش نکردهاند. تضمین موفقیت برنامه ترامپ، بسیار دشوار است.
اکوایران: ترامپ پس از سرنگونی ونزوئلا، حالا با کشوری ۲۸ میلیونی، ارتشی چندصدهزار نفری، شبهنظامیان مسلح و اپوزیسیونی پراکنده روبهروست؛ جایی که یک تصمیم اشتباه میتواند آمریکا را به درگیریای عمیقتر از آنچه تصور میشد بکشاند.
حتی اگر تعداد کافی از شرکتهای نفتی آمریکا متقاعد شوند که در ونزوئلا سرمایهگذاری کنند، بعید است که صنعت نفت این کشور سرعت بگیرد. در سالهای اخیر، این کشور آمریکای لاتین با پدیده قابل توجه فرار مغزها روبهرو بوده است. دهها هزار نفر از کارگران ماهر، از مهندسان گرفته تا زمینشناسان، این کشور را ترک کردهاند. شرکت PDVSA ونزوئلا اکنون به طور گسترده توسط نیروهای نظامی اداره میشود. برای ایجاد سرمایهگذاریهای مشترکِ پایدار با شرکتهای آمریکایی، این شرکت باید به شکل اساسی متحول شود که شاید چندین سال به طول بینجامد.
مازاد عرضه در بازار جهانی نفت
هر اندازه که ونزوئلا نفت بیشتری تولید کند، این محمولهها وارد یک بازار دچار مازاد عرضه میشوند. آژانس بینالمللی انرژی انتظار دارد تا دستکم پایان این دهه، عرضه جهانی نفت خام از تقاضا پیشی بگیرد که علت آن به تولید قوی در کشورهایی مانند برزیل، گویان و به خصوص ایالات متحده و همچنین رشد ضعیف تقاضا مربوط میشود.
بسیاری از کارشناسان انتظار دارند مازاد عرضه باعث شود قیمت جهانی نفت خام به سوی 50 دلار به ازای هر بشکه کاهش یابد و حتی در طول امسال و سال بعد به سطح پایینتری سقوط کند. شرکت کپلر در خوشبینانهترین سناریوی خود انتظار دارد تولید نفت ونزوئلا تا سال 2028 به محدوده 1.7 میلیون تا 1.8 میلیون بشکه در هر روز افزایش یابد. پالایشگاههای آمریکایی احتمالا مقداری بشکه اضافی خریداری خواهند کرد؛ آنها در اوایل دهه 2010 روزانه 500 هزار بشکه بیشتر وارد میکردند.
کوبا که از مدتها پیش با شرایط مطلوب به خریداری نفت از ونزوئلا اقدام کرده است، برای کمک، به روسیه و مکزیک متوسل خواهد شد. پالایشگاههای خصوصی چین موسوم به «تیپات» که عمده نفت ونزوئلا را با تخفیف خریداری میکردند، ممکن است از این تجارت بیرون رانده شوند. شاید شرکتهای نفتی چین حتی حضور خود در آمریکای لاتین را کاهش دهند.
همه این موارد میتواند از لحاظ تجاری و ژئوپلیتیک به نفع ایالات متحده باشد. البته بازگراندان تولید نفت ونزوئلا به 2.5 میلیون تا 3 میلیون بشکه در روز که در اواخر دهه 2010 ثبت شد و هماندازه سطح تولید فعلی کویت - هشتمین تولیدکننده بزرگ جهان - محسوب میشود، به نظر یک پروژه بلندمدت است. ربایش نیکولاس مادورو، چشمگیر و بسیار سریع بود اما پاداش اقتصادی آن به این سرعت به وجود نمیآید.
