پارادوکس اقتصاد کره؛ چرا وون به پایین‌ترین سطح از بحران مالی ۲۰۰۹ رسید؟

در نگاه اول، تقریبا همه عوامل باید به نفع تقویت وون عمل می‌کردند.

تقاضای بی‌سابقه شرکت‌های آمریکایی فعال در حوزه هوش مصنوعی برای تراشه‌های حافظه باعث شده صادرات نیمه‌هادی کره جنوبی جهش قابل توجهی داشته باشد. این کشور در سه‌ماهه نخست سال مازاد حساب جاری ۷۳.۸ میلیارد دلاری ثبت کرده و دو غول تراشه‌سازی یعنی سامسونگ و SK Hynix نیز سودهای تاریخی را تجربه کرده‌اند.

رشد درآمد این شرکت‌ها باعث شده ارزش سهام آنها طی یک سال گذشته جهش چشمگیری داشته باشد و ارزش بازار هر دو شرکت به نزدیکی یک تریلیون دلار برسد. در چنین شرایطی انتظار می‌رود ارز یک کشور نیز تقویت شود؛ اما در عمل، وون در مسیر کاملا متفاوتی حرکت کرده است.

چرا با وجود رونق اقتصاد، وون تضعیف شده است؟

تحلیلگران معتقدند مهم‌ترین عامل، جریان سرمایه است، نه عملکرد اقتصاد. بازار سهام کره طی ماه‌های اخیر رشد بسیار شدیدی را تجربه کرده است؛ به‌طوری که شاخص KOSPI تقریبا طی کمتر از یک سال 2 برابر شده است. همین رشد باعث شده بسیاری از صندوق‌های سرمایه‌گذاری بین‌المللی برای جلوگیری از افزایش بیش از حد وزن کره جنوبی در سبد سرمایه‌گذاری خود، بخشی از سهام‌شان را بفروشند.

طبق آمار نهاد ناظر بازار مالی کره، سرمایه‌گذاران خارجی امسال حدود ۷۹ میلیارد دلار از سهام کره جنوبی را فروخته‌اند؛ رقمی بی‌سابقه که فشار زیادی بر وون وارد کرده است. پس از فروش سهام، این سرمایه‌گذاران وون خود را به دلار تبدیل می‌کنند و همین موضوع تقاضا برای دلار را افزایش می‌دهد.

به بیان دیگر، رشد شدید بازار سهام برخلاف انتظار، به یکی از عوامل تضعیف پول ملی تبدیل شده است.

«دلارهای DRAM»؛ پدیده‌ای شبیه پترو دلارها

عامل مهم دیگری که تحلیلگران به آن اشاره می‌کنند، رفتار شرکت‌های بزرگ صادرکننده است.

در گذشته، صادرکنندگان معمولا درآمدهای دلاری خود را به وون تبدیل می‌کردند که همین موضوع به تقویت پول ملی کمک می‌کرد. اما اکنون سامسونگ، SK Hynix و دیگر شرکت‌های بزرگ بخش قابل توجهی از درآمدهای ارزی خود را در قالب دلار نگهداری می‌کنند تا بتوانند سرمایه‌گذاری‌های جهانی و هزینه‌های خارجی خود را تأمین کنند.

براساس گزارشی از فایننشیال تایمز، برد ستسر، پژوهشگر شورای روابط خارجی آمریکا، این پدیده را «دلارهای DRAM» نامیده است؛ اصطلاحی که از «پترو دلار» الهام گرفته شده است. همان‌طور که کشورهای صادرکننده نفت دلارهای حاصل از صادرات نفت را دوباره در بازارهای مالی سرمایه‌گذاری می‌کنند، شرکت‌های تراشه‌سازی کره نیز درآمدهای دلاری خود را به جای تبدیل به وون، در خارج از کشور نگهداری یا سرمایه‌گذاری می‌کنند.

در نتیجه، عرضه دلار در بازار داخلی کره کاهش یافته و وون از حمایتی که معمولا از محل درآمدهای صادراتی دریافت می‌کند، محروم شده است.

نقش رشد قیمت انرژی در افت وون

علاوه بر این دو عامل، رشد قیمت انرژی در پی تنش‌های خاورمیانه نیز هزینه واردات انرژی کره جنوبی را افزایش داده است.

از سوی دیگر، ضعف ین ژاپن نیز بر وون فشار وارد کرده، زیرا این دو ارز معمولا همبستگی بالایی با یکدیگر دارند و سرمایه‌گذاران آنها را در یک گروه قرار می‌دهند.

آیا وون در نهایت تقویت خواهد شد؟

با وجود ضعف اخیر، بسیاری از تحلیلگران معتقدند ارزش فعلی وون با واقعیت‌های اقتصاد کره همخوانی ندارد.

بانک مرکزی کره نیز اعلام کرده که وون نسبت به بنیادهای اقتصادی «بیش از حد ضعیف» است. برخی تحلیلگران معتقدند اگر روند تقویت وون آغاز شود، شرکت‌های صادرکننده و سرمایه‌گذاران خارجی به تدریج دلارهای خود را به وون تبدیل خواهند کرد؛ اتفاقی که می‌تواند به رشد سریع‌تر ارزش پول ملی منجر شود.

به همین دلیل، بسیاری انتظار دارند در میان‌مدت، با اتکا به مازاد تجاری، رشد صادرات تراشه و تداوم رونق صنعت هوش مصنوعی، وون بخشی از افت خود را جبران کند.