به گزارش اکوایران، یکی از مهمترین پیامدهای اقتصادی جنگ ایران و تنشهای ایجادشده در تنگه هرمز، جهش قیمت کودهای شیمیایی و محصولات کشاورزی در بازارهای جهانی بود. در حدی که کشاورزان استرالیایی با معضلات جدی روبهرو شدند و چین صادرات سولفوریک اسید را محدود کرد. اما اکنون و پس از گذشت چند هفته، بخش عمدهای از این افزایش قیمتها از بین رفته و بازارها در حال بازگشت به شرایط پیش از بحران هستند.
بر اساس گزارشی بلومبرگ، قیمت اوره که یکی از مهمترین و پرمصرفترین کودهای نیتروژنی جهان محسوب میشود، از اواسط آوریل تاکنون بیش از ۳۰ درصد کاهش یافته است. این افت قیمت عملا تمام رشد ناشی از نگرانیهای جنگی را خنثی کرده و به کاهش قیمت بسیاری از محصولات کشاورزی از جمله گندم و ذرت نیز منجر شده است.
در هفتههای ابتدایی درگیریها، محدودیتهای ایجادشده در تنگه هرمز حدود یکسوم تجارت جهانی اوره را تحت تأثیر قرار داد. همین موضوع باعث شد قیمت این نهاده کلیدی کشاورزی به سرعت افزایش پیدا کند و نگرانیهایی درباره رشد هزینههای تولید مواد غذایی در جهان شکل بگیرد.
بازگشت عرضه و عقبنشینی قیمتها
اما اکنون شرایط تغییر کرده است. یکی از عوامل اصلی کاهش قیمتها، بازگشت تدریجی عرضه به بازار جهانی است. از یک سو چین صادرات کودهای شیمیایی خود را افزایش داده و از سوی دیگر بخشی از محمولههایی که در تنگه هرمز متوقف شده بودند، دوباره وارد زنجیره تجارت جهانی شدهاند.
همچنین برخی تولیدکنندگان آسیایی که در روزهای ابتدایی بحران تولید خود را کاهش داده بودند، فعالیت خود را از سر گرفتهاند. این مساله موجب شده نگرانیها درباره کمبود عرضه تا حد زیادی کاهش پیدا کند.
افت تقاضا؛ عامل دوم کاهش قیمتها
عامل مهم دیگر به سمت تقاضا بازمیگردد. بازار اوره ماهیتی فصلی دارد و با پایان یافتن فصل کشت در بخش بزرگی از نیمکره شمالی، تقاضا برای خرید کود کاهش یافته است. در همین حال، برزیل به عنوان یکی از بزرگترین مصرفکنندگان کود جهان، بخشی از خریدهای خود را به تعویق انداخته و واردات کمتری نسبت به سال گذشته انجام داده است.
کاهش قیمت غلات نیز به افت تقاضا برای نهادههای کشاورزی کمک کرده است. زمانی که قیمت محصولات کشاورزی کاهش مییابد، کشاورزان معمولاً با احتیاط بیشتری برای خرید کود و سایر نهادهها اقدام میکنند؛ موضوعی که فشار نزولی بیشتری بر بازار کود وارد میکند.
در بازار محصولات کشاورزی نیز شرایط مشابهی دیده میشود. بهبود وضعیت کشت در آمریکا و چشمانداز مطلوب تولید غلات موجب شده عرضه جهانی افزایش یابد. ذخایر جهانی محصولات کشاورزی همچنان در سطوح نسبتاً مناسبی قرار دارد و همین موضوع نگرانیها درباره کمبود عرضه را کاهش داده است.
آیا روند نزولی ادامه خواهد داشت؟
با وجود این، تحلیلگران معتقدند نمیتوان پایان ریسک را اعلام کرد. قیمت انرژی همچنان در سطوح بالایی قرار دارد و بازار کودهای شیمیایی به شدت به تحولات ژئوپلیتیکی خاورمیانه وابسته است. هرگونه تشدید دوباره تنشها یا اختلال در مسیرهای حملونقل میتواند روند نزولی فعلی را متوقف کند.
کارشناسان همچنین معتقدند برزیل در ماههای آینده نقش تعیینکنندهای در بازار خواهد داشت. با نزدیک شدن به فصل خرید کود برای کشتهای جدید، افزایش تقاضای این کشور میتواند بار دیگر از قیمتها حمایت کند. برخی تحلیلگران انتظار دارند قیمت اوره از نیمه دوم سال میلادی به تدریج تقویت شود، هرچند بسیاری معتقدند سقف قیمتی این محصول برای سال ۲۰۲۶ تاکنون ثبت شده است.
